ངེས་དོན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྨོན་ལམ་གྱི་འགྲེལ་པ་གྲུབ་པ་མཆོག་གི་ཞལ་ལུང་།
ངེས་དོན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྨོན་ལམ་གྱི་འགྲེལ་པ་གྲུབ་པ་མཆོག་གི་ཞལ་ལུང་།
ངེས་དོན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྨོན་ལམ་གྱི་འགྲེལ་པ་གྲུབ་པ་མཆོག་གི་ཞལ་ལུང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །
སྲིད་པའི་མ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་རྒྱ་མཚོ་ལས། །བཏོན་ཏེ་ཐར་པའི་སྐམ་སར་འཇོག་པ་ཡི། །འཕྲིན་ལས་དུས་གསུམ་རྒྱལ་བས་མི་བསྒྲུན་པའི། །འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་ཀརྨ་པ་ལ་འདུད། །འདིར་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པར་འདྲེན་པ་དཔལ་ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་རྒྱལ་བ་མཆོག་གི་ཞལ་སྔ་ནས་ཉེ་བར་སྩལ་པའི་ངེས་དོན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྨོན་ལམ་འདི་ཉིད་ཚིག་ཉུང་ཞིང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས། རང་རེའི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ཉིད་ཀྱི་དོན་འོལ་སྤྱི་ཙམ་གོ་
ནའང་། མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱེད། རྟོགས་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་བོགས་དབྱུང་བར་བྱེད་པའི་གདམས་ངག་གི་གནད་བླ་ན་མེད་པ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་མེད་ཀ་མེད་ཀྱི་ཆོས་སུ་མཐོང་བས་བདག་གི་སྐལ་པས་ཅི་ལྟར་དཔོག་པའི་ཚིག་དོན་གྱི་ཆ་ཅུང་ཟད་ཙམ་དགྲོལ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདིར་ས་བཅད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་འཆད་དེ། སྨོན་ལམ་གདབ་པའི་སྦྱོར་བ། སྨོན་ལམ་དངོས། སྨོན་ལམ་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། སྨོན་ལམ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་རྟེན་ཕུན་
སུམ་ཚོགས་པ་དཔང་པོར་གསོལ་ཞིང་དེའི་དྲུང་དུ་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་སྨོན་ལམ་བྱ་དགོས་ཏེ། རིང་བསྲེལ་ཅན་གྱི་མཆོད་རྟེན་དྲུང་། །བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྔགས་པས་འགྲུབ། །ཅེས་དང་། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་བཞིན་དུ། །འདུན་པའི་རྩེ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །གང་གིས་སྨོན་ལམ་ཅི་བཏབ་པ། །འབྲས་བུ་དེ་འདྲ་ཁོ་ནར་སྨིན། །ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། །དེས་ན་འདིར་འདུན་པ་རྩེ་གཅིག་ནི་ཞར་ལས་འོང་ལ། རྟེན་ལ་དཔང་དུ་གསོལ་བ་ནི། ། ༈ །།ན་མོ་གུ་རུ། བླ་མ་རྣམས་དང་ཡི་ད མ་དཀྱིལ་འཁོར་ལྷ། །ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས། །བདག་ལ་བརྩེར་དགོངས་བདག་གི་སྨོན་ལམ་རྣམས། །ཇི་བཞིན་འགྲུབ་པའི་མཐུན་འགྱུར་བྱིན་བརླབ་མཛོད། །ཅེས་པ་སྟེ་གཞན་ནི་གོ་སླ་ལ། སྲས་དང་བཅས་ཞེས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་རྒྱལ་ཀྱང་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པར། ཉན་ཐོས་སངས་རྒྱས་འབྲིང་རྣམས་ཐུབ་དབང་སྐྱེས། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།། ༈ །།གཉིས་པ་སྨོན་ལམ་དངོས་ལ། སྤྱིར་
དགེ་བ་རྫོགས་བྱང་དུ་བསྔོ་བ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེ་སྟེ་སྨོན་ལམ་གདབ་པ་གཉིས། །དང་པོ་ནི། བདག་དང་མཐའ་ཡས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །བསམ་སྦྱོར་རྣམ་དག་གངས་རི་ལས་སྐྱེས་པའི། །འཁོར་གསུམ་རྙོག་མེད་དགེ་ཚོགས་ཆུ་རྒྱུན་རྣམས། །རྒྱལ་བ་སྐུ་བཞིའི་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་གྱུར་ཅིག །ཅེས་པ་སྟེ་བདག་ནི་སྨོན་ལམ་འདེབས་པར་བྱེད་པ་པོའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྨོས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ངང་ཚུལ་ཏེ། སྡུད་པར། གཞན་དོན་བྱེད་པ་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་ཡོད་མིན་ཞིང་། །ཞེས་དང་། མ་དྲོས་པས་ཞུས་པའི་མདོར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་གཅིག་དང་ལྡན་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ། །ཆོས་གཅིག་པོ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་བློས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་སེམས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །བསམ་སྦྱོར་རྣམ་དག་ཅེས་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། བརྣབ་སེམས་། གནོད་སེམས། ལོག་ལྟ་སོགས་ཡིད་ཀྱི་ཀུན་སློང་མི་དགེ་བ་
མ་ཡིན་པར། བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོགས་ཀུན་སློང་དགེ་བའོ།

《了义大手印祈愿文注释·胜成就者的教言》
《了义大手印祈愿文注释·胜成就者的教言》
《了义大手印祈愿文注释·胜成就者的教言》
我顶礼世间自在迦玛巴，他将轮回中的一切母亲众生，从痛苦大海中救出，安置于解脱的干地，其事业是三世诸佛所不能比拟的。此处，世间导师、吉祥迦玛巴·让炯嘉瓦尊者所赐予的这部《了义大手印祈愿文》，文字简短而内容包含了大士道的全部次第。我们的追随者们，即使仅能大致了解其意义，也能使未领悟者得到领悟，令已领悟者更加精进，这是无上的教言精髓，对大手印的瑜伽士们来说是不可或缺的法要。因此，我将尽我所能对其文义稍作解释。
在此通过三个科判来解释：祈愿的准备、正行祈愿和祈愿的结尾。首先，为了使祈愿成就，需要请殊胜的依怙作为见证，并在其前至诚发愿。如云："在有舍利的佛塔前，佛陀的咒师得成就。"又云："一切法依缘而住，全然安住于意愿之顶，无论发何种愿，将结出如是果实。"因此，此处专一的意愿自然会生起，而请依怙为证则为：
"南无咕噜，诸上师与本尊坛城诸尊，十方三世一切佛及佛子，请以慈悲垂念我，加持护佑我的所有祈愿如实成就。"
此中其他容易理解，而"佛子"一词也包含了声闻缘觉，如《入行论》云："声闻与中等佛陀皆由牟尼王所生。"
第二，正行祈愿分为：总的将善业回向圆满菩提和别别发愿两部分。第一部分：
"愿我与无边一切众生的清净发心与行为，如从雪山生起的无三轮垢染善业水流，汇入四身佛果大海。"
"我"是指发愿者。提及"一切众生"展现了圣者的情怀，如《摄颂》云："若无利他行，不得菩提果。"又如《无热恼请问经》中说："菩萨若具一法，则能圆满拥有一切殊胜佛法。何为一法？即是不舍一切众生的心。"所谓"清净发心"，是指不带贪心、害心、邪见等不善意乐，而具有慈爱、悲悯、菩提心等善意乐。


 །དེ་ཡང་སྡོམ་པ་ཉི་ཤུ་པ་ལས། སེམས་དགེ་བ་ལ་ཉེས་པ་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། དེད་དཔོན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཚོང་པ་གཡོ་ཅན་བསད་པས་བསྐལ་པ་མང་པོའི་ཚོགས་བཟླུམས་པ་དང་། དགེ་བཤེས་འབེན་གྱིས་སྦྱིན་བདག་འགའ་ཞིག་མཇལ་བར་ཡོང་གདོང་རྟེན་མཆོད་ལ་བྱི་དོར་གཟབས་ཐོམ་བྱས་ཤིང་། སླར་རང་གི་ཀུན་སློང་ལ་བརྟགས་པས་མཛེས་འདོད་ཀྱི་ཟོབ་བྱས་པར་མཐོང་ནས་ཐལ་བ་སྤར་གང་གཏོར་བ། ཕ་དམ་པས་གསན་ནས་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་པ་ལྟ་བུ་དགེ་བའི་ཀུན་སློང་སྟོབས་ཆེ་ན་སྦྱོར་བ་ཅུང་ཟད་མ་དག་ཀྱང་དག་པ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དོ། །སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། ལུས་ངག་གི་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ཡང་ཀུན་སློང་དགེ་བས་བསྐྱེད་པ་འབའ་ཞིག་དགོས་སོ། །དེ་ལྟར་བསམ་སྦྱོར་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་གངས་རིའི་གཟུགས་སུ་བཀོད་ཅིང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་ཚོགས་ཞེས་པ། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་དགེ་
བ་བཅུ་དང་། སྦྱིན་སོགས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་སོགས་པ་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆུ་རྒྱུན་གྱི་གཟུགས་སུ་བྱས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དགེ་ཚོགས་ཆུ་རྒྱུན་དེའང་། འཁོར་གསུམ་རྙོག་མེད་ཅེས་འཁོར་གསུམ་གྱི་དམིགས་པའི་རྡུལ་གྱི་རྙོག་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ནམ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་དུ་རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་འཇུག་པ་ལས། རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཕྱིར་བསྔོས་ཀྱང་། །གསུམ་དམིགས་ཡོད་ན་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའོ། །དམིགས་པ་མེད་ན་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། །འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཅེས་གསུངས། །ཅེས་པ་ལྟར་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་སོགས་ལས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་བ་མཐའ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་འཁོར་གསུམ་ནི། སྦྱིན་པ་ལ་མཚོན་ན་འཇུག་པར། སྦྱིན་པ་སྦྱིན་བྱ་ལེན་པོ་གཏོང་པོས་སྟོངས། །ཞེས་
པ་ལྟར། ཡུལ་དང་དངོས་པོ་བྱེད་པ་པོ་གསུམ་ལ་དམིགས་པའོ། །འདིའི་འཁོར་གསུམ་དམིགས་བྲལ་གྱི་ཤེས་རབ་དངོས་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ལས་གཞན་ལ་མེད་ཅིང་། ལུང་དང་བླ་མའི་གདམས་ངག་གིས་རྗེས་མཐུན་རྟོགས་པ་ནི་སོ་སྐྱེ་ལའང་ཡོད་དོ། །སྤྱིར་ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པར་འཆིང་ལ། ཤེས་རབ་མེད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་འཁོར་བར་འཆིང་བས་གཉི་ག་ཟུང་འབྲེལ་དུ་ཉམས་སུ་ལེན་དགོས་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཅེས་པས་ཐབས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། འཁོར་གསུམ་རྙོག་མེད་ཅེས་པས་ཤེས་རབ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་བཞིན་དུ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་ཞུས་པའི་མདོར། ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཆིང་ལ། ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་འཁོར་བར་འཆིང་བས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་ཞིག་དགོས་སོ། །ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དགེ་ཚོགས་དེ་གང་ལ་བསྔོ་བའི་ཡུལ་རྒྱལ་བ་སྐུ་བཞི་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་
དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐར་ཐུག་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་མཁྱེན་པ་སྟེ་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་དག་གིས་ཕན་པ་བླ་ན་མེད་པ་སྒྲུབ་པའི་བདག་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའོ། །དེའང་འཕགས་པ་ཀླུས། གང་ཞིག་གཅིག་དང་དུ་མ་ཡང་མིན་རང་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཕུན་ཚོགས་ཆེན་པོའི་གཞིར་གྱུར་པ། །དངོས་མེད་ཉིད་མིན་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་རོ་མཉམ་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་རང་བཞིན་ཅན། །གོས་པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞི་ཞིང་མི་མཉམ་མཉམ་ལ་ཁྱབ་པ་རབ་ཏུ་སྤྲོས་མེད་པ། །སོ་སོར་རང་གིས་རིག་བྱ་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་དཔེ་མེད་དེ་ལ་བདག་ནི་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

直译
"正如《二十种戒律》中所说：'心善则无过。'就像大悲船主杀死诡诈商人而积累了多劫功德，以及格西贝在施主前来拜访时仔细清洁供养物，然后省察自己的动机，发现是为了爱美而虚伪，便撒了一把灰尘，被帕丹巴听说后赞赏一事。这表明若善的动机强大，即使行为略有不净，也如同清净一样。
行为的清净是指身口的善行，这也必须由善的动机所引发。如此身心清净被比喻为雪山的形象，由此产生的善业集是指身语意的十种善行、布施等六波罗蜜多，以及三十七道品等有漏无漏所摄的善根，这些被描述为水流的形态。
这样的善业水流是'无三轮垢染'的，即离开三轮执著的尘垢，因为有所执著永远不适合作为菩提道。如《入中论》所说：'虽为圆满佛菩提而回向，若有三轮执著则是世间的。若无执著，诸佛称其为出世间的波罗蜜多。'因此，在《般若经》等经典中，一切有所缘的善行都被称为菩萨的魔业。其中'三轮'，以布施为例，如《入中论》所说：'布施、所施、受者、施者皆为空'，即对对象、物品和行为者三者的执著。
这里所说的实际无三轮执著的智慧，除圣者外他人并不具备，但依靠教法和上师教言可获得相应的理解，这在凡夫中也存在。一般而言，离开方便的智慧会执著于偏向寂静，而无智慧的方便则系缚于轮回，因此需要二者结合修持。所以此处以'一切众生'表示大悲方便，以'无三轮垢染'表示空性智慧。同样，《无尽慧所问经》中说：'离方便的智慧执著于涅槃，离智慧的方便系缚于轮回，故需二者结合。'
善业回向的对象'四身佛果'是：法身、报身、化身和自性身。其中法身是对法界究竟本性的现前证悟智慧，是如来为众生成就无上利益的增上缘。如圣龙树所说：'非一非多，为自他利益圆满之大基，非无实亦非实有，如虚空平等难知之自性，无垢无变寂静，等同不等，遍布无戏论，唯自证知，诸佛法身无比，我向彼顶礼。'"


 །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། མཚན་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། །དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུའི་བདག་ཉིད་ནི། །ཐེག་ཆེན་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱིར། །ཐུབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུར་བཞེད། །
ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟར། བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་འབྱོར་པ་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་སྐུར་སྣང་ཡང་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བས་ཕྱོགས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་སྐུ་དང་ཞལ་སོགས་སུ་གསུངས་པ་དེའོ། །དེའང་ཞིང་དང་འཁོར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་གོ །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི། བདེ་བར་གཤེགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུར་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཉི་མ་དང་འོད་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རང་གཟུགས་ཞིང་དག་པ་དང་མ་དག་པ་ཅི་རིགས་པ་རྣམས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་ཛམྦུའི་གླིང་དུ་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་སྟོན་པ་རྣམས་དང་། སྐྱེ་བ་སྤྲུལ་སྐུ་འཕགས་པ་དང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཚུལ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་། མཆོད་སྡོང་དང་གཟེངས་དང་ཟམ་པ་ལ་སོགས་པ་བེམ་པོའི་ཚུལ་དུ་སྟོན་པ་རྣམས་དང་། བཟོ་བོ་སྤྲུལ་སྐུ་དྲི་ཟའི་རྒྱལ་པོ་རབ་དགའ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་པི་ཝང་
ལེན་པར་སྤྲུལ་པ་སོགས་ཡིན་པར་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་བཞེད་ཀྱང་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་ཉིད་རྒྱལ་རིགས་སོགས་སུ་སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་ཚུལ་དེ་སྐྱེ་བ་སྤྲུལ་སྐུ། བཟོ་གནས་ལ་མཁས་པར་སྟོན་པའི་ཚེ་བཟོ་སྤྲུལ་སྐུ། བྱང་ཆུབ་བརྙེས་པར་སྟོན་པ་ནས་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུར་འཕགས་ཡུལ་གྱི་མཁས་པ་དག་གི་གཞུང་དུ་གསལ་ཞིང་། དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བཟོ་དང་སྐྱེ་དང་བྱང་ཆུབ་ཆེ། །མྱ་ངན་འདས་པ་རྟག་སྟོན་པ། །སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འདི་ནི། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཐབས་ཆེན་པོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ལུང་དོན་དང་ཡང་འབྱོར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི། རྟོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞི་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། འདི་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པར་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུར་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་ཀླུས། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པ་ལས་གྲོལ་ནམ་མཁའ་མཉམ་པར་གནས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན། །
དག་པ་ཞི་ཞིང་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པར་དབེན་ལ་མཆོག་ཏུ་ཞི་བའི་རང་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་རྟོགས་བྱ་ཉིད། །རྟོགས་པར་དཀའ་ཞིང་རྣམ་པར་དཔྱད་དཀའ་ནང་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཁྱབ་པ་མཚན་མེད་རྣམ་རྟོག་དང་། །བྲལ་བ་གཅིག་པུའི་སྐུ་ནི་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་མི་མཉམ་མཉམ་པ་བདེ་བའི་སྐུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་སྐུ་བཞི་པོ་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་རྒྱ་མཚོའི་གཟུགས་སུ་བྱས་པ་དེར་སྔར་སྨོས་པའི་དགེ་ཚོགས་ཀྱི་ཆུ་རྒྱུན་རྣམས་འཇུག་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སོ། །དེས་ཤླཽ་ཀ་འདི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་མདོར་བསྡུས་པའི་སྨོན་ལམ་སྟེ། ཚིག་རྗེས་མ་རྣམས་ཀྱང་འདི་ཉིད་ལས་འཕྲོས་པར་ཤེས་དགོས་ཤིང་། དཔེ་དང་དཔེ་ཅན་གཟུགས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་ཚིག་སྦྱོར་འདི་འདྲ་བ་ནི་སྙན་དངགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྒྱན་དུ་བཤད་དོ།། ༈ །།གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཕྱེ་སྟེ་སྨོན་ལམ་གདབ་པ་ལ། ལམ་གྱི་རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སྨོན་པ། ལམ་
རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ལ་སྨོན་པ། འཁྲུལ་མེད་ཀྱི་ལམ་ཉིད་ལ་སྨོན་པ། ལམ་དེ་ཉམས་སུ་ལེན་ཚུལ་མ་འཁྲུལ་བ་ལ་སྨོན་པ། དེ་མཐར་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སྨོན་པའོ།

直译
"报身，如《现观庄严论》所说：'三十二种相，八十种随好，大乘近受用，是佛圆满报身。'如是，诸如来的色身虽显现为具足一切功德庄严之身，但因远离自性而不受局限，故在金刚乘中被称为具一切相之身相等。由于其净土和眷属皆清净，唯有大乘才能圆满享用此法。
化身，是诸如来现证报身佛果后，如同太阳与光芒一般，自然成就事业的自现形象，显现于各种净土和不净土中。其中，殊胜化身是在瞻部洲示现十二种事业的诸佛；受生化身是示现为圣者和凡夫等众生形态；以及显现为塔柱、桥梁等无情物的化身；工巧化身如为调伏香严天王而示现弹奏琵琶等。虽然藏地学者持此见解，但印度学者的著作中明确指出：殊胜化身自身示现为王族等受生是受生化身，显示精通工艺时是工巧化身，从示现获得菩提起才是殊胜化身。这与《大乘庄严经论》所说：'工巧与受生，大菩提涅槃，恒常示现者，是佛化身，为大解脱方便。'的经义相符。
自性身，是通过证悟法身的力量所获得的一切法性大寂静，这在金刚乘中因具足无上大乐的特性而称为大乐身。如龙树菩萨所说：'超越三界行，如空平等住，一切法自性，清净寂静，瑜伽远离，至极寂静自性为瑜伽士所证，难解难察，遍满内外利益，无相离分别，唯一之身，是诸佛不等等同的乐身，我向其顶礼。'
如是将深广本质的四身比喻为海洋形象，愿前述善业水流汇入其中。这一偈颂简要表达了如来道及其果法的祈愿，后续诸句应理解为由此引申。这种将喻体和本体合为一体的修辞，在诗论著作中被称为具象装饰。
第二，别别发愿分为：对道之殊胜依处的祈愿，对证道智慧的祈愿，对无误之道本身的祈愿，对无误修行方式的祈愿，以及对圆满果位的祈愿。"


། ༈ །།དང་པོ་ལའང་ཐུན་མོང་གི་དང་། ཐུན་མོང་མིན་པའི་དེ་གཉིས། དང་པོ་ནི། ཇི་སྲིད་དེ་མ་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ། །སྐྱེ་དང་སྐྱེ་བའི་ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་ཡང་། །སྡིག་དང་སྡུག་བསྔལ་སྒྲ་ཡང་མི་གྲགས་ཤིང་། །བདེ་དགེ་རྒྱ་མཚོའི་དཔལ་ལ་སྤྱོད་པར་ཤོག །ཅེས་པ་སྟེ། ཚིག་རྐང་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི། སྐྱེ་བ་འདི་ནས་བཟུང་སྔར་བཤད་པའི་རྒྱལ་བ་སྐུ་བཞིའི་གོ་འཕང་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ། ཞེས་བསྟན་ཅིང་། ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་དེར་རྒྱུ་སྡིག་པ་དང་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒྲ་ཡང་མི་གྲགས་པར། རྒྱུ་དགེ་བ་དང་འབྲས་བུ་བདེ་བ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུའི་དཔལ་ལ་སྤྱོད་པ་ཁོ་ནར་གྱུར་ཅིག །ཅེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་དང་། །དེས་བསྐྱེད་ལས་ནི་མི་དགེ་བ། །མི་དགེ་བ་ལས་སྡུག་
བསྔལ་དང་། །དེ་བཞིན་ངན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་དོ། །མ་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་མེད། །དེས་བསྐྱེད་ལས་ནི་དགེ་བ་ཡིན། །དགེ་ལས་བདེ་འགྲོ་ཐམས་ཅད་དང་། །སྐྱེ་བ་ཀུན་དུ་བདེ་བ་དག །ཅེས་དང་སྤྱོད་འཇུག་ལས། མི་དགེ་བ་ལས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་། །འདི་ལས་ཇི་ལྟར་ངེས་ཐར་ཞེས། །ཉིན་མཚན་ཀུན་ཏུ་བདག་གིས་ནི། །འདི་ཉིད་འབའ་ཞིག་བསམ་པར་རིགས། །ཅེས་འབྱུང་ངོ་།། ༈ །།གཉིས་པ་ནི། དལ་འབྱོར་མཆོག་ཐོབ་དད་བརྩོན་ཤེས་རབ་ལྡན། །བཤེས་གཉེན་བཟང་བསྟེན་གདམས་པའི་བཅུད་ཐོབ་ནས། །ཚུལ་བཞིན་སྒྲུབ་ལ་བར་ཆད་མ་མཆིས་པར། །ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་དམ་ཆོས་སྤྱོད་པར་ཤོག །ཅེས་པའོ། །དེ་ལ་གོང་གི་ཇི་སྲིད་དེ་མ་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ། ཞེས་པ་འདིར་ཡང་བསྒྲེས་ནས། དལ་འབྱོར་མཆོག་ཐོབ་ཅེས་པའི་དལ་འབྱོར་ནི་དལ་བ་བརྒྱད་དང་འབྱོར་པ་བཅུ་ཚང་བའི་མི་ལུས་སོ། །དལ་བ་བརྒྱད་ནི་མི་ཁོམ་པའི་གནས་བརྒྱད་ལས་དལ་བའི་ཕྱིར་དལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་མི་ཁོམ་པའི་གནས་བརྒྱད་པོའང་། དྲན་ཉེ་
ལས། དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་དང་། །ཀླ་ཀློ་ཚེ་རིང་ལྷ་དང་ནི། །ལོག་ལྟ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོངས་པ། །ལྐུགས་པ་འདི་དག་མི་ཁོམ་བརྒྱད། །ཅེས་པ་རྣམས་སོ། །འབྱོར་པ་བཅུ་ནི། མི་ཉིད་དབུས་སྐྱེས་དབང་པོ་ཚང་། །ལས་མཐའ་མ་ལོག་གནས་ལ་དད། །ཅེས་རང་འབྱོར་ལྔ་དང་། སངས་རྒྱས་བྱོན་དང་དེས་ཆོས་གསུངས། །བསྟན་པ་གནས་དང་དེ་རྗེས་འཇུག །གཞན་ཕྱིར་སྙིང་ནི་བརྩེ་བའོ། །ཞེས་གཞན་འབྱོར་ལྔ་བཤད་པ་དག་གོ །དེ་ལྟར་དལ་འབྱོར་བཅོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ནི་དེ་ཉིད་དུ་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བསྒྲུབ་ཏུ་རུང་བའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོག་ཅེས་གསུངས་ཤིང་དེའི་ནང་ནས་འཛམ་གླིང་ན་སྐྱེས་པའི་དལ་འབྱོར་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་རྟེན་ནི་གཞན་ལས། དགེ་སྡིག་གི་སྟོབས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་མཆོག་གིའང་མཆོག་གོ །དེ་ལྟར་ཡང་སྡོམ་འབྱུང་ལས། གླིང་གསུམ་སྐྱེས་པ་ཁམས་དྲུག་ལས། །མཆོག་ཡིན་འཛམ་གླིང་ལེགས་སྐྱེས་པ། །ལས་ཀྱི་ས་པར་རབ་ཏུ་གྲགས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དལ་
འབྱོར་གྱི་རྟེན་བཟང་པོ་ཐོབ་ཀྱང་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཤེས་རབ་གསུམ་མ་འཛོམ་ན་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ལས་བརྒལ་མི་ནུས་ཏེ། ཕལ་པོ་ཆེ་ལས། སྲིད་པའི་གནས་ཅན་དད་པ་ཆུང་བ་ཡིས། །སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ། །ཞེས་དང་། ཆོས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས། དད་པ་མེད་པའི་མི་རྣམས་ལ། །དཀར་པོའི་དགེ་བ་མི་སྐྱེ་སྟེ། །ས་བོན་མེ་ཡིས་ཚིག་པ་ལ། །མྱུ་གུ་སྔོན་པོ་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་དད་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དང་། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པ་ལས། ལེ་ལོ་ཅན་ལ་ནི་སྦྱིན་པ་མེད་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་མེད་དོ། །ལེ་ལོ་ཅན་ལ་ནི་གཞན་དོན་བྱ་བ་མེད་དོ།

直译
"第一部分又分为共同和不共两方面。第一，共同方面：
'直至获得彼果前，于一切生世中，罪恶痛苦声不闻，享受福善海之荣。'
前两句表明：从此生开始直到获得前述诸佛四身殊胜果位之间的所有生世中；后两句表明：愿在此期间连罪恶因和痛苦果的声音也不闻，只享受善业因与如海快乐果之荣耀。如《宝鬘论》所说：'贪嗔痴三毒，所生业不善，不善生痛苦，以及一切恶趣。无贪无嗔痴，所生业为善，善生一切善趣，及一切生中之乐。'又如《入行论》所言：'从不善生痛苦，如何必定脱离此？日日夜夜我应当，唯一思维此义理。'
第二，不共方面：
'获最胜闲暇，具信勤智慧，依良师获教要精髓，如法修行无障碍，愿一切生世行正法。'
此处也应承接上文'直至获得彼果前'。'获最胜闲暇'中的闲暇是指具足八闲暇十圆满的人身。八闲暇是远离八无暇处，故称闲暇。《亲近念》中列举八无暇处为：'地狱饿鬼旁生，边地长寿天，邪见佛不出世，愚哑此八无暇。'
十圆满：'人身生中土具诸根，业边不倒信住处'为五自圆满；'佛出世说法，教法住世随行者，慈悲他人心'为五他圆满。如是具足十八闲暇圆满之身，因为是能当下成就解脱和一切智的依处而称为最胜，其中生于阎浮提的圆满闲暇依处，因善恶力强大，故为最胜中之最胜。如《三昧续》所说：'三洲所生六界中，最胜为生阎浮提，盛名为业之艺师。'
虽获得闲暇之善依处，但若不具足信心、精进、智慧三者，则无法渡越轮回痛苦大海。如《华严经》所说：'处于轮回者信心小，不能了知佛菩提。'又如《十法经》：'无信之人不生白善业，如被火烧之种子不生绿芽。'这说明无信心的过患；《海慧请问经》中说：'懒惰者无布施乃至无智慧，懒惰者无利他行。'"
;


 །ལེ་ལོ་ཅན་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཤིན་ཏུ་རིང་ཞིང་རྣམ་པར་རིང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་པ་སོགས་བརྩོན་འགྲུས་མེད་པའི་སྐྱོན་དང་། སྡུད་པ་ལས། དམུས་ལོང་དམིགས་བུ་མེད་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་རྣམས། །ལམ་ཡང་མི་ཤེས་གྲོང་ཁྱེར་འཇུག་པར་ག་ལ་ནུས། །ཤེས་རབ་མེད་ན་མིག་མེད་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལྔ་ཡིས། །དམིགས་བུ་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་རེག་
པར་ནུས་མ་ཡིན། །ཞེས་དང་། དབྱིག་གཉེན་གྱིས། ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་མེད་པར་ཉོན་མོངས་རྣམས། །གང་ཕྱིར་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཐབས་མེད་ལ། །དེ་མེད་པས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་སྲིད་མཚོ་འདིར་འཁྱམས་ཏེ། །ཞེས་གསུངས་པ་སོགས་ཤེས་རབ་མེད་པའི་སྐྱོན་ཡིན་ཞིང་། རྒྱས་པར་ནི་མ་སྤྲོས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་དེས་ན། དད་བརྩོན་ཤེས་རབ་ལྡན་ཅེས་སྨོས་པའོ། །འོ་ན་དད་བརྩོན་ཤེས་རབ་གསུམ་པོ་དེའི་ངོ་བོ་རང་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། དད་པ་ནི། མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པར། དད་པ་གང་ཞེ་ན། ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་། བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། སེམས་དང་བའོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ལས་དང་འབྲས་བུའི་ཆོས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་འདུན་པའི་དད་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སེམས་དང་པའི་དད་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེར་ཡོད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི། དགེ་བ་ལ་མི་སྤྲོ་
བའི་ལེ་ལོའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་སེམས་བྱུང་སྟེ། ཆོས་མངོན་པ་ལས། བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞེ་ན་ལེ་ལོའི་གཉེན་པོ་སྟེ། དགེ་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བའོ། །ཞེས་བཤད་ཅིང་དབྱེ་བ་རྟག་སྦྱོར་དང་གུས་སྦྱོར་གཉིས་སོགས་སུ་ཡོད་དོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་བྱའི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་བྱུང་སྟེ། ཀུན་བཏུས་ལས། ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་། དབྱེ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གཉིས་སོ། །དེ་ལྟར་དད་བརྩོན་ཤེས་རབ་གསུམ་གའི་ཆ་དང་ལྡན་ཡང་བདག་རྐྱེན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་མ་བསྟེན་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་ཏེ། བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས། དང་པོ་ཉིད་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དག་ལ་བསྙེན་པར་བྱ། བསྟེན་པར་བྱ། བསྙེན་
བཀུར་བར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་སོགས་ལུང་མཐའ་ཡས་ཤིང་། ཁྱད་པར་གསང་ཆེན་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པར་ནི། བླ་མ་སངས་རྒྱས་བླ་མ་ཆོས། །དེ་བཞིན་བླ་མ་དགེ་འདུན་ཏེ། །བླ་མ་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང་། །ཀུན་གྱི་བྱེད་པོ་བླ་མ་ཡིན། །ཅེས་དང་། གསང་བ་འདུས་པ་ལས། ང་ཉིད་སློབ་དཔོན་གཟུགས་སྤྲུལ་ནས། །ཅེས་དང་། དུས་འཁོར་ལས། བདུད་རྣམས་ལ་ནི་རྡོ་རྗེའི་དབྱུག་པ་འཛིན་མའི་གཞི་ལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔར་རབ་གྲགས་པའོ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར། གང་ལ་དོན་གྱི་དབང་བསྐུར་ཞུས་པའི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་དེ་ཉིད་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཚུལ་སྟོན་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཉིད་དུ་བལྟ་དགོས་ཤིང་དོན་གྱིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཡིན་པས། བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དེ་དང་མི་ལྡན་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་དངོས་གྲུབ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། དངོས་གྲུབ་སློབ་དཔོན་རྗེས་འབྲང་ཞིང་། ཞེས་དང་། །སྐྱ་བ་འཛིན་པ་མེད་པར་ནི། །གྲུ་ཡིས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མི་འགྱུར། །ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་རབ་རྫོགས་ཀྱང་། །བླ་མ་མེད་པ་
སྲིད་མཐར་མིན། །ཞེས་དང་། ཀྱཻ་རྡོ་རྗེ་ལས། གཞན་གྱི་བརྗོད་མིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། །གང་དུ་ཡང་ནི་མི་རྙེད་དེ། །བླ་མའི་དུས་ཐབས་བསྟེན་པ་དང་། །བདག་གི་བསོད་ནམས་ལས་ཤེས་བྱ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

直译
"如《海慧请问经》中所说：'懒惰者菩提极为遥远且非常遥远。'此为无精进的过患。又如《摄颂》所说：'无导者的千亿盲人，连道路也不知，如何能入城？若无智慧如无目，五波罗蜜无导者，不能触及菩提。'以及世亲论师所言：'若无择法智慧，无法息灭烦恼，无此则在轮回大海中漂泊。'这些皆为无智慧的过患，此处不作详述。因此理由，经文说'具信勤智慧'。
那么，信心、精进和智慧三者的自性是怎样的呢？关于信心，《阿毗达磨集论》中说：'何为信心？对业果、诸谛和三宝生起确信，及生起希求与净心。'据此，信心可分为三种：对业因果缘起法生起确信的信心、对佛菩提生起希求的信心、对三宝生起净信的信心。
精进是对治不愿行善之懒惰的心所，《阿毗达磨》中说：'何为精进？即是懒惰的对治，对善法生起欢喜心。'精进可分为恒勤和敬勤等。
智慧是能辨别所知诸法的心所，《集论》中说：'何为智慧？即是对诸法作详尽分别。'智慧分为世间智慧和出世间智慧两种。
虽然具足信心、精进、智慧三者，但若不依止增上缘善知识，则无法现前一切智果位。如《八千颂般若经》所说：'菩萨摩诃萨若欲现前证得无上正等正觉，首先应亲近、依止、承事善知识。'此类经文无量无边。
特别是在大密金刚乘中教言：'上师即是佛，上师即是法，同样上师即僧伽，上师即是具德金刚持，一切事业成就者是上师。'又如《密集续》中说：'我化现为阿阇黎形象。'《时轮续》中说：'于诸魔前，持金刚杵者在地基上即是著名的金刚萨埵。'根据这些教言，无论从谁那里接受了实义灌顶的金刚阿阇黎，即使显现为凡夫形象，也应视为金刚持本尊，实际上也确实如此。若无此金刚持上师，别说成就菩提，连微小成就也无法获得。如经云：'成就跟随阿阇黎'，又说：'无人掌舵，船不能达彼岸；即使圆满一切功德，无上师则不达究竟。'《喜金刚》中说：'非他人所述的俱生智，无论何处皆难寻；应知依上师方便，及凭自己的福德。'如是所言。"


 །དེས་ན་འདིར་ཡང་། བཤེས་གཉེན་བཟང་བསྟེན་ཞེས་གསུངས་ལ་བསྟེན་པར་སྨོན་བྱའི་བཤེས་གཉེན་དེའང་གང་གིས་སྟེན་པར་བྱེད་པའི་གདུལ་བྱ་དེའི་སྐལ་པ་དང་འཚམ་ཞིང་། སྐབས་སུ་བབས་པའི་ཆོས་སྟོན་ནུས་པ་དང་། དེའི་རྒྱུད་ལ་དེའི་སྐབས་སུ་འཚམས་པའི་རྣམ་པར་དཀར་བའི་ཡོན་ཏན་སྔར་མེད་གསར་དུ་བསྐྱེད་ཅིང་ཡོད་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་ཐབས་ལ་མ་རྨོངས་པས་འགྲོ་རྣམས་སྲིད་མཚོ་ལས་སྒྲོལ་བའི་ཐུགས་རྗེ་ཅན་ཞིག་སྟེ་དཔེར་ན་དམ་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་གཞུག་པར་འོས་པའི་སྐལ་པ་ཅན་ལ་དེ་དང་འཚམ་པར་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་བླ་མ། བཙུན་པ། མཁས་པ། བརྟན་པ། ཕན་འདོགས་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། ཡན་ལག་བཞི་དང་ལྡན་པའི་མཁན་པོ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གསང་སྟོན་ལས་
བྱེད་སོགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པའམ། སྐྱེས་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བར་འོས་པ་ཞིག་གི་སྐབས་སུ། ཞི་ལྷས། རྟག་པར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནི། །ཐེག་ཆེན་དོན་ལ་མཁས་པ་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག །སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་མི་གཏོང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བཀྲི་བར་སྐབས་སུ་བབས་པ་ལ། དུས་འཁོར་ལས། དང་པོར་ཡང་དག་བསྟེན་བྱ་བླ་མ་དག་ཀྱང་དམ་ཚིག་ལྡན་ཞིང་རྡོ་རྗེ་ཐེག་ལ་ལྷག་པར་གནས། །དེ་ཉིད་སྒོམ་ཞིང་མ་ཆགས་དྲི་མ་དག་དང་རྣམ་པར་བྲལ་ཞིང་བཟོད་པའི་ངང་ཚུལ་ལམ་ལ་ཞུགས ། །སློབ་མ་རྣམས་ལ་ལམ་ནི་སྦྱིན་བྱེད་དམྱལ་བའི་འཇིགས་པ་འཕྲོག་ཅིང་དེ་ཉིད་ལ་ནི་ཚངས་སྤྱོད་ལྡན། །བདུད་རྣམས་ལ་ནི་རྡོ་རྗེའི་དབྱུག་པ་དེ་ཡང་འཛིན་མའི་གཞི་ལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔར་
རབ་གྲགས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་རྒྱུད་སྡེ་རྣམས་ནས་ཅི་སྐད་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ལྟ་བུའོ། །དེའང་སྤྱིར་གདུལ་བྱ་རང་ཉིད་འཁོར་བ་ན་སྒྲིབ་པ་སྟུག་པོའི་སྦུབས་སུ་གནས་པའི་ཚེ་བླ་མའང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཚུལ་དང་། དེ་ལས་སྒྲིབ་པ་ཤས་ཆུང་བར་གྱུར་པ་ན་བྱང་འཕགས་ཀྱི་ཚུལ་དང་། ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་ནས་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུའི་ཚུལ་དང་། འཕགས་ལམ་ཐོབ་ནས་ལོངས་སྤྱོད་རྗོགས་སྐུའི་ཚུལ་དུ་སྣང་བ་ལ་བསྟེན་པར་ནུས་པས་འདི་སྐབས་སུ་སྨོན་པར་བྱ་རྒྱུའང་ཕྱོགས་རེ་བར་མི་གཟུང་ངོ་། །བླ་མ་ལ་བཤེས་གཉེན་དུ་བོད་པའང་ཕར་ཕྱིན་པའི་ཆོས་སྐད་དེ་སྲིད་པའི་མཚོ་ལས་འདོན་པའི་བཀའ་དྲིན་འདི་ལྟ་བུ་ཕ་དང་མ་དང་གཉེན་བཤེས་སུས་ཀྱང་མ་མཛད་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའི་བཤེས་ཡིན་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱོན་དག་ཅིང་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ན་བཟང་པོའོ། །དེ་བསྟེན། ཅེས་པའང་མཉེས་ཐབས་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། ཞབས་ཏོག་དགུ་ཕྲུགས་སོགས་
ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟེན་པ་སྟེ། ཚོང་དཔོན་གྱི་བུ་ནོར་བཟང་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟག་ཏུ་ངུས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་དང་། སྒྲུབ་བརྒྱུད་འདི་པའི་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བླ་མ་བསྟེན་པའི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བར་བཤེས་གཉེན་དམ་པ་སྙིང་རྗེའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དེའི་བཞེད་པ་སྐོང་བར་བྱེད་པའོ། །གདམས་པའི་བཅུད་ཐོབ། ཅེས་པའི་གདམས་པ་ནི། གདུལ་བྱའི་རྒྱུར་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་སླད་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་དང་། བསླབ་པ་གསུམ་སོགས། དྲང་པ་དང་ངེས་པའི་དོན་དང་། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མིན་པའི་སྒོ་ནས་སྐལ་པ་དང་འཚམ་པར་ཆོས་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐར་པའི་སྲོག་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བཅུད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་གདམས་པ་ཐོབ་ནས་ཀྱང་ཐོབ་ལོ་ཙམ་དུ་མི་བཞག་པར། ཚུལ་བཞིན་བསྒྲུབ། ཅེས་གསུངས་པ་སྟེ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལས་ཅི་ལྟར་གསུངས་པ་དང་། བླ་མས་ཅི་ལྟར་གདམས་པའི་ཚུལ་དེ་ལྟ་ཁོ་ནར་ཉམས་སུ་ལེན་
པའོ།

直译
"因此，此处说'依良师'，而所发愿依止的善知识，应与所度化的弟子根机相符，能够教授契机的法要，并且对于如何在弟子心相续中新生未有的清净功德或增长已有功德的方法不迷惑，具有度众生出离轮回海的大悲心。例如，对于有缘受持佛法律的人，应有相应摄受他们的上师，即具备"尊贵、博学、稳重、利益"四德的亲教师，以及具有各自殊胜特质的密教阿阇黎等导师。这些上师应能使未生起世俗与胜义菩提心者生起，或使已生起者更加增长。如寂天所说："恒时善知识，通达大乘义，菩萨最胜行，即使为性命，亦不应舍弃。"具有此类特质的上师，在以密咒特殊方便引导学人时，如《时轮续》中说："首先应依止具戒上师，尤精金刚乘，修习本尊瑜伽，离贪污垢，具忍性进入道，为弟子授道，消除地狱怖畏，具梵行，对诸魔持金刚杵，在地基上广为人知为金刚萨埵。"以及其他续部中所述具足特质的金刚阿阇黎。
一般来说，当所化众生深处轮回厚重障蔽中时，上师现凡夫相；当障碍较轻时，现菩萨圣者相；从大资粮道起现最胜化身相；获得圣道后现报身相。因能依止这些，此处所发愿也不应执着片面。称上师为善知识，是波罗蜜多的法语，因为引导出离轮回海的恩德，连父母亲友都无法做到，故称为无上善友。他远离过失功德圆满，故称为"良"。"依止"是通过五种欢喜方法、九种承事等方式依止，如同商主子善财和常啼菩萨依止善知识，以及本实修传承诸圣者依止上师的方式，满足悲心所摄善知识的心愿。
"获教要精髓"中的教要，是为了使所化弟子在道上功德逐渐增长，通过三乘、三学等，以了义不了义、共不共的方式，根据根机传授的法要。由于这能维持解脱命脉，故称为精髓。获得如此教言后，不应只停留在获得层面，因此说"如法修行"，即按照佛陀经论中所说以及上师所教导的方式，如实修持。"
;


 །དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་ལ་བར་ཆད་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བ་བཞི་དང་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་ཀྱི་བར་ཆད་དང་། ནང་དུ་ནད་དང་ཉོན་མོངས་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་ཆད་དེ་མདོར་ན་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྒྲུབ་པའི་ལམ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བ་ཞེས་སོ། །ཚིག་རྐང་མཐའ་མས་ནི། སྔ་མ་གསུམ་གྱི་དོན་མདོར་བསྡུས་པ་སྟེ། དལ་འབྱོར་གྱི་ལུས་ཐོབ་པ། དེའང་དད་བརྩོན་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ། དེས་བཤེས་གཉེན་བཟང་པོ་བསྟེན་དུ་ཡོད་པ། དེ་ལས་གདམས་ངག་ཐོས་པ། དེ་ཚུལ་བཞིན་སྒྲུབ་པ། དེ་ལ་བར་ཆད་མེད་པ་རྣམས་དང་བཅས་པ་ནི་དམ་ཆོས་སྤྱོད་པའི་སྐལ་བ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཅན་ཡིན་པས། འདི་ནས་བཟུང་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་ཚེ་རབས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་ལྟར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པའོ།། ༈ །།གཉིས་པ་ལམ་རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ལ་སྨོན་པ་ནི། ལུང་རིགས་ཐོས་པས་མི་ཤེས་སྒྲིབ་ལས་གྲོལ། །མན་ངག་བསམ་པས་ཐེ་ཚོམ་
མུན་ནག་བཅོམ། །བསྒོམས་བྱུང་འོད་ཀྱིས་གནས་ལུགས་ཅི་བཞིན་གསལ། །ཤེས་རབ་གསུམ་གྱི་སྣང་བ་རྒྱས་པར་ཤོག །ཅེས་པ་སྟེ་ཚིག་རྐང་དང་པོས་ཐོས་བྱུང་གི་ཤེས་རབ། གཉིས་པས་བསམ་བྱུང་གི །གསུམ་པས་བསྒོམས་བྱུང་གི །བཞི་པས་སྨོན་ལམ་གྱི་མདོར་བསྡུས་སྟོན་པའི་དང་པོ་ནི། ལུང་ཞེས་པ་འདི་སྐབས་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་གཉིས་ཀྱི་བཀའ་ནི། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། གང་ཞིག་དོན་ལྡན་ཆོས་དང་ཉེར་འབྲེལ་ཞིང་། །ཁམས་གསུམ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སྤོང་བྱེད་གསུངས། །ཞི་བའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་པར་མཛད་པ་གང་། །དེ་ནི་དྲང་སྲོང་གསུང་ཡིན་ལྡོག་པ་གཞན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། བདག་རྐྱེན་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་བསྟེན་ནས་བྱུང་བའི་གསུང་རབ་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་ཡང་དབྱེ་ན། ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་བཀའ། རྗེས་སུ་གནང་བའི་བཀའ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བཀའ་དང་གསུམ་མམ། བརྗོད་བྱའི་དབང་དུ་ན། འདུལ་བ། མདོ་སྡེ། མངོན་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལྟར་ན་གསང་
སྔགས་སྡེ་སྣོད་འདི་དག་ཏུ་འདུ་འམ་ཞེ་ན། གསུམ་གའི་སྙིང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་རིག་པ་འཛིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཅེས་ཟུར་དུ་བྱས་པ་ཙམ་ལས་ངེས་པར་འདུ་སྟེ། རང་བྱུང་རྒྱལ་བས། ཟབ་མོའི་མདོ་འདུལ་མངོན་པ་ཡིས། །ཅེས་གསུངས་ཤིང་། རྡོ་རྗེ་སྙིང་འགྲེལ་ལས། སངས་རྒྱས་པ་ལ་བཞི་པ་དང་། །ལྔ་པ་ཐུབ་པའི་དགོངས་པ་མིན། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །བསྟན་བཅོས་ནི། རྒྱུད་བླར། གང་ཞིག་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་འབའ་ཞིག་གི །དབང་བྱས་རྣམ་གཡེང་མེད་ཡིད་ཅན་གྱིས་བཤད། །ཐར་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་དང་རྗེས་མཐུན་པ། །དེ་ཡང་དྲང་སྲོང་བཀའ་བཞིན་སྤྱི་བོས་བླང་། །ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཞིང་འདིར་སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཚུལ་བསྟན་ནས། བྱང་སེམས་འཕགས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་འཕགས་པ་དག ། སོ་སྐྱེ་པནྜི་ཏ་རྣམས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་དོན་བཞིན་དུ་བཀའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་པ་ཇི་སྙེད་པའོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན། བཀའ་སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་གི་དགོངས་འགྲེལ་གཉིས་སོགས་དབྱེ་སྒོ་མང་ངོ་། །རིག་པ་ནི་ཚད་མ་མདོ་
དང་སྡེ་བདུན་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ལུགས་རྣམས་ནས་འབྱུང་བ་ལྟར་དམ་བཅའ་དང་གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པས། རྟོགས་བྱའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་བུའི་ལུང་དང་རིག་པ་གཉིས་བླ་མ་ལས་ཐོས་ཤིང་ཤེས་པར་བྱས་པས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་ཞིང་དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལུང་རིག་མི་ཤེས་པའི་སྤྲིན་ལས་གྲོལ་ཅེས་པའོ།

直译
"'如法修行无障碍'意指：无外在四大、人与非人等障碍，以及内在疾病、烦恼、分别念等障碍，简言之，远离一切阻断解脱和一切智成就之道的障碍。
末句总结前三句的意义：获得闲暇身，具信勤智慧，能依止良师，从中闻教言，如法修行，无障碍，这些都是修持正法的殊胜缘分，愿从今直至证得菩提之间的一切生世中皆如是。
第二，对证道智慧的祈愿：'闻教理解脱无知障，思教言破除疑暗黑，修所生光明如实照，愿三慧光明得增长。'
第一句表示闻所生慧，第二句表示思所生慧，第三句表示修所生慧，第四句表示祈愿的总结。
首先，此处'教'是指佛语和论著两种。佛语如《宝性论》所说：'凡是具有义理、与法相应、宣说断除三界一切烦恼、显示寂静利益的，是圣者之语，与此相反则非。'这是依靠圆满佛陀为增上缘而产生的一切经典。分类有：亲口宣说的教法，随许的教法，加持的教法三种，或从所诠内容来分：律藏、经藏、论藏三种。
那么密咒是否包含在这些藏中？因为它是三藏的精华，从特殊方面称为持明藏，但实际上必定包含在内。如让炯佛所说：'以甚深经律论'，又《金刚心释》中说：'佛教中没有第四和第五，这非佛意。'
论著如《宝性论》中所说：'凡是唯依佛教，心无散乱者所解释，与获得解脱之道相顺的，也应如圣者佛语般顶戴。'这里指在释迦牟尼佛示现涅槃后，由菩萨圣者、声闻圣者和凡夫学者们所著、如实解释佛语义趣的一切论著。可分为总的和别的义趣释等多种分类。
理则是如《量论》和《七部量论》等著作中所说，通过宗、因、喻等方式善加抉择，以义共相方式了知所证之义。
通过这样从上师处听闻并了解教理二者，生起闻所生慧，从而脱离其反面——不知教理之障碍云。"


 །དེ་ལྟར་ཡང་སློབ་དཔོན་ཟླ་བས། ཇི་ལྟར་ལོང་བའི་ཚོགས་ཀུན་བདེ་བླག་ཏུ། །མིག་ལྡན་སྐྱེས་བུ་གཅིག་གིས་འདོད་པ་ཡི། །ཡུལ་དུ་འཁྲིད་པ་དེ་བཞིན་འདིར་ཡང་བློས། །མིག་ཉམས་ཡོན་ཏན་བླངས་ཏེ་རྒྱལ་ཉིད་འགྲོ །ཇི་ལྟར་དེ་ཡིས་ཆེས་ཟབ་ཆོས་རྟོགས་པ། །ལུང་དང་གཞན་ཡང་རིགས་པས་ཡིན་པས་ན། །ཞེས་དང་། སྐྱེས་རབས་སུ། ཐོས་པ་གཏི་མུག་མུན་སེལ་སྒྲོན་མེ་ཡིན། །རྐུན་པོ་ལ་སོགས་མི་ཁྱེར་ནོར་གྱི་མཆོག །ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་དགྲ་འཇོམས་མཚོན་ཆ་བཞིན། །
ཐབས་ཚུལ་མན་ངག་སྟོན་པ་གྲོགས་ཀྱི་མཆོག །ཅེས་སོགས་གསུངས་པའོ།། ༈ །།གཉིས་པ་ནི། མན་ངག་ཅེས་པ། ལེགས་སྦྱར་ཨུ་པ་དེ་ཤ་སྟེ་བདེ་བར་གཤེགས་པས་རང་རེའི་སྲིད་ཞིའི་འཆིང་བ་ལས་སྒྲོལ་བར་མཛད་པའི་སླད་དུ་ཐུགས་བརྩེ་བས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དོན་དེ་དག་རང་རྒྱུད་དང་སྦྱར་ཏེ་ཚུལ་བཞིན་དུ་སེམས་པར་བྱེད་པ་ནི་མན་ངག་བསམ་པ་ཡིན་ཞིང་། ཁྱད་པར་དུ་བདེ་བར་གཤེགས་པས་མོས་པ་སོ་སོ་ལ་ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པས་དྲང་ངེས་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་དགོས་གསང་ཆེན་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་རྒྱུད་རྣམས་མཐའ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་བཅིངས་པས་ཤིན་ཏུ་བརླིང་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་མིག་རྣམ་པར་དག་པས་རྟོན་པ་བཞི་ལ་རྟོན་པའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཚུལ་བཞིན་གནད་ལེགས་པར་བཀྲོལ་ཏེ་གདམས་པའི་མན་ངག་སེམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་མན་ངག་བསམས་པ་དེས་བསམ་པ་ལས་བྱུང་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་ཞིང་དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཟབ་མོའི་གནས་ལ་སེམས་རྩེ་གཉིས་སུ་གྱུར་བའི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་མུན་པ་
བཅོམ་ཞེས་པའོ།། ༈ །།གསུམ་པ་ནི་མང་དུ་ཐོས་ཤིང་ཐོས་པའི་དོན་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསམ་པར་བྱས་པས་ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་བའི་ངེས་པ་རྙེད་པ་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ཅིང་སྒོམ་པ་ལས། བསྒོམས་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་ཞིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་འོད་དེས་གནས་ལུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གསལ་ཞེས་པའོ། །གནས་ལུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་གནས་ཚུལ་དེ་གཞི་དུས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་གཉུག་མའི་དེ་ཉིད་དང་། དང་པོའི་མགོན་པོ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སམ་སྙིང་པོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །དེ་ལའང་ལུས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་དང་། སེམས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་སྔ་མ་ནི། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་ལས། བཙུན་མོའི་བྷ་ག་བདེ་ཆེན་དུ། །སྟོན་པ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་མཚན། །གཙོ་བོ་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུར་ལྡན། །ཁུ་བ་ཞེས་བྱའི་རྣམ་པར་གནས། །དེ་མེད་པས་ནི་བདེ་མེད་འགྱུར། །ནུས་པ་མེད་ཕྱིར་ལྟོས་དང་བཅས། །ལྷ་ཡི་རྣལ་འབྱོར་
ལས་བདེ་བ། །དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་དངོས་པོ་མིན། །དེ་ཉིད་དངོས་མེད་ཚུལ་ཡང་མིན་། །ཞལ་ཕྱག་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཅན་ཉིད། །མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བདེ་བའི་གཟུགས། །དེ་ཕྱིར་འགྲོ་ཀུན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། །ཞེས་ཁུ་བའི་སྒྲས་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་གྲུབ་ཅིང་སྣང་བ་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བའི་རྟེན་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེའི་དྭངས་མ་རྡུལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལས་འདས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་གཉུག་མའི་ལུས་ཉིད་དོ། །དེའང་དཔལ་རང་བྱུང་རྒྱལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྩ་དང་རླུང་དང་ཐིག་ལེ་རྣམས་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ལས་ཤར་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་གྲུབ་ཅིང་སྣང་བ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་དུ་འགྱུར་པས་རྡོ་རྗེའི་ལུས་ཀྱི་གནས་ལུགས་སུ་གསུངས་སོ། །ཞེས་དང་། དེ་ཉིད་རྗེ་བདུན་པས། ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པའི་རང་ངོ་སྐུ་བཞིར་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་རྒྱས་འགྱུར་གྱི་རིགས་སུ་རང་བྱུང་ཞབས་ཀྱིས་བཞེད་པས་དེ་དང་གནད་གཅིག་པར་གསུངས་
སྣང་ཞིང་འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་ལུང་རིགས་མང་ཡང་རེ་ཞིག་མ་སྤྲོས་སོ།

直译
"如同月称论师所说：'如盲众轻易地，由一具眼者，引导至所欲，处所；如是此中智，摄持失慧眼，功德而至胜。如其所证深法义，依靠教理而了知。'又如《本生传》中说：'闻法除愚暗之灯，非贼所偷最胜财，犹如降伏愚痴敌之武器，教授方便要诀乃友中尊。'
第二，'教言'，梵语为'乌巴德夏'，即如来为救度我们出离生死束缚，以悲心所宣说的义理，将之与自己相续相结合而如理思维，即是思维教言。特别是因为如来随各种根基而宣说不同乘法，因此有各种了义不了义之分；又因大密金刚乘续部以六边而密集，极其深奥，故需依靠具足四种依止、法眼清净的上师如法善解要点而传授的教诫要诀进行思维。如此思维教言，生起思所生慧，并摧破其违品——对甚深之处生起犹豫的黑暗疑虑。
第三，通过广闻并如理思维所闻义理而获得无疑决定，于此等持修持，生起修所生慧，以此慧光如实照见实相之本体。'实相'是指色法乃至一切种智之间一切法的自性或存在方式，也称为本基时的大手印、本来性、原始怙主，或如来种性、佛性。
这又分为身体实相和心的实相。前者，如《喜金刚》中说：'皇后胜乐佳境中，具足三十二相主，及八十种妙好尊，以精液相而安住。无彼则无乐可得，无力故为有所依。天尊瑜伽所生乐，彼非佛之实际性，亦非无实际性相，面手相状为体性，无上常乐之形相，故一切众生俱生有。'此处'精液'指由世俗菩提心所成现，作为无上不变乐之所依的脉、气、明点精华，超越粗糙法性而成为智慧本体的本来身体。
如让炯怙主亲说：脉、气、明点都是从心的显现中生起的缘起，由世俗菩提心所成现，作为俱生智慧之所依而成为金刚身的实相。第七世（噶玛巴）也说：八识无垢自性安住为四身，乃无始时具足的增长种性，让炯足认为如是，与此义理相同。虽有许多能成立此理的教证和理证，暂不详述。"


། ༈ །།གཉིས་པ་སེམས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ནི། རྒྱར་མ་ཆད་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་སྤྲོས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། །དེའང་གྲོལ་ཐིག་ལས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་བྲལ་བས། །བསམ་བརྗོད་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས། །མཁའ་བཞིན་དྲི་མེད་ཀུན་འབྱུང་བ། །བརྟག་བྲལ་ཟབ་མོ་ཉིད་ཅེས་བྱ། །ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་འཆང་བ། །སྒྱུ་མ་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུ་རུ། །རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་སྦྱོང་བ། །ཡང་དག་གསལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གཉིས་མེད་པའི་རང་བཞིན་མཆོག །དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་བདག །འཁོར་བས་རབ་ཏུ་མ་ཟིན་པ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བཤད་པའོ། །ཞེས་ཟབ་གསལ་གཉིས་མེད་དུ་བཤད་ཅིང་གཉུག་མའི་སེམས་དང་རང་བཞིན་གནས་རིགས་ཀྱང་འདིའོ། །དེ་ལྟར་གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་འདིར་སྐབས་དོན་མ་སྟོང་ཙམ་ཞིག་ལས་གཤམ་དུ་འཆད་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་སེམས་ཀྱི་གཞིའི་གནས་
ལུགས་དེ་གཉིས་ཆུ་དང་འཁྱག་སྦྲམ་བཞིན་དུ་དབྱེར་མི་ཤེས་པས་གཞི་དུས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་ཟུང་འཇུག་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་སྒོམ་སྟོབས་ཀྱིས་རང་རིག་མངོན་སུམ་ཁོ་ནས་གསལ་བར་ནུས་ཀྱི་ཐབས་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། །འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །གཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཅེས་འབྱུང་ངོ་། །ཤེས་རབ་གསུམ་གྱི་སྔ་ཕྱིའི་འབྲེལ་ཡང་འདི་ལྟ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཅིག་ཅར་བའི་གང་ཟག་ལ་མ་ངེས་པ་སྲིད་ཀྱང་ཡོངས་གྲགས་རིམ་གྱིས་པའི་དབང་གིས་སྔ་མ་སྔ་མ་མེད་པར་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་མི་འབྱུང་བས་མེད་ན་མི་འབྱུང་གི་འབྲེལ་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པས། །སྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར། །ཞེས་འབྱུང་བས་སོ།། ༈ །།བཞི་པ་ནི། ཐོས་བསམ་སྒོམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་ཉི་མའི་གཟུགས་སུ་བཀོད་པར་ཤུགས་ཀྱིས་ཐོབ་པས་དེ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་རྨོངས་པའི་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་དྭངས་པའི་རང་འོད་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་
རྒྱས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མངོན་སུམ་དུ་གསལ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པའོ།། ༈ །།གསུམ་པ་འཁྲུལ་མེད་ཀྱི་ལམ་ཉིད་ལ་སྨོན་པ་ནི། །རྟག་ཆད་མཐའ་བྲལ་བདེན་གཉིས་གཞི་ཡི་དོན། །སྒྲོ་སྐུར་མཐའ་བྲལ་ཚོགས་གཉིས་ལམ་མཆོག་གིས། །སྲིད་ཞིའི་མཐའ་བྲལ་དོན་གཉིས་འབྲས་ཐོབ་པའི། །གོལ་འཕྱུགས་མེད་པའི་ཆོས་དང་འཕྲད་པར་ཤོག །ཅེས་པ་སྟེ། དེའང་ཚིག་རྐང་དང་པོས་ཤེས་བྱ་གཞིའི་གནས་ལུགས་མ་འཁྲུལ་བ་བསྟན། གཉིས་པས་སྒྲུབ་བྱེད་ལམ་གྱི་ཉམས་ལེན་མ་འཁྲུལ་བ་བསྟན། གསུམ་པས་བསྒྲུབ་བྱ་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་མ་འཁྲུལ་བ་བསྟན། བཞི་པས་མ་འཁྲུལ་བ་དེ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་དེ་གོལ་འཕྱུགས་མེད་པའི་ལམ་ཡང་དག་ཡིན་པར་གདམས་ནས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སྨོན་པར་མཛད་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི། རྟག་ཆད་ཅེས་པ། གཞི་གནས་ལུགས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ལ་རྨོངས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྟག་པར་ལྟ་བ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བའོ། །ཞེས་
སོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རིམ་བཞིན་ཆོས་གང་ལའང་ཡོད་ཅེས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བཟུང་བ་དང་མེད་ཅེས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བཟུང་བའི་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་རྟག་པར་ལྟ། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཆད་པར་ལྟ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

直译
"第二，心的实相是：不限定广阔、不偏于一方、远离戏论边际的法界。如《解脱点》中所说：'远离一切分别，超越思议境界，如虚空无垢遍生起，离戏论称为甚深性。具大手印之形象，如幻如彩虹，净化自他相续，称为真实光明。此二无二之胜性，遍一切法之自性，轮回所不能染着，是为法界。'这里将甚深和明显说为不二，本心和自性住种性也是指这个。
此处所谓实相义略说少许，后文中将详细说明。这样的身心基础实相，如同水和冰一般不可分离，称为基位二身双运。通过修持力量，唯由自觉现前而能明了，其他方法不能做到。如经云：'此中无所遣，亦无少可立，于真实中真实见，见到真实得解脱。'
三种智慧的前后关系也正是如此：虽然对于顿悟根机者可能有所不定，但按照普遍认可的渐次而言，无前者则后者不生，因此成立了无则不生的关系，如云：'具戒闻思已，乃至修加行。'
第四，将闻思修所生三慧比喻为太阳，愿通过去除蒙蔽之愚暗云等，使自性光明极为广大，从而现前明了真实本性。
第三，对无误道路的祈愿：'离断常边际二谛基义理，离增减边际二资粮胜道，离有寂边际二利果获得，愿遇无偏无误之正法。'
其中，第一句示现所知基础实相无误；第二句示现修持方法道的实践无误；第三句示现所修之果位无误；第四句教导具备这三种无误的法是无偏无误的正道，并作此祈愿。
首先，'断常'是指：对基础实相大手印之理愚昧而作颠倒分别有两种：常见和断见。这两者的特征依次是：对任何法执著为'有'的一边见解和执著为'无'的一边见解的分别念。如经所言：'所谓有即常见，所谓无即断见。'"
;


 །དེ་ལྟ་བུའི་ལྟ་བ་འཛིན་པ་པོ་གང་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། གཙོ་བོར་ཕྱི་རོལ་པ་དང་། ནང་པ་ལའང་ཡོད་དེ། ཕྱི་རོལ་པ་ལ། དྲང་སྲོང་ཕུར་བུས་ལྷ་རྣམས་ལྷ་མིན་ལས་གཡུལ་རྒྱལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚེ་སྔ་ཕྱི་དང་དགེ་སྡིག་མེད་པའི་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས། དྲང་སྲོང་འཇུག་སྟོབས་འདི་སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་དང་དུས་མཉམ་པར་གྲགས། སོགས་ཀྱིས་དར་བར་བྱས་པ། ཚུ་རོལ་མཛེས་པའམ་རྒྱང་འཕན་པ་ཞེས་གྲགས་པ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བ་དང་། གཞན་སྟོན་པ་སེར་སྐྱའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས། དེ་ཉིད་ཉེར་ལྔ་ཁས་ལེན་ཞིང་། དེའི་ཚུལ་ཤེས་ན་གྲོལ་བར་འདོད་པ་གྲངས་ཅན་པ་དང་། ལྷ་ཆེན་དབང་ཕྱུག་གིས་མཆོག་བྱིན་པའི་དྲང་སྲོང་གཟེགས་ཟན་ནམ། རྐང་མིག་གི་རྗེས་
སུ་འབྲང་ཞིང་། ཤེས་བྱ་ཚིག་དོན་དྲུག་སོགས་ཁས་ལེན་པ་དབང་ཕྱུག་པ་དང་། ཁྱབ་འཇུག་ལྷར་འཛིན་ཞིང་སྟོན་པ་རྒྱལ་དཔོགས་པ་སོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཁྱབ་འཇུག་པ་དང་། དྲང་སྲོང་རྒྱལ་བ་དམ་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས་རྫས་དྲུག་སོགས་ཁས་ལེན་པ། གཅེར་བུ་པ་སྟེ་འདི་དག་རྟག་སྨྲ་སྡེ་བཞི་ཞེས་གྲགས་པ་རྣམས་སོ། །གཞན་ཡང་། ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་སྟོན་པ་རཱཧྨ་ཎས་སྦྱར་བའི་གཞུང་ལུགས་འཛིན་པ་ཏ་ཟིག་པའམ་ཀླ་ཀློར་གྲགས་པ་རྣམས་དང་། བོད་དུ་གཤེན་རབ་མི་བོའི་རྗེས་འབྲང་གཡུང་དྲུང་བོན་དང་། རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཟིན་ཤིང་གི་གྲུབ་མཐའ་འཛིན་པ་རྣམས་ནི་མུ་སྟེགས་དངོས་མིན་ཀྱང་། སྔ་མ་ཏ་ཟིག་པ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་ལས་ཀྱང་ཐ་ཆད་ལ། ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་བདག་ཁས་མི་ལེན་པ་སོགས་མུ་སྟེགས་པ་ལས་ཅུང་ཟད་དྲག་ཙམ་ཡིན་པས་འདི་དག་ཀྱང་རྟག་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་སུ་བསྡུའོ། །ནང་པ་ལ། བྱེ་སྨྲ་དང་མདོ་སྡེ་པ་གཉིས་ནི་སྤྱིར་ཆོས་ཀྱི་བདག་མི་འགོག་ཅིང་། ཕྱི་དོན་ཆ་མེད་ཀྱི་རྡུལ་
ཕྲན་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་སོགས་དང་། སེམས་ཙམ་པས་གཉིས་སྟོང་གི་ཤེས་པ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་འདོད་པས་འཛིན་པ་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཁས་བླངས་པར་སོང་བ་སོགས། ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་བཟུང་བའི་ལྟ་བ་ཅན་རྣམས་ཏེ། སློབ་དཔོན་བློ་བརྟན་གྱིས་སུམ་ཅུ་པའི་འགྲེལ་བར། གང་དག་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ་ཡོད་དོ། །ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་རྟག་པའི་མཐའ་དང་། གང་དག་ཤེས་བྱ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའང་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་ཆད་པའི་མཐའ་སྟེ། ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །མཐའ་བྲལ་བདེན་གཉིས་གཞི་ཡི་དོན་ཞེས་པ། །དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟགས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ནི་གནས་ལུགས་གཞིའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་ལ། དེའང་བདེན་པ་གཉིས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་པའི་དོན་ནོ། །བདེན་པ་གཉིས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། སྔ་མ་ནི་བརྟན་གཡོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བ། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་། རྒྱར་མ་ཆད་ཕྱོགས་སུ་
མ་ལྷུང་། བསམ་བརྗོད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ། དང་པོའི་སངས་རྒྱས་དང་། གདོད་མའི་མགོན་པོ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་སོགས་ཀྱི་སྒྲས་བསྟན་པ་དེའོ། །ཕྱི་མ་ནི་བརྟན་གཡོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་སྤྲོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་འདིའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོས། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་འདི་ཁོ་ན། །ཀུན་རྫོབ་གཞན་ནི་ཅིག་ཤོས་ཡིན། །ཞེས་བཤད་དོ། །བདེན་པ་གཉིས་པོ་དེའང་གདོད་མ་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། བརྟན་གཡོ་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་གང་དང་གང་སྣང་བཞིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྣང་དུས་ཉིད་ནས་དེ་དང་དེའི་ངོ་བོར་ཡོད་མ་མྱོང་བ་མེ་ལོང་ནང་གི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་རྟག་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་ཞིང་། ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུའང་། སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་འགག་མེད་དུ་འཆར་བས་ཆད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའོ།

直译
"持有此类见解的人存在何处？主要存在于外道和内道中。
外道中，随从仙人弗布为使诸天战胜阿修罗而著作的无前后世及善恶的论著，仙人注力（据说与法称论师同时代）等人传播的顺世派（或称断见派）持断见；其他追随师尊迦毗罗的，承认二十五谛并认为了知其义得解脱的数论派；追随大天湿婆所赐福的仙人食谷（又名足目），承认六句义等的湿婆派；奉毗湿奴为神灵，追随仙人韦陀婆萨等的毗湿奴派；追随仙人胜德，承认六实等的裸形派。这四派被称为常见派。
此外，追随阿修罗教主罗喝摩拏著作的波斯人或称蛮族，以及在藏地追随神人辛绕米沃的雍仲本教，和在汉地持儒家学说的人，虽非真正外道，但前者波斯人比外道更低劣，后两者因不承认'我'等略优于外道，也归入常见派。
内道中，有毗婆沙师和经部师，他们一般不破法我，主张无分微尘实有等；唯识派则认为离二取的心识为实有，从而堕入执法我等，这些都是执著有无二边的见解。如智坚论师在《三十颂》注中说：'有说识如所知实有者，堕常边；有说所知如识皆非有者，堕断边。'
'离断常边际二谛基义理'意指：远离如上颠倒妄想的两种边见，才是不颠倒的实相基本义，这需要通过了解二谛双运来认识。二谛是胜义谛和世俗谛：前者是指一切动静诸法的存在方式，远离八种戏论边，如虚空般遍净，不限定广阔、不偏于一方，超越思议境界，以原始佛陀、本初怙主、真如等名称来表示；后者是指一切动静诸法的显现方式，种种戏论缘起如幻化。如圣智藏论师所说：'如其所现唯此是世俗，另一则为胜义。'
这二谛本自双运：一切动静轮涅诸法，无论显现何种，从显现时就未曾以彼彼自性而存在，如镜中影像一般远离常边；而自性空性的本性不动，各种显现无碍显现，因此远离断边。"


 །འདི་སྐབས་སུ་སློབ་དཔོན་ཀླུས། གང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རུང་བ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་རུང་བར་
འགྱུར། །གང་ལ་སྟོང་ཉིད་མི་རུང་བ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་རུང་མ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་པ་སོགས་གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་རང་ངོ་ནས་བདེན་པར་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ན་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་གཏོང་བས། གཅིག་གིས་གཅིག་གི་གོ་བཀག་སྟེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་སོགས་མི་རུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན་སྐྱོན་དེ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྟེན་འབྱུང་འཐད་པ་སོགས་དབུ་མ་རིགས་ཚོགས་དྲུག་གི་དོན་ཤེས་པ་ཅིས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བ་དང་། དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ག་ལས་འཇིགས་མེད་ལས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་སྟེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་རྟོག་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་
འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གཟིགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་དོན་དམ་པར་གཟིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །ཞེས་དང་། གང་གིས་ཐ་སྙད་ལ་མ་བརྟེན་པར་དོན་དམ་པ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་བདེན་པ་གཉིས་ཀ་གདགས་དགོས་སོ། །ཞེས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པའི་གནད་གསང་རིག་པར་བྱའོ།། ༈ །།གཉིས་པ་ནི། སྒྲོ་སྐུར་ཅེས་པ་ཐར་པ་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ལམ་ལ་རྨོངས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཆོས་འདི་ཉིད་ཁོ་ན་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་བརྫུན་པའོ། །ཞེས་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་མ་ཤེས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་སྤོང་བ་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་མཐར་ལྷུང་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་རྫུན་པའོ། །ཞེས་དཀོན་མཆོག་དང་ལས་
འབྲས་སོགས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་སྣང་ཞིང་སྣང་ངོ་ཙམ་དུ་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་གནད་མ་ཤེས་པར་ཐབས་ཀྱི་ཆ་སྤོང་བ་ཡོད་པ་ལ་མེད་པར་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐར་ལྷུང་བ་གཉིས་སུ་འདུས་པའི་དོན་ནོ། །མཐའ་བྲལ་ཚོགས་གཉིས་ལམ་མཆོག་ཅེས་པ། བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་བསྒྲུབ་པའི་སླད་དུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྒྲུབ་པའི་སླད་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ཅིང་། དེ་གཉིས་ཡ་མ་བྲལ་བར་ཟུང་འཇུག་ཏུ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ནི། ཐར་པ་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ལམ་གྱི་མཆོག་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལས་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་གཉིས་ཡིན་ཞིང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་དང་། བཟོད་བརྩོན་བསམ་གཏན་གསུམ་ནི་གཉི་གར་གཏོགས་པ་སྟེ། མདོ་
སྡེ་རྒྱན་ལས། སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བསོད་ནམས་ཀྱི། །ཚོགས་ཡིན་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། །གསུམ་པོ་གཞན་ནི་གཉི་གའི་སྟེ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་གཉིས་ཟུང་འཇུག་ཏུ་ཉམས་སུ་ལེན་དགོས་པའང་། བྱང་ཆུབ་ལམ་སྒྲོན་ལས། ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་དང་། །ཤེས་རབ་བྲལ་པའི་ཐབས་དག་ཀྱང་། །གང་ཕྱིར་འཆིང་བ་ཞེས་གསུངས་པས། །དེ་བས་གཉིས་ག་སྤང་མི་བྱ། །ཞེས་དང་། འཕགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། ཐབས་ཀྱིས་མ་ཟིན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་འཆིང་བའོ། །ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཐར་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་མ་ཟིན་པའི་ཐབས་ནི་འཆིང་བའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཐབས་ནི་ཐར་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

直译
"此处龙树论师说：'何处空性合理，彼处一切皆合理；何处空性不合理，彼处一切皆不合理。'这表明若诸法从自性上实有成立，则各自不舍自相，互相阻碍，生灭等现象将不合理；若一切法是空性，则无此过失，故依空性而缘起合理。理解中观六正理聚的含义极为重要。如《中论释·明无畏论》所说：'诸佛世尊所说法，依于二谛而宣说。世俗谛者，于诸法自性本空之处，世间颠倒分别而见一切法生起，此于彼等为世俗中之真实，故名世俗谛。胜义谛者，圣者无颠倒通达，见一切法无生，此于彼等为胜义中所见，故名胜义谛。'又说：'若不依世俗则不能示胜义，若不依胜义则不能获涅槃，故需安立二谛。'等广泛宣说的要诀秘密应当了知。
第二，'离增减'是指对解脱之道的迷惑：以为业果等显现的法才是真实、其他为虚妄，不了解空性与缘起的关系，舍弃智慧方面，于无处增益为有，堕入增益边；或以为只有空性是真实，其他皆为虚妄，不了解三宝、业果等作为缘起显现并能在显现层面上起作用的要诀，舍弃方便方面，于有处损减为无，堕入损减边，此二为其义。
'离增减边际二资粮胜道'是指：为不住损减边故，为成就如来色身而积聚福德资粮；为不住增益边故，为成就如来法身而积聚智慧资粮；二者不相离地以双运方式修持，这是获得解脱的无误殊胜道路。
福德资粮是六波罗蜜中的布施与持戒二者，智慧资粮唯是般若，而忍辱、精进、禅定三者则属于两种资粮，如《经庄严论》所说：'布施与持戒，为福德资粮，般若智慧资，余三属二种。'
需要双运修持的原因，如《菩提道灯论》所言：'离方便之智慧，及离智慧方便，皆为系缚故，二者皆勿舍。'又如《圣无垢称经》所言：'方便未摄持的智慧是束缚，方便所摄持的智慧是解脱；智慧未摄持的方便是束缚，智慧所摄持的方便是解脱。'"


། ༈ །།གསུམ་པ་ནི། སྲིད་ཞི་ཞེས་པ་ཐོབ་བྱ་འབྲས་བུ་དམན་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བའི་ཐབས་གཅིག་པུའི་འབྲས་བུ་སྲིད་པ་ལས་མི་འདའ་བ་དང་། ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་གཅིག་པུའི་འབྲས་བུ་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་
ལས་མི་འདའ་བའི་དོན་ནོ། །མཐའ་བྲལ་དོན་གཉིས་འབྲས་ཐོབ་ཅེས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སྲིད་ཞིའི་མཐའ་གཉིས་ལས། གོང་དུ་སྨོས་པའི་ལམ་ཚོགས་གཉིས་ཟུང་འཇུག་ཉམས་སུ་བླངས་པའི་མཐུས། སྲིད་པའི་མཐར་མི་ལྷུང་བ་རང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ཞི་བའི་མཐར་མི་ལྷུང་བ་གཞན་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་ཟུང་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་མ་འཁྲུལ་བ་ཐོབ་བོ་ཞེས་སོ། །དེའང་རྒྱུད་བླ་མ་ལས། རང་དོན་གཞན་དོན་དོན་དམ་སྐུ་དང་ནི། །དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་སྐུ་ཉིད་དེ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་།། ༈ །།བཞི་པ་ནི། གོལ་འཕྱུགས་ཅེས་སོགས་ཀྱི་དོན། དེ་ལྟར་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་ལ་མཐའ་གཉིས་གཉིས་གསུངས་པ་རྣམས་སུ་ཅི་རིགས་པར་ལྷུང་ན་གོལ་ཞིང་འཕྱུགས་པར་འགྱུར་བས། འདིར་ནི་གོལ་འཕྱུགས་མཐའ་དག་སྤོང་པའི་ཕྱིར། གཞིའི་ལྟ་བ་ལ་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་བསལ། དེ་བསལ་བས་ལམ་ཉམས་ལེན་ལ་སྒྲོ་སྐུར་གྱི་མཐའ་དང་བྲལ། དེ་བྲལ་བས་འབྲས་བུ་སྲིད་ཞིའི་མཐའ་གཉིས་ལས་
རང་གྲོལ་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། གོལ་འཕྱུགས་དང་བྲལ་བའི་ལམ་འཁྲུལ་མེད་ནི་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་རྣམ་བཞག་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།། ༈ །།བཞི་པ་ལམ་དེ་ཉམས་སུ་ལེན་ཚུལ་མ་འཁྲུལ་པ་ལ་སྨོན་པ་ལ་གཉིས། གོ་དོན་མདོར་བྱས་པ་དང་། བསྒོམ་དོན་ལག་ཏུ་ལེན་པའི་སྨོན་ལམ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི། སྦྱང་གཞི་སེམས་ཉིད་གསལ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ལ། །སྦྱོང་བྱེད་ཕྱག་ཆེན་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེས། །སྦྱང་བྱ་གློ་བུར་འཁྲུལ་པའི་དྲི་མ་རྣམས། །སྦྱངས་འབྲས་དྲི་བྲལ་ཆོས་སྐུ་མངོན་འགྱུར་ཤོག །ཅེས་པ་སྟེ། སྔར་བཤད་པའི་ལམ་འཁྲུལ་མེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ལམ་དུས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་གོ་བར་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེ་ཤོས་ནི། གང་དུ་སྦྱང་བའི་གཞི་གང་གིས་སྦྱོང་བའི་རྣལ་འབྱོར། གང་ཞིག་སྦྱང་པའི་དྲི་མ། སྦྱངས་པ་ལས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་པས་དེ་དག་རིམ་བཞིན་རྐང་པ་སོ་སོས་བསྟན་ཅིང་མཐར་སྨོན་པའི་ཚིག་སྦྱར་བའོ། །དེ་ལ་ཚིག་
རྐང་དང་པོའི་དོན་ནི། ཐར་པ་སྒྲུབ་པའི་གེགས་ཀྱི་དྲི་མ་མཐའ་དག་སྦྱང་བའི་གཞི་རང་བཞིན་རྣམ་དག་གི་སེམས་སུ་ངོས་བཟུང་བ་དང་། དེའི་མཚན་ཉིད་གསལ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཏུ་ཐག་བཅད་པའོ། །དང་པོ་སྦྱང་གཞི་དག་པའི་སེམས་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ས་ནི་ཆུ་ལ་ཆུ་རླུང་ལ། །རླུང་ནི་མཁའ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །མཁའ་ནི་རླུང་དང་ཆུ་དག་དང་། །ས་ཡི་ཁམས་ལ་གནས་པ་མེད། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་ཁམས་དབང་རྣམས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་དག་ལ་གནས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཚུལ་བཞིན་མིན། །ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི། །སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་རབ་གནས། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ནི། །གང་ལ་ཡང་ནི་གནས་པ་མེད། །ཅེས་འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་སེམས་ཀྱི་དག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའམ་ཁམས་དེ་ཡིན་པར་གསུངས་ཤིང་། དེ་ཉིད་སྦྱང་གཞི་ཡིན་གྱི་སྦྱང་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་ངོར་དག་པར་བྱ་རྒྱུའི་ཆོས་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མ་གྲུབ་
པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཆོས་དབྱིངས་བསྟོད་པ་ལས། ས་བོན་གྱུར་པ་ཁམས་དེ་ཉིད། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་རྟེན་དུ་འདོད། །རིམ་གྱིས་སྦྱང་བར་གྱུར་པ་ལས། །སངས་རྒྱས་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྟོན་པའི་མདོ། །རྒྱལ་བས་ཇི་སྙེད་གསུངས་པ་དེ། །དེ་དག་ཀུན་གྱིས་ཉོན་མོངས་ལྡོག ཁམས་དེ་ཉམས་པར་བྱེད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།

直译
"第三，'有寂'是指所获果位低劣：单纯离开智慧的方便之果不超出轮回，单纯离开方便的智慧之果不超出一面偏向寂灭的意思。
'离有寂边际二利果获得'意指：通过前述双运二资粮道的修持力量，不堕轮回边的自利圆满法身，和不堕涅槃边的他利圆满色身，获得这种双运无误果位。如《宝性论》所说：'自利他利胜义身，以及依彼世俗身。'
第四，'无偏无误'等的意思：如上所述，若堕入基、道、果三者各自的两种边见，就会发生偏离错误。此处为断除一切偏差，在基础见地上排除常断边，由此在道的实践上离增减边，由此在果上自然脱离有寂两边。所以，无偏无误之道就是具备如此基道果三者建立的法门。
第四，对无误修持此道方式的祈愿分二：略说义理和实修祈愿两部分。
首先是：'所净基心性明空双运中，能净大手印金刚瑜伽道，所净暂时迷乱诸垢染，净果无垢法身愿显现。'
前面所说无误道特质的大手印瑜伽修持中，最重要的理解要点有四：净化所依的基础，能净化的瑜伽，所净化的垢染，净化后获得的果位，这四点由四个诗句依次表示，最后加上祈愿词。
第一句的意思是：确认一切解脱障碍垢染的净化基础为自性清净心，并确定其特质为明空双运。
首先，清净基础是净心的原因，如《宝性论》中说：'地依于水住，水依风而住，风依空而住，虚空不依于风水地界。如是蕴界处，依业与烦恼，业烦恼则依，非理作意住。非理作意住，清净心中住，心之自性法，不住于一法。'这表明轮回涅槃一切的基础是心的清净，也就是如来藏或界，这是所净基而非所净，因为在其自性中没有丝毫需要清净的法存在。
正如《法界赞》中所说：'种子即彼界，承认为诸法依处，由渐次清净，获得佛果位。''一切宣说空，如来所说经，彼等皆调伏烦恼，非是损害彼界。'"


 །འདི་སྐབས་དཔྱོད་ལྡན་འགའ་ཞིག་ལ་དོགས་པ་འདི་ལྟར་སྐྱེ་སྲིད་དེ། ཅི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསགས་པའི་དོན་ཅན་ཡིན་པས། བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་འདུས་མ་བྱས་ལ་དེའི་མིང་གིས་བཏགས་པ་མི་འཐད་ཅིང་། ཆོས་མངོན་པ་སོགས་ལས་ཀྱང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་སེམས་སུ་བཤད་པས་དེ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་ན་སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ལྟར་བཤད་པ་ནི། སེམས་ལ་དག་མ་དག་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་མ་དག་པའི་སེམས་ལ་དགོངས་ཤིང་། གཞི་ལ་བཞུགས་པའི་ཡོན་ཏན་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་
པའི་ཚུལ་གྱིས་ལྡན་པས་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་རུང་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བསགས་པའི་དོན་ཡང་མི་འགལ་བ་དང་། ཡུམ་ལས། སེམས་ལ་སེམས་མ་མཆིས་ཏེ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་འོད་གསལ་བའོ། །ཞེས་དང་། གོང་དུ་དྲངས་པའི་རྒྱུད་བླ་མའི་ལུང་དང་། སློབ་དཔོན་ཀླུས། དེ་བཞིན་འོད་གསལ་བ་ཡི་སེམས། །འདོད་དང་གནོད་སེམས་ལེ་ལོ་དང་། །རྒོད་པ་དང་ནི་ཐེ་ཚོམ་སྟེ། །སྒྲིབ་པ་ལྔ་ཡིས་བསྒྲིབས་པར་གྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་སོགས་མདོ་རྒྱུད་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་སེམས་སུ་གསུངས་པ་ཆེས་མང་བའི་ཕྱིར་རོ།། ༈ །།གཉིས་པ་དེ་གསལ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཡིན་པའང་། གསང་བ་འདུས་པ་ལས། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། །ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམས་སྤངས་པ། །ཆོས་བདག་མེད་པ་མཉམ་ཉིད་པས། །རང་སེམས་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གསུངས་པ་དང་། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། སེམས་ཀྱི་
རང་བཞིན་འོད་གསལ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་འགྱུར་མེད་དེ། །ཡང་དག་མིན་རྟོག་ལས་བྱུང་འདོད་ཆགས་སོགས། །གློ་བུར་དྲི་མས་དེ་ཉོན་མོངས་མི་འགྱུར། །ཞེས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་རྙོག་མི་ནུས་པར་བསྟན་པ་སོགས་སེམས་གསལ་སྟོང་དུ་སྒྲུབ་པའི་ལུང་མཐའ་ཡས་ལ། གསལ་སྟོང་དེ་གཉིས་ཀྱང་གསལ་བ་ལས་ལོགས་སུ་སྟོང་པ་དང་། སྟོང་པ་ལས་ལོགས་སུ་གསལ་བ་ཞིག་ནམ་ཡང་མ་གྲུབ་པས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། རྣམ་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །ཞེས་མགོན་པོ་བྱམས་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་གནད་གསང་མ་རྟོགས་པར་བོད་ཡུལ་འདིར་རྟོག་གེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་གསལ་མོ་ཞིག་དང་སྟོང་སྟོང་མོ་ཞིག་མཉམ་འགྲོགས་ལྟ་བུའི་ཟུང་འཇུག་གི་བཤད་པ་བྱེད་པ་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའོ།

直译
"此处有些具辨别力者可能会产生这样的疑问：'心'这个词具有'积聚'的意思，因此用此名称来标识无为的如来藏不合理；而且《阿毗达磨》等论中也将具有一切种子的阿赖耶识解释为'心'，所以与此相矛盾。
此疑问无过失，因为那样的解释是针对将心分为净与不净两类中的不净心而言；而基位中具足六十四种功德，以无二方式相应，因此有白法生起的可能性存在，所以'积聚'的意义也不相违。如《般若经》所说：'心中无心，心的自性是光明的。'又如前引《宝性论》经文，及龙树论师所说：'如是光明心，为贪欲害心，懈怠及掉举，与疑等五障所蔽。'诸经续论典中有许多将心的清净称为'心'的说法。
第二，此心是明空双运，如《秘密集会续》所说：'远离一切事物，舍离蕴界处，以及能取所取，法无我平等故，自心本不生，空性为自性。'这阐明了体性为空性；又如《宝性论》所说：'心之自性光明性，如虚空般不变异，非真分别所生起，贪等暂时垢染不能染。'这表明因为自性光明故不被暂时垢染所污，有无数经文证明心是明空。
而且，这明与空二者中，没有离开明而有空，也没有离开空而有明，因此为双运，即如弥勒怙主所说：'具无分别之特性'。不了解这一要诀，藏地的逻辑学者们将明明朗朗与空空荡荡解释为像结伴同行般的双运，这已偏离了如来教法。"


 །ཚིག་རྐང་གཉིས་པའི་དོན་སྦྱང་གཞི་དེའི་སྟེང་དུ་སྦྱང་བྱའི་དྲི་མ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་ཕྱག་
རྒྱ་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཁྲིད་རིམ་རྣམས་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར་སློབ་མ་སྣོད་ལྡན་གྱིས་བླ་མ་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་བསྟེན་ནས་སྐལ་པའི་རིམ་པས་སྤྲོས་བཅས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་སྔོན་དུ་སོང་བའམ་མ་སོང་ཡང་རུང་། ཐུན་མོང་ཐུན་མིན་ཁྱད་པར་གྱི་སྔོན་འགྲོ་གསུམ། དངོས་གཞི་ཞི་ལྷག་གི་རྣལ་འབྱོར་གཉིས་རྣམས་ཉམས་སུ་བླངས་ནས་ངོ་སྤྲོད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི། ཐ་མལ་གྱི་ཤེས་པ་རང་ངོ་མཐོང་བའི་རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། དེ་དང་དོན་གྱི་གནད་གཅིག་པའི་རིམ་གཉིས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་རྟོགས་པ་དང་། སློབ་མའི་སྐལ་བ་དང་། སློབ་དཔོན་གྱི་ནུས་པའི་རིམ་པས། འགའ་ཞིག་ལ་ཡེ་ཤེས་འཕོ་བའི་བྱིན་རླབས་ཁོ་ནས་རྟོགས་པ་དང་། འགའ་ཞིག་ལ་དབང་བཞི་རིམ་པར་བསྐུར་བས་དབང་གསུམ་པའི་ཉམས་མྱོང་ཚིག་དབང་ལ་བརྟེན་ནས་ངོ་སྤྲོད་པའི་རྒྱུན་གོམས་པ་སོགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། །ཡེ་ཤེས་དེའང་ཚོགས་སྦྱོར་
གྱི་སྐབས་སུ་ཉམས་གཙོ་ཆེ་བའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་ཅིང་མཐོང་ལམ་ཐོབ་ནས་མངོན་གྱུར་དུ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ནས་བརྩམས་མཉམ་བཞག་ཇེ་བརྟན་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་འཁྲུལ་སྣང་ཇེ་སྲབ་དུ་སོང་ནས་སྤང་བྱ་རིམ་པས་སྤང་བ་སྲང་མདའི་མཐོ་དམན་ལྟ་བུར་འགྱུར་ལ། མཐར་རྒྱུན་མཐའི་རྡོར་ཏིང་གིས་ལྷག་མེད་དུ་སྤངས་ཏེ་འཚང་རྒྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཕྱག་ཆེན་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ལས། ཉོན་ཅིག་ལྷ་མོ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། །ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་གསང་བ་ཆེ། །བརྗོད་མེད་མི་ཟད་མ་སྐྱེས་པ། །ཐམས་ཅད་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་དང་བྲལ། །གཟུགས་མེད་གཟུགས་ཀྱི་དམ་པ་མཆོག །སྦོམ་ཕྲ་ལ་སོགས་དང་བྲལ་བ། །གཞལ་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་དང་། སློབ་དཔོན་ཀླུས། སེམས་འགྲེལ་དུ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །བདག་དང་ཕུང་པོ་རྣམ་རིག་གི །རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་བསྒྲིབས་ཤིང་། །རྟག་ཏུ་སྟོང་ཉིད་མཚན་ཉིད་བཞེད། །ཅེས་གསུངས་པ་དང་། མདའ་བསྣུན་ཞབས་
ཀྱིས། ཁ་དོག་ཡི་གེ་ཡོན་ཏན་དཔེ་བྲལ་བ། སྨྲ་རུ་མི་བཏུབ་དེ་ནི་བདག་གིས་གྱི་ནར་མཚོན། །གཞོན་ནུ་མ་ཡི་བདེ་བ་སྙིང་ལ་ཞུགས་པ་བཞིན། དབང་ཕྱུག་དམ་པ་དེ་ནི་སུ་ལ་བསྟན་ནུས་སམ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར། །སྨྲ་བསམ་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་ཀྱང་། སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་གསལ་བར་མྱོང་བས་སྔར་བཤད་པའི་སྦྱང་གཞིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་བའོ། །དེ་ལྟར་སྤྲོས་བཅས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་སྔོན་དུ་མ་སོང་ཡང་ཕྱག་ཆེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་རུང་བའི་འཆད་ཚུལ་འདི། བོད་ཡུལ་འདིར་སྔ་ཕྱིར་བྱུང་བའི་མཁས་པར་གྲགས་པ་འགའ་ཞིག་གི་ཐུགས་ལ་མ་ཤོང་ནས། དབང་བསྐུར་དང་རིམ་གཉིས་མེད་པས་སྔགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་མ་གྲུབ་པ་དང་། སྒོམ་ལུགས་ལེགས་ན་དབུ་མའི་ལྟ་བ་ཙམ་རྟོགས་པ་སྲིད་ཀྱང་མུ་བཞི་སྐྱེ་འགོག་གི་རིགས་པ་སོགས་དབུ་མའི་གཞུང་ལས་བཤད་པ་ལྟར་མེད་པས་དེར་ཡང་མ་ངེས་པ་སོགས་སྐྱོན་དུ་མ་བརྗོད་པར་མཛད་དོ།

直译
"第二句的含义是：能够净化净基上垢染的道大手印金刚瑜伴，如达波噶举的引导次第所述，具器弟子依止具相上师，按根机次第，可以先经具戏论的灌顶或不经灌顶，修持共同和不共三种特别前行，正行止观二种瑜伽，通过指认确立。这是见到寻常心自面目的殊胜证悟，以及与此义理要点相同的二次第瑜伽修持所得的证悟，根据弟子根器和上师能力，有些仅凭智慧传递的加持而证悟，有些则依次接受四灌，依靠第三灌经验和语灌指认而修持熟练等各种方法所显现的智慧。
这智慧在资粮加行位时主要以经验形式存在，获得见道后在相续中明显生起，从此以后，等持越来越稳固，后得的迷乱显现越来越淡薄，渐次断除所断，如同天平高低般变化，最终以金刚道终定无余断除而证佛果。
这样证悟的智慧是什么样子呢？《大手印明点续》中说：'听吧天女大手印，大手印大秘密，无法表述不灭不生，一切有相离相，无相之胜妙相，远离粗细等，不可测量之自性。'龙树在《心释》中也说：'诸佛菩提心，不为我蕴识，诸分别所障，恒时空性相。'箭射足说：'离色字功德与譬喻，无法言说我以弓喻，如少女乐入于心中，此胜自在谁能示人？'如此所说，超越言思表述境界，然通过各自自证方式明显体验，即见到前述净基的真如。
这种不先经具戏论灌顶也能生起大手印智慧的解释方式，在藏地前后出现的一些著名学者心中容纳不下，他们批评说：'没有灌顶和二次第，不成立为密乘大手印；修法好的话，或许能证悟中观见，但因没有四边生灭等中观论中所说的理论，故也不确定为中观'等多种过失。"


 །དེ་ལྟ་བུ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་རིགས་
སྣ་ཚོགས་པ་གདུལ་བའི་ཕྱིར་འདུལ་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་མཐའ་མ་འགགས་པར་གསུངས་པ་མཁས་གྲུབ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་ཅི་རིགས་པར་བཀྲལ་ནས་བཤད་པའི་ཚུལ་ལ་བསྙོན་ཏེ་བདག་གི་ཤེས་ངོ་འདི་ཁོ་ན་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐུར་པ་འདེབས་པར་སྣང་མོད། བཀའ་བརྒྱུད་མཆོག་གི་ཁྲིད་སྲོལ་འདིར་ནོངས་པ་སྔ་མ་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཤམ་དུ་འཆད་པ་ལྟར་འཁྲིད་ཚུལ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལས་གདུལ་བྱ་ཆེས་དབང་རྣོན་ལ་སྤྲོས་བཅས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་མེད་མི་རུང་བའི་ཡན་ལག་ཏུ་མི་བཞེད་ཀྱང་། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱིས། རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཞིག་ནི་ངེས་པར་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱང་དོན་ཐོབ་ཏུ་ངེས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འདི་ལ་ཁ་ཅིག་བྱིན་རླབས་འཕོ་བའི་དབང་གིས། དབང་གི་གོ་མི་ཆོད་པ་དང་། བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམས་པས་རིམ་གཉིས་ཀྱི་གོ་མི་ཆོད་པར་བཞེད་མོད། དེ་ལྟ་ན། རྡུལ་ཚོན་སོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་
འཁོར་དུ་དབང་བསྐུར་བས་དེ་བས་ཀྱང་དབང་གི་གོ་མི་ཆོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དབང་ཞེས་པ་དབང་དོན་གྱི་རྟོགས་པ་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་ནུས་ཤིག་དགོས་པ་གང་ཞིག ། དེ་བསྐྱེད་པ་ལ་སྤྲོས་མེད་ཀྱི་དབང་ལས་སྤྲོས་བཅས་ཀྱི་དབང་ནུས་པ་དམན་པའི་ཕྱིར། ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམས་པས་ཀྱང་རིམ་གཉིས་ཀྱི་གོ་མི་ཆོད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་སྐབས་འདིར་བླ་མ་དང་ཡི་དམ་གཉིས་སུ་མེད་པར་བལྟ་དགོས་ཤིང་ཡི་དམ་ལ་བླ་མས་རྒྱས་འདེབས་པ་གང་ཞིག་རྒྱས་འདེབས་པ་པོ་དང་བྲལ་བའི་གདབ་བྱ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ལྷ་ཁོ་ནས་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རང་ལུགས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་ངམ། རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ནི་དབང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་དབང་གི་གོ་ཆོད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས ། རྟོགས་ལྡན་གྱི་བླ་མས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྐལ་ལྡན་ཆེས་དབང་རྣོན་ལ་དབང་འདི་ལས་གཞན། སྤྲོས་བཅས་ཀྱི་དབང་གིས་དཀྲི་བར་བྱེད་ན་ཉེས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཨཱནྡྲི་བྷཱུ་ཏིས་ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པར། རྟོག་པ་ཐམས་
ཅད་རྣམས་སྤངས་པའི། །ཡེ་ཤེས་མཆོག་བཟང་ཐོབ་པ་ཡི། །རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་དབང་བསྐུར་བས། །དངོས་གྲུབ་མཆོག་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་ཀུན་ལྡན་ན། །བྲིས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལོག་གཞན་དུ། །དབང་བསྐུར་བ་ནི་ལེན་ཅེ་ན། །འདི་ནི་དམ་ཚིག་ཉམས་པར་འགྱུར། །དམ་ཚིག་ཉམས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། །ལུས་དང་དེ་བཞིན་ཡིད་དང་ནི། །དེ་ཡི་དོན་རྣམས་ཉམས་འགྱུར་ཞིང་། །མྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཤི་བར་འགྱུར། །ཤི་ནས་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། །བསྐལ་བ་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་ཏུའང་། །མྱོང་ནས་གནས་ལས་འཕོས་གྱུར་ནའང་། །གདོལ་པའམ་དམན་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེ། །ལྐུགས་པའམ་ཡང་ན་འོན་པའམ། །སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེ་བར་དམུས་ལོང་དུ། །སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཐེ་ཚོམ་མེད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ཀུན་ཡེ་ཤེས་ནི། །རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱར་བཤད། །བློ་ལྡན་དེ་ཡིས་དབང་བསྐུར་ན། །དབང་བསྐུར་བར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་། དབང་ཐོབ་མ་ཐོབ་ཀྱི་ས་མཚམས་
ཀྱང་དབང་དོན་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་མ་སྐྱེས་ལ་བྱེད་པས། སློབ་མའི་རྒྱུད་ལ་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཀྱི་རྟོགས་པ་སྐྱེས་ན་བུམ་དབང་ཐོབ་པ་སོགས་གོ་དགོས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་རིམ་ཡང་འདི་སྐབས་བླ་མ་སྒོམ་པ་ཁོ་ནས་འཐུས་ཏེ། བླ་མའི་རྣམ་འབྱོར་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྣང་སྲིད་ཐམས་ཅད་བླ་མའི་རོལ་པར་འཆར་བ་ནི། ཡི་དམ་སྒོམ་པ་ལས་ཀྱང་ཐ་མལ་གྱི་ཞེན་པ་འགོག་ཕུལ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུད་འགྲེལ་མང་པོ་ལས། བླ་མ་དཀོན་མཆོག་ཀུན་འདུས་ཡིན་པ་དང་། དེ་བསྒོམས་པས་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

直译
"这样的情况是世尊为调伏各种根机的所化众生而宣说无碍调伏方便，由诸智者成就者各自适当解释的方式，却被某些人怀疑并说'只有我所知道的才是真实，其他的都不是'，如此诽谤。但在这殊胜噶举派的引导传统中，并没有前述的那些过失，因为如下面将要解释的，虽然在不同的引导方式中，对于最上根利的所化众生不认为具戏论的灌顶是不可缺少的部分，但金刚上师以金刚智慧灌顶加持则必须先行，并且依此而有的二次第也是在实质上肯定存在的。
又有人认为通过加持传递不能起到灌顶的作用，修持上师瑜伽不能起到二次第的作用。若如此，那么在粉坛等坛城中灌顶更不能起到灌顶的作用，因为所谓'灌顶'需要能够在相续中生起灌顶义的证悟，而在产生这种证悟方面，具戏论的灌顶比无戏论的灌顶能力更弱。同样，修持本尊瑜伽也不能起到二次第的作用，因为在密乘中需要视上师与本尊无二，而本尊由上师加持，没有加持者的单纯遍计所执的本尊不能赐予殊胜成就。
因此，自宗认为三摩地灌顶或金刚智慧灌顶是一切灌顶中最殊胜的，更不用说能否起到灌顶的作用。具证悟的上师对大手印具缘极利根者，如果不给予此灌顶而用其他具戏论的灌顶引导，将会产生过失。如因陀罗菩提在《智慧成就》中广泛说道：'舍离一切分别，获得殊胜智慧，以金刚智慧灌顶，应修最胜成就。若具一切真智，反而到其他处，受绘制坛城灌，将会违犯誓言。违犯誓言痛苦，身体以及意，及其诸义皆损坏，并且将迅速死亡。死后地狱痛苦，数百千劫之中，感受后若转生，将生旃陀罗或低种姓。或生为哑巴或聋子，生生世世必定成为盲人毫无疑问。诸如来智慧，即称金刚智慧。智者以此灌顶，应知为真灌顶。'等应当了知。
灌顶得与未得的界限也在于灌顶义在相续中是否生起，如果弟子相续中生起显空不二的证悟，则应理解为已获得宝瓶灌顶等。同样，生起次第在此情况下也只需修持上师即可，因为通过熟悉上师瑜伽的力量，能使一切显现世间皆现为上师的游舞，这比修持本尊更能超胜地阻止对凡俗的执著；且许多续部注释中说上师是一切三宝的总集，修持上师能成就一切悉地。"


 །རྫོགས་རིམ་ཡང་མོས་གུས་དྲག་པོས་ཤེས་པ་གཏད་མེད་དུ་གྱུར་པའི་རང་ཉམས་དེ་ཉིད་སྐྱོང་བ་གེགས་དང་གོལ་ས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ལམ་གྱི་མཆོག་ཏུ་བཞེད་དེ། དབང་པོ་ཡང་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གནད་གསང་འདི་ལྟ་བུ་དག་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བར་ནམ་ཡང་མི་འཚམ་ལ། དེར་མ་འཚམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཟབ་གསང་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་སྐྱོན་གཉིས་པ་
དེའང་མ་ངེས་ཏེ་སྔགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ལྟ་བ་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་ངོས་ནས་དབུ་མ་དང་མཐུན་པས་དབུ་མའི་ལྟ་བ་རྟོགས་པ་དེ་སྔགས་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། །རྟོག་གེ་ནི་མུ་སྟེགས་ཀྱི་རྩོད་ངོར་བསྟན་པ་ཙམ་ཡིན་པས། དེས་དཔྱད་པའི་བསྒོམ་པ་ལ་དབུ་མ་རང་ལུགས་སུའང་རྩིས་སུ་མི་མཛད་དེ། བླ་མའི་ངག་གིས་མ་བརྒྱན་པའི། །དབུ་མའང་འབྲིང་པོ་ཙམ་ཉིད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འདི་སྤྲོས་པ་ཀུན་ཞི་བའི་ཆ་ནས་དབུ་མའི་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་། དབུ་མ་ལས་ལྷག་ལྟ་ཡོད་ན། །ལྟ་དེ་སྤྲོས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་སྤྲོོས་བྲལ་དབུ་མ་ལས་ལྷག་པའི་ལྟ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འདི་ལ་དགོངས་ནས་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་གྲགས་པས་མཛད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ལས། ཡུམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་གཞན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་མདོ་ནས་
གསུངས་པའི་ཤེས་ཕྱིན་དང་། སྔགས་ཀྱི་ཕྱག་ཆེན་གཉིས་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་བཤད་དོ། །ཚིག་རྐང་གསུམ་པ་སྦྱང་བྱ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི། སྦྱང་གཞིའི་སྟེང་དུ་སྦྱོང་བྱེད་ཀྱིས་སྦྱང་བར་བྱ་རྒྱུའི་དྲི་མ་དེ་གང་ཞེ་ན། གཤིས་ལ་མེད་ཀྱང་གློ་བུར་འཁྲུལ་པས་བསྐྱེད་པའི་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་ཚུལ་སོགས་ནི། །ཡོད་མ་མྱོང་པའི་རང་སྣང་ཡུལ་དུ་འཁྲུལ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བས་དེར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚིག་རྐང་བཞི་པའི་དོན་ནི། སྦྱོང་བྱེད་ཀྱིས་སྦྱང་བྱ་སྦྱངས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་གང་ཞེ་ན། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་མཐའ་དག་གཏན་ནས་སྤངས་པའི་གཞིའི་གནས་ལུགས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཆོས་དབྱིངས་བསྟོད་པ་ལས། །ཉོན་མོངས་དྲྭ་བས་གཡོགས་པ་ན། །སེམས་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན། །དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་བྲལ་གྱུར་ན། །སངས་རྒྱས་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་
འབྱུང་ངོ་། །འོ་ན་སྦྱངས་འབྲས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་སྦྱངས་འབྲས་སུ་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། གཟུགས་སྐུ་ནི་ཆོས་སྐུ་ལས་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ལོགས་སུ་དབྱེར་མེད་པས། སྦྱངས་འབྲས་ཡིན་ཡང་ཆོས་སྐུ་ཉིད་སྨོས་པས་དོན་གྲུབ་བོ། །ཆོས་སྐུ་དེ་སྐུ་གསུམ་དུ་འཇོག་པའི་ཚུལ་ཡང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་དྲི་མ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ལ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱང་དག་པས་དག་པ་གཉིས་ལྡན་དུ་གྱུར་པ་སྤངས་པ་ཆོས་སྐུའམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུར་གྲགས་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་། དངོས་པོ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་ཤེས་རྣམས་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་གནས་གྱུར་པ། ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པ་དང་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པ་ཆོས་སྐུའམ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུར་གྲགས་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་དོ།

直译
"圆满次第也是通过强烈信心使心离所缘的自性体验，远离一切障碍和偏离之处的殊胜道路。这种极上根器所行境界的要诀秘密，逻辑学家们永远无缘，正因不适合他们，应当理解为不共深秘法门。
第二种过失也不确定，因为密乘大手印见地从离戏的角度与中观相符，所以证悟中观见并不是密乘的过失；辩论逻辑只是针对外道辩论而示现，即使在中观自宗也不将其视为真正的修法，如说：'不以上师言教庄严的中观，也只是中等而已。'大手印之所以在息灭一切戏论方面与中观见相符，原因是如说：'若有胜过中观见，彼见将成具戏论。'在佛陀教法中不可能有超越离戏中观的见地。考虑到这一点，智慧称论师在《入真实性》中说：'母般若波罗蜜多的另一名称是大手印，因为它是无二智慧的本质。'由此解释经中所说的般若与密乘大手印为同一名相的异名。
第三句'所净'等的意思是：在净基上由能净所净化的垢染是什么？是虽然本性上不存在但由暂时迷乱所生的能取所取诸法。其如何迷乱的方式等，将在下文'未曾有的自显为境迷乱'等处解释，应当了知。
第四句的意思是：由能净对所净的净化结果是什么？是所取能取所摄的一切暂时垢染完全永断，基之实相法身现前。如《法界赞》所说：'为烦恼网所覆时，称为心；当其离烦恼时，则称为佛。'
若问：如果净化果只是法身，那么二色身是否不成为净化果？色身在本质上与法身不可分离，所以虽然也是净化果，但只提及法身就已足够。法身安立为三身的方式是：法界大乐自性无垢，其上暂时垢染已净，成为具二清净，这是断证法身或自性身；阿赖耶识、染污意、第六意识和行于事物的诸识完全清净转依，证得如所有智和尽所有智的智慧，是证悟法身或智慧身；这二者无二即为圆满法身。"


 །དེ་ལས་རྟོགས་པ་ཆོས་སྐུ་ལ་བཤད་མ་ཐག་པའི་དག་བྱ་རྣམ་ཤེས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པས།
མེ་ལོང་། མཉམ་ཉིད། སོར་རྟོག་བྱ་གྲུ བ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་བཞིར་ཕྱེ་བའི་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་དང་། བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་སྣང་བ་ཡིན་ལ། སོར་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་གཉི་གར་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་གི་ཚུལ་རྒྱས་པར་ཤེས་འདོད་ན། མདོ་སྡེ་རྒྱན་དང་། རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དོན་རང་འགྲེལ་སོགས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་ཡི་འདིར་ཡི་གེ་མང་བའི་འཇིག་པས་མ་སྤྲོས་སོ།། ༈ །།གཉིས་པ་བསྒོམ་དོན་ལག་ཏུ་ལེན་བའི་སྨོན་ལམ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ནི། གཞི་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་པ་ལྟ་བའི་གདེངས་། །དེ་ལ་མ་ཡེངས་སྐྱོང་བ་སྒོམ་པའི་གནད། །སྒོམ་དོན་ཀུན་ལ་རྩལ་སྦྱོང་སྤྱོད་པའི་མཆོག །ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་པའི་གདེང་དང་ལྡན་པར་ཤོག །ཅེས་པ་སྟེ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ལམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྒོམ་པ་ལ། དང་པོར་གཞི་གནས་ལུགས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྒྲོ་འདོགས་བཅད་པས་ལྟ་བ་དྲང་པོར་འགྱུར་ཞིང་། ལྟ་བ་དེ་ཉིད་མ་ཡེངས་པར་སྐྱོང་ཞིང་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ནི། སྒོམ་གྱི་གནད་ཡང་དག་པ་ཡིན་ལ།
སྒོམ་དོན་དེ་དག་ལ་རྩལ་སྦྱངས་པས་མྱུར་དུ་བོགས་ཐོན་པར་འགྱུར་བ་ནི་སྤྱོད་པའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་གསུམ་གྱི་གནད་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ན་ཚེགས་ཆུང་ངུས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཚུལ་ལ་སྨོན་པར་མཛད་པའོ།། ༈ །།གཉིས་པ་དེ་རྒྱས་པར་ཕྱེ་ནས་སྨོན་ལམ་གདབ་པ་ལ་བཞི། ལྟ་བས་གཞིའི་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་ཚུལ། དེ་སྒོམ་པས་གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ། དེ་སྤྱོད་པས་མཐར་དབྱུང་ཚུལ། ལམ་མཐར་དབྱུང་ཚུལ། ལམ་མཐར་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སྨོན་པ་སྟེ་བཞིའོ། །དང་པོ་ལའང་མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་ཕྱེ་བ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་འཕྲུལ་ཏེ། །སེམས་ནི་སེམས་མེད་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོས་སྟོང་། །སྟོང་ཞིང་མ་འགགས་ཅིར་ཡང་སྣང་བ་སྟེ། །ལེགས་པར་བརྟགས་ནས་གཞི་རྩ་ཆོད་པར་ཤོག །ཅེས་པ་སྟེ། རྐང་པ་དང་པོས། སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་འཕྲུལ་དུ་ཐག་བཅད། གཉིས་པས་སེམས་རང་བཞིན་མེད་པར་གཏན་ལ་ཕབ།
གསུམ་པས་སྟོང་དང་རྟེན་འབྱུང་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་མི་འགལ་བར་བསྟན། བཞི་པས་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟགས་པས་གཞིའི་དོན་ལ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་དགོས་པར་སྨོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གདམས་པའོ།། ༈ །།གཉིས་པ་དེ་རྒྱས་པར་འཆད་པ་ལ། རྐང་པ་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ་རྣམས་སོ་སོར་འཆད་པས་བཞིའོ། །དེ་ལས་དང་པོ་སྣང་བ་སེམས་སུ་ཐག་བཅད་པ་ནི། ཡོད་མ་མྱོང་བའི་རང་སྣང་ཡུལ་དུ་འཁྲུལ། །མ་རིག་དབང་གིས་རང་རིག་བདག་ཏུ་འཁྲུལ། །གཉིས་འཛིན་དབང་གིས་སྲིད་པའི་ཀློང་དུ་འཁྱམས། །མ་རིག་འཁྲུལ་པའི་བརྩད་དར་ཆོད་པར་ཤོག །ཅེས་པས་སྟོན་ཏེ། འདིར་དངོས་བསྟན་རགས་པ་འཁོར་བའི་ཆོས་སེམས་སྣང་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་པས། ཕྲ་བ་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་སེམས་ཀྱི་རྩལ་དུ་ཤུགས་ཀྱིས་གོ་བར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་དངོས་ཤུགས་ཀྱི་དོན་གཉིས་ལས། དང་པོ་དངོས་བསྟན་ལ། ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་ཚུལ། དེས་འཁོར་བར་འཁོར་ཚུལ། འཁྲུལ་པ་དེའི་
མཚང་རིག་དགོས་པར་སྨོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གདམས་པའོ།

直译
"从此证悟法身，对前述所净诸识，按顺序分为大圆镜、平等性、妙观察、成所作四种智慧，其中平等性智慧显现为圆满报身，成所作智慧显现为化身，而妙观察智慧则属于这两者。想要详细了解这些内容，可以查阅《经庄严论》和尊者本人的《内义自释》等，此处为避免文字过多而不加详述。
第二，修持义理实修祈愿分为略说和广说两部分。
首先是略说："基中断增益为见地确信，对此不散乱守护为修要点，于修义一切锻炼力为最胜行，愿具见修行之自信。"这是指，如实修持大手印道，首先要断除对基础实相大手印的增益，使见地正直；不散乱地守护此见并平等安住，是正确的修要点；在这些修法内容上锻炼能力以迅速进步，是最胜的行持。因此，若具备这样的见、修、行三要点，将能以少许努力成就，故祈愿具有此种方法。
第二，广说祈愿分为四部分：以见地断除基础增益的方式，以修行确立的方式，以行为圆满的方式，以及对道果圆满的祈愿，共四部分。
第一部分又分略说和广说两部分。
略说是："一切诸法心幻变，心亦无心心体空，空而不灭任显现，愿善观察断根基。"第一句确立一切显现是心的幻变，第二句确立心自性不存在，第三句说明空性与缘起无二不相违，第四句教导通过以各别观察智慧观察而断除对基本义理的增益的祈愿。
第二，对此广说分为四部分，即分别解释四个诗句。
首先，确定显现为心："未曾有的自显现境错乱，无明力故自觉错为我，二执力故轮回中流转，愿断无明错乱之根源。"此处显说粗显的轮回法确定为心的显现，意在通过推理理解细微清净法为心的力用，因此有显说和隐含两种意义。
首先在显说部分：解释境与有境二者如何错乱，由此如何在轮回中流转，以及需要认清此错乱的祈愿教导。"
;


། ༈ །།དང་པོ་ནི། རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཟབ་མོ་ནང་གི་དོན་ལས། རྒྱུ་ནི་སེམས་ཉིད་ཐོག་མེད་ལ། །རྒྱ་ཆད་ཕྱོགས་ལྷུང་མ་མཆིས་ཀྱང་། །དེ་ཉིད་མ་འགགས་རོལ་པ་ལས། །ངོ་བོ་སྟོང་ལ་རང་བཞིན་གསལ། །རྣམ་པ་འགག་མེད་ཅིར་ཡང་འཆར། །དེ་ཉིད་རང་གིས་རང་མ་རིག །འདུ་བྱེད་ཡིད་ཀྱི་གཡོ་བ་ནི། །ཆུ་རླབས་ལྟ་བུར་གཡོས་པ་ལས། །དོན་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སྣང་བ། །རང་གིས་རང་ལ་གཏད་ཅིང་བཟུང་། །ཡིད་དེ་ཕྱིར་འགྱུས་སྣང་ཆ་ལས། །ཡུལ་ལ་དོན་བཟུང་རྣམ་ཤེས་བྱུང་། །བླང་དོར་བྱེད་ལས་ཚོར་བ་སྐྱེ། །དེ་ལ་མཚན་འཛིན་འདུ་ཤེས་ཏེ། །འདུས་བྱས་ཡུལ་སྣང་གཞན་དུ་བརྟག ། ཞེན་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གྲུབ། །ཅེས་གསུངས་ཤིང་རང་འགྲེལ་དུ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལྟར། གཞིའི་གནས་ལུགས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་འོད་གསལ་སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་དེ་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོ་རང་རྩལ་གྱིས་མ་རིག་ཅིང་། དེའི་ཚུལ་ཡང་འདུ་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་གཡོ་བ་
ལས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལྟར་སྣང་ཞིང་། དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱེད་པས་མ་རིག་པར་གྱུར་ཏོ། །ཡིད་དེ་ལའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་དེ་མ་ཐག་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་སྐྱེ་འགག་བྱེད་པའི་ཚེ་དེ་དག་གི་ནུས་པ་ཀུན་གཞིའི་སྟེང་དུ་འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང་ཉོན་ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་ལ་ངའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། སྔ་མས་ནི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་ཕྱི་མས་ནི་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱེད་དོ། །ཀུན་གཞི་ནི་ཡིད་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་འཛིན་པས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པར་བརྗོད་པ་སྟེ། །ཡིད་དང་ཀུན་གཞི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་སྣང་བ་དེ་ཉིད་ཆུ་དང་རླབས་ལྟར་གྱུར་པས་འཁོར་བའི་འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པའི་རྩ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས། དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ན། །རྣམ་སྨིན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ། །རྟག་ཏུ་རེག་དང་ཡིད་བྱེད་དང་། །ཚོར་དང་འདུ་ཤེས་སེམས་པར་ལྡན། །དེ་ལ་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཏེ། །དེ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་
བསྟན། །དེ་ནི་རྒྱུན་འབབ་ཆུ་བོ་བཞིན། །དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ན་དེ་ལྡོག་གོ །ཞེས་དང་། དེ་ལ་གནས་ཏེ་རབ་འབྱུང་ཞིང་། དེ་ལ་དམིགས་པས་ཡིད་ཅེས་བྱ། །རྣམ་ཤེས་ངར་སེམས་བདག་ཉིད་ཅན། །ཉོན་མོངས་བཞི་དང་རྟག་ཏུ་འགྲོགས། ཞེས་གསུངས་ཤིང་། ཐེག་བསྡུས་སོགས་སུ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཞིབ་པར་དེ་དག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་གཞི་ལས་ཡིད་གཡོས་པའི་མཐུས། ཕྱིར་གཟུང་བའི་ཡུལ་དྲུག་དང་། ནང་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་རྣམས། དོན་ལ་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་པ་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའང་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ཚོགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལས་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལས་སྣང་བ་མཆེད་པར་གྱུར་ནས་རྟོག་པའི་ཡིད་དང་འབྲེལ་བར་འགྱུར་ལ། ངེས་དོན་དུ་མཐོང་བར་བྱེད་པས་སྣང་མཆེད་ཐོབ་གསུམ་དུ་བཞག་གོ །དེ་ལྟར་སྣང་བ་དེའང་ཀུན་གཞི་ལ་ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་གྱི་ས་བོན་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་ཡོད་པའི་ནུས་པ་ཁོ་ནའི་རྟེན་འབྲེལ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་
རྩེ་མོ་ལས། ས་བོན་ཀུན་ལྡན་ཀུན་གཞི་ནི། །ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་འདོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །སྣང་བའི་གོ་རིམ་ཡང་། སེམས་བྱུང་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྐུལ་པའི་ཡིད་དེས་ཡུལ་དྲུག་ལ་རྟོག་པས་དེ་དག་དོན་དུ་མཐོང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་། དེ་བྱུང་བས་བླང་བྱར་རྟོག་པ་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་། དོར་བྱར་རྟོག་པའི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དེ་གཉིས་གང་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་རྣམས་སྐྱེ། དེ་སྐྱེས་པས་ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་བྱུང་། དེ་བྱུང་བས་ཡུལ་གཞན་དུ་བརྟགས་པའི་བག་ཆགས། འཐས་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གྲུབ་པའི་བར་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།

直译
"第一，在尊者的《甚深内义》中说：'因即心性无始际，虽无边际偏堕性，彼不阻碍游舞中，体性虽空自性明，相无阻碍任显现，彼自己不自觉知，造作意的动摇性，如同水波动摇中，所取能取二现相，自己对自缘执持，意外逐于显现分，于境执实生识蕴，取舍行为生受蕴，于彼执相为想蕴，有为境显执为他，执着而成色蕴聚。'如自释中广说，基的实相自性清净光明心金刚，其自体被自力所无明，其方式是从造作意的动摇中如因缘般显现，依于此而成为染污，转成无明。
彼意有两种：等无间意令六识聚生灭时，将其功能置于阿赖耶上，而染污意则将阿赖耶执为'我'。前者产生识，后者令其染污。阿赖耶是这两种意的所依，持一切染污习气，故称具一切种子。意与阿赖耶互为因缘显现，如水与波浪，是轮回一切迷乱的根本。
如同无著论师所说：'彼中阿赖耶识，异熟具一切种，常与触意作及，受想思相应。彼中受为舍受，彼为无覆无记，彼如流水相续，阿罗汉位转依。''依彼住而生起，缘彼对象称意，识蕴自性执我，常伴四种烦恼。'在《摄大乘论》等中有广泛阐述，应当详细查阅。
如是，由阿赖耶生起意的力量，外在六种所取境和内在六种识，虽然实际上不是分离存在，却显现为分离。这是由于境、根、识三者和合的缘起所致，从此扩展显现而与分别意相连，由胜义见而安立为显、增、得三种。这样的显现只是由阿赖耶中境、根、识三者种子不断延续的力量缘起所生，如《金刚顶经》所说：'具一切种子阿赖耶，承许为内外自性。'
显现的次第是：由心所造作所触发的意对六境分别，见彼为实义而生起识；由此生起，将可取视为乐受，可舍视为苦受，非二者皆是的感受为舍受；由此生起，对境执取相的想蕴生起；由此生起，对境执著为他的习气，乃至色蕴的形成，应当了知。"


 །དེ་ལྟར་སེམས་ཉིད་ཀྱི་རང་རྩལ་ལས་ཉེ་བར་སྣང་བའི་ཆོས་འདི་དག་སེམས་ཉིད་ཀྱི་རང་གཤིས་ལ་གདོད་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་ཞིང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་ཀྱང་། དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པས་སེམས་ཉིད་རང་གིས་རང་ལ་ཡུལ་དུ་བཟུང་བས་འཁྲུལ་ལོ། །མ་རིག་པས་བསྐྱེད་པ་དེའི་དབང་གིས་རང་རིག་གཞི་མེད་རྩ་བྲལ་དུ་མ་རྟོགས་པས་ཡུལ་བཟུང་བ་པོ་ལ་
བདག་ཡིན་པར་འཁྲུལ་ལོ། །རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་གཟུགས་འཛིན་གཉིས་བསྡུས་ཀྱི་ཆོས་མཐའ་དག་འཁྲུལ་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ལ་འཁྲུལ་པའི་གཞིའང་སེམས་ཡིན་པས་སེམས་ལས་ལོགས་སུ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ་སྟོང་པ་ལ་སྔགས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་རྟ་གླང་དུ་སྣང་བའང་སྟོང་པ་དེ་ཉིད་ལས་ལོགས་སུ་ཅིའང་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་སེམས་དེ་དུས་ནམ་གྱི་ཚེ་འཁྲུལ་པར་བྱིང་བ་ཡིན་ཞེ་ན་དུས་སུ་སྣང་བའང་འཁྲུལ་བས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ནས་མ་གྲུབ་པས་འདི་ཞེས་མཚོན་དུ་མེད་ཀྱང་། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་རང་གིས་རང་མ་རིག་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ནས་འཁྲུལ་བར་བརྗོད་ལ། དེ་ཙམ་ཉིད་ན་དག་པའི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ལ་ཀུན་གཞི་དང་། རང་བཞིན་གསལ་བ་ལ་ཉོན་ཡིད་དང་། རྣམ་པ་འགག་མེད་ལ་རྣམ་ཤེས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ་མ་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྨོས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུང་ནི། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་དང་། རྒྱན་སྟུག་པོ་བཀོད་པ་
སོགས་འཁོར་ལོ་ཐ་མའི་མདོ་དང་དེའི་དགོངས་འགྲེལ་རྣམས་ལས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ཡང་འདིར་མ་སྤྲོས་སོ། །འཁྲུལ་པའི་ཚུལ་འདི་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་འགྲེལ་རྣམས་སུ་འབྱུང་ངམ་ཞེ་ན། དགོངས་གཞི་དང་དགོས་པའི་དབང་གིས་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ཡོད་མོད་ཀྱི་དོན་གྱི་རྩ་བ་ནི་གཅིག་པར་འབྱུང་སྟེ། ཧེ་བཛྲ་ལས། ང་ལས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱུང་། །ང་ལས་གནས་གསུམ་པོ་ཡང་བྱུང་། །ང་ཡིས་འདི་ཀུན་ཁྱབ་པ་སྟེ། །འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་གཞན་མ་མཐོང་། །ཞེས་དང་། དུས་འཁོར་འགྲེལ་ཆེན་དུ། མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་ནི་རིག་པ་སྟེ། མ་རིག་པ་ནི་འདིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མ་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ཆགས་སོ། །ཞེས་སོགས་དང་། བདུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་བའི་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དྲི་མའོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་སོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། སེམས་འགྲེལ་ལས། ཀུན་རྫོབ་ཉོན་མོངས་ལས་ནས་བྱུང་། །
ལས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། །སེམས་ནི་བག་ཆགས་དག་གིས་བསགས། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།། ༈ །།གཉིས་པ་དེས་འཁོར་བར་འཁོར་ཚུལ་ནི། དེ་ལྟར་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཐ་དད་མེད་བཞིན་དུ། གཉིས་སུ་འཛིན་པའི་འཁྲུལ་པ་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་ལྡོག་པར་མ་གྱུར་པའི་བར་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་དེའི་བར་དུ་སྲིད་པའི་ཀློང་འདིར་ཟོ་ཆུའི་ཁྱུད་མོ་བཞིན་དུ་འཁོར་ཞིང་འཁྱམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའང་ཀུན་གཞི་ལས་ཡིད་དང་ཡིད་ལས་འཇུག་ཤེས་དྲུག་སྐྱེས་ནས་ཡུལ་མྱོང་པའི་བག་ཆགས་དེ། སླར་ཡང་ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་རྐྱེན་ལྟར་སྣང་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ལས་འབྱུང་བས་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་བག་ལ་ཉལ་གྱི་རྒྱུན་ཆུ་བོ་བཞིན་དུ་འབབ་པའི་ཀུན་གཞི་དེ་རྒྱུན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་རྒྱུན་འབབ་ཆུ་བོ་བཞིན། །དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ནི་དེ་ལྡོག་གོ །ཞེས་བཤད་པ་དང་། ལང་གཤེགས་ལས། སེམས་ནི་རང་བཞིན་དྭངས་པ་
སྟེ། །རྙོག་པར་བྱེད་པ་ཡིད་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་དང་བཅས་པའི་ཡིད། །རྟག་ཏུ་བག་ཆགས་འདེབས་པར་བྱེད། །ཅེས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིད་ལས་བྱུང་། །ཡིད་ནི་ཀུན་གཞི་ལས་བྱུང་སྟེ། །ཀུན་གཞི་ལས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །རྦ་རླབས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཡོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

直译
"如是，由心性自力所近前显现的这些法，在心性自体中从未有过，也不可能成为存在，然而由于未如是了知，心性自己将自己执为境而迷乱。由无明所产生的力量，未能了知自觉为无基无根，故于执境者迷乱为'我'。
因此，色取二者所摄的一切法纯是迷乱，而迷乱的基础也是心，因此离心别无丝毫独立存在，如空性中以咒术加持显现为马牛，也无别于彼空性的任何实体一样。
若问：心是何时陷入迷乱的？由于显现为时间也是迷乱所增益，故完全不存在，无法指示'这是'，但可以说从无始时心不自知的状态即是迷乱。在那时，清净心的体性空性称为阿赖耶，自性明晰称为染污意，相无阻碍称为识，这是因依无明而颠倒显现之故。
上述内容的出处广泛见于《楞伽经》、《华严经》等第三转法轮经典及其注释，此处不再赘述。
若问：这种迷乱方式是否出现在密续注释中？虽然依据所诠基础和必要性有些差异，但根本义理是相同的，如《喜金刚》中说：'从我生一切众生，从我生三界，我遍及这一切，未见众生有别性。'《时轮大疏》中说：'最极不变的大贪欲是明觉，无明是众生无始贪欲的习气。'又说：'所谓魔是众生轮回心习气垢染，所谓佛性是离轮回习气的心。'《心释》中说：'世俗从烦恼业生，业从心中生，心由诸习气所积。'等等。
第二，如何在轮回中流转：如此，虽境与有境无有差别，但执为二的迷乱在阿赖耶未逆转之前相续不断显现，因此在此期间于轮回之中如同水车旋转般流转漂泊。也就是从阿赖耶生意，从意生六转识，经历境后的习气，复又由意使阿赖耶相续不断，通过彼此似因缘的缘起而生起，因此在未成佛前，潜伏相续如河流般的阿赖耶不会中断，故说：'彼如流水相续，阿罗汉位才转依。'《楞伽经》中说：'心性本来清澈，意为染污因素，意与识相俱，常为习气熏习。'又说：'识从意中生，意从阿赖耶生，一切法从阿赖耶，如波涛般动摇。'"


 །དེ་ལྟར་ས་བོན་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ལས། དེ་ལས་བྱུང་བ་འཁོར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་རྒྱུན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གོང་དུ་བསྟན་པའི་མ་རིག་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་དང་། སྲེད་པ་དེ་འཕེལ་བས་ཆགས་པའི་ཡུལ་དོན་གཉེར་བ་ལེན་པ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པའི་ལས་འགྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལས་མིང་དང་གཟུགས། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག །ཚོར་བ། སྐྱེ་བ། རྒ་ཤི་སྟེ། རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་བསྡུས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་འབྱུང་། སླར་ཡང་དེ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་འབྱུང་བ་སོགས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་འཁོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། གསུམ་པོ་དག་ལས་གཉིས་བྱུང་ཞིང་། །གཉིས་
ལས་བདུན་བྱུང་བདུན་ལས་ཀྱང་། །གསུམ་བྱུང་སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་སྟེ། །ཞེས་དང་། དང་པོ་བརྒྱད་དང་དགུ་ཉོན་མོངས། །གཉིས་དང་བཅུ་པ་ལས་ཡིན་ཏེ། །ལྷག་མ་བདུན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ་འཁྲུལ་བ་དེའི་མཚང་རིག་དགོས་པར་གདམས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་གནད་དེ་མ་རིག་ན་འཁྲུལ་པ་ལ་འཁྲུལ་པར་མི་མཐོང་ཞིང་། དེ་མ་མཐོང་བར་དེ་སྤོང་དུ་མི་བཏུབ་པའི་ཕྱིར་གནད་དེ་རིག་དགོས་པ་གལ་ཆེ་བར་སྟན་པའི་སླད་དུ་སྨོན་ལམ་མཛད་པའོ། །གཉིས་པ་ཤུགས་བསྟན་གྱི་དོན་ནི་རགས་པ་འཁོར་བའི་ཆོས་སེམས་སྣང་དུ་བསྟན་པ་དེས་ཕྲ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སེམས་སྣང་ཙམ་དུ་གོ་བར་ནུས་ཏེ། ཨ་འཐས་ཀྱི་བག་ཆགས་གོམས་ཆེས་པས་གྲུབ་པའི་དངོས་སྣང་རགས་པ་རྣམས་སེམས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བ་ལྟར་འདུག་པས་སེམས་སུ་གཏན་ལ་འབེབས་དཀའ་ཞིང་དེ་གཏན་ལ་འབེབས་ཐུབ་ན། རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་རྣམས་སེམས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་
ཉིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་དེར་རྟོགས་པ་ལ་ཚེགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་དག་པའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་མ་འདས་པར་སྟོན་ཏེ། སེམས་ཉིད་ལ་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་སྐབས་སེམས་ཡིད་རྣམ་ཤེས་གསུམ་དུ་བཞག་པ་ལྟར། དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཚེ་ནའང་སྐུ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལམ་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྦྱང་བྱའི་དྲི་མ་ཇེ་སྲབ་ཏུ་སོང་བ་ན། དག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཇེ་གསལ་དུ་གྱུར་པས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དུ་སྣང་ཞིང་། དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དག་པ་ན་གཞིའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་སྣང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ་འདིའི་ཚུལ་རྒྱས་པར་རྒྱུད་བླ་མ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འོ་ན་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས། ཤེས་བྱའི་བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་མ་ལུས་པ། །བསྲེགས་པས་ཞི་དེ་རྒྱལ་རྣམས་ཆོས་སྐུ་སྟེ། །དེ་ཚེ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པའང་མེད། །སེམས་འགགས་པ་དེ་སྐུ་ཡིས་མངོན་སུམ་མཛད། །ཅེས་བྱང་ཆུབ་བརྙེས་པའི་ཚེ་
སེམས་འགགས་པར་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་དྲང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་བཤད་པ་ནི་སེམས་ཡིད་རྣམ་ཤེས་གསུམ་ཀྱིས་བསྟན་པའི་སེམས་སྤངས་པར་བཤད་ཀྱི། འདིར་དག་པའི་སེམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་བརྗོད་པས་དེ་ནི་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པས་མ་དག་པའི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ལས་རབ་ཏུ་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །དག་པའི་སེམས་ལས་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་རྣམས་ལོགས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། གདུལ་བྱའི་ཤེས་རྒྱུད་ཅུང་ཟད་དག་པ་དང་། ཕལ་ཆེར་དག་པའི་རིམ་པས། སྤྲུལ་སྐུ་ལོངས་སྐུའི་སྣང་བ་འབྱུང་བའང་ཡིན་ནོ།

直译
"如此种子相续不断，由此生起的轮回十二缘起也不会中断，就像上述所说的无明，对感受生起贪爱，贪爱增长而追求所爱对象为取，这三种烦恼成就行业与有业，由此产生名色、六入处、触、受、生、老死等七种所摄的苦蕴。然后又从中产生三种烦恼等，如是依次轮转。
如龙树论师所说：'三者生二支，二者生七支，七支又生三，是为有轮转。''最初八九为烦恼，二与十支是业，其余七支是苦。'
第三，教导需认清此迷乱要点：如果不了解此迷乱的关键，就看不到迷乱为迷乱，未见到它就无法断除，因此了解这一关键点十分重要，为此作祈愿。
第二，隐含义理是：通过显示粗显轮回法为心显现，也能理解细微涅槃法仅为心显现。因为由强烈执着习气形成的粗显实体显现，与心的实际状态极为相违，所以难以确定为心，若能确定它为心，则清净法与心的实际状态相顺，理解它不费力。
因此，也表明清净法不超出清净心自性，正如有垢心安立为心、意、识三者，离垢时也安立为三身。因此，菩萨在道位阶段，随着所净垢染的减少，清净心的功德日益明显，显现为菩提分功德；当一切垢染清净时，基础的一切功德都会显现，此方式详见《宝性论》所说。
若问：如月称论师所言：'烧尽一切所知柴，彼寂即是佛法身，尔时无生亦无灭，心灭由身而现证。'说到证得菩提时心灭，如何理解？这种说法是指舍离心、意、识三者所示之心，此处所说清净心是指法界大乐，它超越生住灭三相。遍智智慧也与法界无别，远离不净心的法性。由于清净心与清净法不能分离的原因，根据所化众生心续稍净或大部分清净的程度，化身与报身的显现也随之生起。"


 །དེ་ལྟར་དངོས་ཤུགས་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་དོན་འཁོར་འདས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་སེམས་སུ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཚུལ་འདི་གང་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་རྒྱུད་དགོངས་འགྲེལ་དང་བཅས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་གུར་ལས། རིན་ཆེན་སེམས་ལས་ཕྱིར་
གྱུར་པའི། །སངས་རྒྱས་མེད་ཅིང་སེམས་ཅན་མེད། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་དོན་རྣམས། །ཕྱི་རོལ་གྱུར་པ་ཅུང་ཟད་མེད། །ཅེས་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། མཁའ་བཞིན་དག་པས་སེམས་ཉིད་ཀྱང་། །བདེ་མཆོག་དག་པའི་སེམས་ཉིད་དེ། །ཡུལ་དང་དབང་པོའི་རང་བཞིན་ནི། །སེམས་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱུར་མེད་ཀྱང་། །གཟུགས་སོགས་སོ་སོར་སྣང་བ་རྣམས། །སེམས་ཉིད་ཁོ་ན་སྣང་བ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། གསང་བ་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་རྒྱུད་ལས། སེམས་ལས་མ་གཏོགས་སངས་རྒྱས་དང་། །སེམས་ལས་མ་གཏོགས་ཆོས་གཞན་ནི། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་གཟིགས་ན། །མ་གསུངས་གསུང་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སེམས་ཀྱི་གསང་འདི་གསང་བའི་མཆོག །ཅེས་དང་། མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ། །ཞེས་དང་། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། །བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་དཀྲུགས་པའི་སེམས། །དོན་དུ་སྣང་བར་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །ཞེས་དང་།
སློབ་དཔོན་ཀླུས། །ཆོས་དབྱིངས་བསྟོད་པར། སེམས་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་མཐོང་། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་འཇིག་རྟེན་འདས། །བདག་ཏུ་འཛིན་ལས་འཁོར་བ་སྟེ། །སོ་སོར་རིག་ན་དེ་ཉིད་དེ། །འདོད་ཆགས་ཟད་པས་མྱ་ངན་འདས། །ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ཟད་པ་དང་། །དེ་དག་འགགས་པས་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་སྐྱབས་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། སེམས་འགྲེལ་ལས། གཟུང་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་ལས་ནི་ཐ་དད་པར། །ཕྱི་རོལ་དོན་ནི་འགའ་ཡང་མེད། །ཅེས་དང་། མདའ་བསྣུན་ཞབས་ཀྱིས། སེམས་ཉིད་གཅིག་པུ་ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཏེ། །གང་ལས་སྲིད་དང་མྱ་ངན་འདས་འཕྲོ་བ། །འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེར་བར་བྱེད་པ་ཡི། །ཡིད་བཞིན་ནོར་འདྲའི་སེམས་ལ་ཕྱག་མཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་པ་སོགས་མཐའ་ཡས་སོ། ༈ །གཉིས་པ་སེམས་རང་བཞིན་མེད་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། སེམས་ཙམ་པོ་ལ་གནས་ནས་ནི། །སྐལ་ཆེན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་
ཡང་སྤང་། །རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བ་ལ། །སྣ་ཚོགས་འདི་ནི་སེམས་སུ་གྲུབ། །རྣམ་ཤེས་རང་བཞིན་གང་ཞེ་ན། །ད་ནི་དེ་ཉིད་བཤད་བྱ་སྟེ། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་ཞེས། །ཐུབ་པས་བསྟན་པར་གང་མཛད་དེ། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྲག་པ་ནི། །སྤང་པའི་ཕྱིར་ཡིན་དེ་ཉིད་མིན། །ཀུན་བརྟགས་དང་ནི་གཞན་དབང་དང་། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་འདི་ནི། །སྟོང་ཉིད་བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་ཡི། །ངོ་བོ་སེམས་ལ་བཏགས་པ་ཡིན། ཐེག་ཆེན་དགའ་བའི་བདག་ཉིད་ལ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་མཉམ་པ་ཉིད། །སེམས་ནི་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་ཏེ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་མདོར་བསྡུས་གསུངས། །ཞེས་དང་། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སེམས་ལས་གཞན་མེད་པར་ནི་བློས་རིག་ནས། །དེ་ནས་སེམས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས། །བློ་དང་ལྡན་པས་གཉིས་པོ་མེད་རིག་ནས། །དེ་མི་ལྡན་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ན་གནས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་སུ་ཤེས་ཀྱང་སེམས་ཉིད་གཞི་མེད་རྩ་བྲལ་མཐའ་ཐམས་ཅད་
ལས་འདས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མ་རྟོགས་ན་འཛིན་པ་ཆོས་ཀྱི་བདག་གཏན་བྲལ་དུ་བྱེད་མི་ནུས་པས་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་པའི་དོན་ཏེ། དེ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་སྤོང་བ་དང་། ཡིན་མིན་གྱི་མཐའ་སྤོང་བའོ།

直译
"如此通过显说和隐说两种方式所示的轮涅所摄一切法确定为自心的方法从何而来？这是出自大乘经续及其注释。如金刚帐续所说：'出离珍贵心之外，无佛亦无众生存，识所依住诸义境，丝毫不成外在物。'又该续说：'犹如虚空净，心性亦如是，乐胜清净心，境根自性等，虽无离心外，形色等诸相，唯是心性现。'《秘密尸林续》中说：'除心之外佛，除心之外法，连佛亦未见，未说亦不说，是故一切佛，此心秘为最胜密。'《十地经》中说：'噫，佛子们，此三界唯是心而已。'《楞伽经》中说：'由习气所扰心，显现为义境生。'
龙树论师在《法界赞》中说：'心性见为二，如同世出世，执我成轮回，别别觉知是真实，贪欲尽故成涅槃，嗔恨愚痴灭尽故，彼等灭故成佛性，为诸有情作依怙。'《心释》中说：'离能取所取，体性的识外，根本无外境。'箭穿足尊说：'唯一心性诸种子，从中轮涅皆流出，能够赐予所愿果，如意宝心我顶礼。'等等不胜枚举。
第二，确立心无自性：《菩提心释》中说：'住于唯心后，大士当舍彼，于唯识论说，种种皆心成。识性为何者？今当为宣说，一切唯心者，能仁为所说，为遣愚者畏，并非是真实。遍计与依他，及以圆成实，是一空性体，安立于心上。大乘喜本性，法无我平等，心本来不生，佛略摄而说。'《经庄严论》说：'了知无他唯心已，尔后了知心亦无，智者悟知二俱无，不具彼住法界中。'
如是说，虽知轮涅诸法唯是心，但若不了知心性无基无根超越一切边际的空性，就无法永断执着法我，故需了知心的自性，分为二点：破除有无之边和破除是非之边。"
;


། ༈ །།དང་པོ་ནི། ཡོད་པ་མ་ཡིན་རྒྱལ་བས་ཀྱང་མ་གཟིགས། །མེད་པ་མ་ཡིན་འཁོར་འདས་ཀུན་གྱི་གཞི། །འགལ་འདུ་ུམ་ཡིན་ཟུང་འཇུག་དབུ་མའི་ལམ། །མཐའ་བྲལ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་ཤོག །ཅེས་པས་བསྟན་ཏེ། །དེའི་རྐང་པ་དང་པོའི་དོན་ནི། འོ་ན་དག་པའི་སེམས་སྔར་བཤད་པ་དེ་ངེས་པར་བདེན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། བདེན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། བདེན་རྫུན་གང་གི་ངོར་ཡང་མེད་དེ། རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་གཟིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱན་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། སེམས་མེད་ཙམ་པོའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཚད་དང་གཞལ་དང་གཉི་ག་མེད། །ཅེས་དང་། འོད་སྲུང་གི་མདོར། འོད་སྲུང་སེམས་ནི་ནང་ནའང་མེད། །ཕྱི་
རོལ་ནའང་མེད། གཉི་གའི་བར་ནའང་མི་དམིགས་སོ། །འོད་སྲུང་སེམས་ནི་དཔྱད་དུ་མེད་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ། བརྟེན་དུ་མེད་པ། སྣང་བ་མེད་པ། རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པ། གནས་པ་མེད་པའོ། །འོད་སྲུང་སེམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་གཟིགས་མི་གཟིགས་གཟིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པ་དང་། ཡུམ་ལས་སེམས་ནི་སེམས་མ་མཆིས་པ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་འོད་གསལ་བའོ། །ཞེས་དང་། རྒྱུད་རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་ལས། གསང་བ་པའི་བདག་པོ། སེམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་གཟིགས་མི་གཟིགས་གཟིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་དང་། ཇི་ལྟར་རང་གི་སེམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་རམ། ཁ་དོག་ཏུའམ། དབྱིབས་སུའམ། ཡུལ་དུའམ། གཟུགས་སུའམ། ཚོར་བར་རམ། འདུ་ཤེས་སུའམ། འདུ་བྱེད་དུའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་རམ། བདག་ཏུའམ། བདག་གིར་རམ། གཟུང་བར་རམ། འཛིན་པར་རམ། དག་པར་རམ། མ་དག་པར་རམ། ཁམས་
སུའམ། སྐྱེ་མཆེད་དུའམ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། གསང་བ་པའི་བདག་པོ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་སྣང་བའི་སྒོ་ཆོས་སྣང་བའི་ཚུལ་དང་པོ་སྟེ། ཞེས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྒྱལ་བས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཇི་ལྟ་བ་གཟིགས་པར་གསུངས་པ་དང་། སེམས་རང་རིག་རང་གསལ་དུ་གསུངས་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལ་མཚན་མར་གྱུར་བ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མ་གཟིགས་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟིགས་པ་ཆེན་པོར་བརྗོད་པ་དང་རིག་བྱ་རིག་བྱེད་དང་གསལ་བྱ་གསལ་བྱེད་དང་བྲལ་བ་ལ་རིག་པ་དང་གསལ་བར་བརྗོད་པའི་གནད་གསང་ཤེས་དགོས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བ་སོགས་དང་རིགས་འགྲེ་བར་མི་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན་རང་གིས་རང་རིག་པ་སོགས་ཀྱང་འགལ་ཏེ། ལང་གཤེགས་ལས། ཇི་ལྟར་རལ་གྲིས་རང་སོ་དང་། །ཇི་ལྟར་སོར་མོ་
རང་རྩེ་ལ། །མི་གཅོད་རེག་པར་མི་བྱེད་པ། །དེ་བཞིན་སེམས་ཀྱིས་སེམས་མི་མཐོང་། །ཞེས་དང་། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཇི་ལྟར་མར་མེ་རང་གི་དངོས། །ཡང་དག་གསལ་བར་བྱེད་བཞིན་ན། །མར་མེ་གསལ་བར་བྱ་མིན་ཏེ། །གང་ཕྱིར་མུན་གྱིས་བསྒྲིབས་པ་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་འབབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཚིག་རྐང་གཉིས་པའི་དོན་ནི། །འོ་ན་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤིན་ཏུ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་གཟུང་ངམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་དུའང་མི་གཟུང་སྟེ། སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་ཁམས་དེ་མེད་ན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སྣང་བ་ཉིད་ཀུན་རྗོབ་ཙམ་དུའང་འབྱུང་མི་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞི་དེ་རྟོགས་པ་དང་མ་རྟོགས་པའི་དབྱེ་བས་འཁོར་འདས་སུ་འཇོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

直译
"第一，'非有诸佛亦未见，非无轮涅一切基，非相违和合中道，愿证离边心法性。'这些偈颂表明：
第一句的含义是：那么，前述清净心是否确实为真实存在？不仅不是真实存在，在真伪任何角度而言都不存在，因为即使一切佛陀的智慧也未曾见到它。如《华严经》所说：'无有唯心性，量所量二俱无。'《迦叶经》中说：'迦叶，心不在内，不在外，不在两者之间。迦叶，心不可分析，不可示现，不可依靠，无有显现，无有了知，无有住所。迦叶，心为一切佛所未见、不见、将不见。'般若经中说：'心即非心，心之自性为光明。'《大日经》中说：'秘密主，心为如来所未见、不见、将不见。'又问：'如何遍知自心？'答：'即如是，无论作为相，或色彩，或形状，或境，或色，或受，或想，或行，或识，或我，或我所，或所取，或能取，或净，或不净，或界，或处，乃至一切相，遍寻皆不可得。秘密主，此即菩萨菩提心清净门，名为法显现门、法显现方式之初。'等等广泛阐述。
因此，说佛陀如实见到法界，或说心为自觉自明，都需了解这一秘密要点：法界离一切戏论边际，佛未见到丝毫成为相的东西，而称之为智慧大见；离能所见、能所明而说为觉知与明晰。不应与世俗人的见等类比。否则，自己觉知自己等也会矛盾，如《楞伽经》所说：'如刀不自割，如指不自触，如是心不见心。'《入行论》中说：'如同灯火自体，若能真实照明，灯不为所照，因为未被暗覆。'等过失会随之而来。
第二句的含义是：那么，应执心的自性极其不存在且不可得吗？也不应如此执着。因为若无清净自性界，轮回和涅槃的显现即使在世俗谛中也不应理，因为是依据了悟或未了悟该基础而建立轮回与涅槃。"
;


 །དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་དབྱིངས་བསྟོད་པ་ལས། ཁམས་ཡོད་པས་ནི་ལས་བྱས་པས། །ས་ལེ་སྦྲམ་དག་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཁམས་མེད་པས་ནི་ལས་བྱས་ཀྱང་། །ཉོན་མོངས་འབའ་ཞིག་སྐྱེ་བར་ཟད། །ཅེས་དང་། དེ་བཞིན་ས་
བོན་ཐམས་ཅད་ལ། །རྒྱུ་དང་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་། །ས་བོན་མེད་པར་འབྲས་ཡོད་པ། །ཤེས་ལྡན་གང་གིས་སྒྲུབ་པར་ནུས། །ས་བོན་གྱུར་པ་ཁམས་དེ་ཉིད། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཀྱི་རྟེན་དུ་འདོད། །རིམ་གྱིས་སྦྱངས་པར་གྱུར་པ་ལས། སངས་རྒྱས་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོགས་དཔེ་དང་བཅས་ནས་གསལ་པར་གསུངས་སོ། །འདི་སྐབས་སུའང་གནད་འདི་ཤེས་དགོས་ཏེ། མཚན་མར་སྣང་བའི་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གཤིས་ལ་མི་གནས་ཤིང་ཡོད་མ་མྱོང་ཡང་ཐམས་ཅད་སྣང་རུང་གི་གོ་འབྱེད་པ་མི་འགལ་བའི་དོན་དེ། སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་དང་། རང་བཞིན་དག་པའི་ཁམས་སོགས་སུ་གསུངས་པ་ལས་ངེས་པར་བདེན་བདེན་མོ་དང་རྟག་རྟག་མོའི་མཐའ་ཅན་ཞིག་ནི་ཡོད་པ་མི་སྲིད་དོ། །འོ་ན་འཁོར་ལོ་ཐ་མའི་མདོ་རྣམས་སུ་གཙང་རྟག་བདེ་བ་དག་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སོགས་གསུངས་པ་དང་། སྔགས་སུའང་གཞོམ་གཞིག་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོགས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་དྲང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྒྱན་
ལས། མེད་པ་གང་ཡིན་དེ་ཉིད་ནི། །ཡོད་པ་ཡི་ནི་དམ་པར་འདོད། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མི་དམིགས་པ། །དམིགས་པ་ཡི་ནི་དམ་པར་འདོད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་སྤྲོས་མཚན་གྱིས་མི་ཕྱེད་པ་དང་། བློ་ཡི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་དང་། གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་དགོས་པའང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པའི་གདོན་ཆེན་པོ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེར་འཛིན་པ་ནི་རྟག་པར་ལྟ་བ་ལས་ཀྱང་ཐ་ཆད་པའི་ཕྱིར། མདོ་ལས། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་རི་རབ་ཙམ་ནི་སླ་ཡི་བདག་མེད་པར་འཛིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོགས་དང་། ཀླུ་ཞབས་ཀྱིས། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྟ་ཉེས་ན། །ཤེས་རབ་ཆུང་རྣམས་ཕུང་བར་འགྱུར་། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ལ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དངོས་འཛིན་གཞིག་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དངོས་པོར་བཟུང་ན་འཇིག་རྟེན་པ་ལས་ཀྱང་དངོས་འཛིན་ཆེ་བར་སོང་བས་ཤིན་ཏུ་ཐ་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དཔེར་ན་
ནད་བསལ་བའི་ཕྱིར་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བས་བཀྲུ་སྨན་ཉིད་དུག་ཏུ་སོང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་ཁྱེའུ་བཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མདོ་ལས། གང་གིས་སྟོང་པ་སྟོང་སེམས་ལ། །སྟོང་པ་དེ་ལ་མི་སེམས་ལ། །གང་དག་སྟོང་ཉིད་མི་མཐོང་བ། །དེ་དག་སྟོང་ཉིད་ཤེས་པ་ཡིན། །ཞེས་དང་། རྩ་ཤེར་ལས། གལ་ཏེ་སྟོང་མིན་ཅུང་ཟད་ཡོད། སྟོང་པའང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འགྱུར། །སྟོང་མིན་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ན། །སྟོང་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད། །ལྟ་ཀུན་ངེས་པར་འབྱིན་པར་གསུངས་། །གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟ་བ། །དེ་དག་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་པར་གསུངས། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚིག་རྐང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་དོན་ནི། དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཡོད་མེད་གཉི་གར་བཤད་ན། གཞི་གཅིག་ལ་ཡོད་མེད་གཉིས་མི་སྲིད་པས་འགལ་བ་འདུ་བའི་སྐྱོན་གནས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་སྔར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉི་ག་བཀག་པ་ཡིན་གྱི་གཉི་ག་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པ་མ་
ཡིན་པས་སོ།

直译
"如《法界赞》中说：'有界故作业，清净结果现，无界虽作业，唯生烦恼尽。'又说：'如是一切种，生果似其因，无种有果者，智者谁能立？界即成种子，许为诸法依，由渐次清净，当获佛位果。'等等通过譬喻清晰阐述。
在此处也需了解这一要点：虽然作为相显现的轮涅一切法在自性中不住且未曾有过，但一切能显现、能开启空间并不相违的含义，在"心金刚"、"自性清净界"等术语中表达，但绝不可能有确实真实或确实常恒的边见。
那么，第三转法轮经典中所说的清净、常、乐、我等波罗蜜多，以及密续中所说的不可摧毁的智慧等，如何理解？如《庄严论》所说：'所谓无，即是有之胜义，于一切相不可得，是为所得之胜义。'这是说自性清净的真如不为戏论相所分别、超越心识境界、无有变异等含义。
如此宣说的目的是为了消除执着空性的大魔，因为执空比执常见更为恶劣。经中说：'执我如须弥山尚易，执无我则不然。'龙树也说：'若于空性见有误，智慧浅薄者将毁。'其原因是为破除实执而宣说空性，但若将空性执为实有，则比世俗人的实执更重，极为恶劣，如同为治病而服泻药，却让泻药成为毒药一样。
因此，《四童子定经》中说：'谁于空性作空想，于彼空性不作想，何人不见空性者，彼人了知空性义。'《中论》中说：'若有少许非空，则应有少许是空，非空少许既非有，空性有者怎可得？诸佛说空性，为出离诸见，若人见空性，说彼不可治。'应如是了知。
第三句和第四句的含义是：如果这样解释心的实相既有又无，由于在一个基础上不可能既有又无，因此存在相违汇聚的过失？然而并非如此，因为前文否定了有与无二者，而非证成二者并存，故无此过失。"


 །མདོར་ན་ཡོད་མེད་སྟོང་མི་སྟོང་སོགས་གང་གི་སྒྲས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ལ་གང་དུའང་མི་གནས་ཤིང་བློའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་སླད་དུ་རྟག་ཆད་སྒྲོ་སྐུར་གྱི་མཐར་འགོག་པ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་མཐའ་དེ་དག་སྤངས་ནས་བསྒྲུབ་རྒྱུ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀླུ་ཞབས་ཀྱིས། ཀུན་རྟོག་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར། །སྟོང་ཉིད་བདུད་རྩི་སྟོན་མཛད་དེ། །གང་ཞིག་དེ་ལ་ཞེན་གྱུར་པ། །དེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་སྤངས་པ་ལགས། །ཞེས་དང་། ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་མདོ་ལས། དངོས་པོ་དང་ནི་དངོས་མེད་ཀྱི། །ལྟ་བ་མཁས་པས་མི་འཛིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྒྲ་ཡིས་བསྒྲགས། །སྒྲ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་དེ། །དེ་ནི་སྒྲ་མེད་བརྗོད་པ་མེད། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། །སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་བཤད་ཀྱང་ནི། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བརྗོད་དུ་མེད། །གང་དེ་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། །དེ་ཡི་དོན་ནི་བརྗོད་དུ་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་མཐའ་གཉིས་སུ་མི་
དམིགས་ཤིང་དབུ་མར་ཡང་མི་གནས་པའི་དེ་ལ་ཟུང་འཇུག་རབ་ཏུ་མི་གནས་པའི་དབུ་མ་ཞེས་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་གདགས་པ་ཡིན་པས་ན་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དབུ་མ་ཆེན་པོའི་དོན་རྟོགས་དགོས་པར་གདམས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྨོན་པར་མཛད་པའོ།། ༈ །།གཉིས་པ་ཡིན་མིན་གྱི་མཐའ་སྤང་བ་ནི། །འདི་ཡིན་ཞེས་བྱ་གང་གིས་མཚོན་པ་མེད། །འདི་མིན་ཞེས་བྱ་གང་གིས་བཀག་པ་མེད། །བློ་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཉིད་འདུས་མ་བྱས། །ཡང་དག་དོན་གྱི་མཐའ་ནི་ངེས་པར་ཤོག །ཅེས་པ་སྟེ། འདིའི་དོན་ནི་སྔར་ཡོད་མེད་བཀག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་ནུས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་བརྗོད་ན་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐའ་བྲལ་དེ་ལ། སྟོང་ཉིད། སྐྱེ་མེད་ཟུང་འཇུག །དོན་དམ། ལྷན་སྐྱེས། བདེ་ཆེན་སོགས་མིང་སྙན་སྙན་པོ་དུ་མའི་སྒོ་ནས་དེ་དག་ཡིན་པར་བརྗོད་ཀྱང་གང་གིས་ཀྱང་མཚོན་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ལ་མཚོན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གཏན་ནས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་དང་། དུ་མ་དང་། རྟག་
ཆད་དང་། འགྲོ་འོང་ལ་སོགས་པ་བཀག་པས་ཀྱང་དེའི་རང་བཞིན་ཉམས་པ་དང་འགྱུར་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་བཀག་པ་མེད་པའམ། ཡང་ན་རང་བཞིན་བྲལ་བ་དེ་ཉིད་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཀག་ཀྱང་འགོག་པར་བྱ་བའི་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དགག་ཏུ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དབུ་མ་རྒྱན་ལས། ཡང་དག་ཏུ་ནི་སྤྲོོས་པ་ཡི། །ཚོགས་རྣམས་ཀུན་ལས་དེ་གྲོལ་ཡིན། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་མེད་པའི་ཕྱིར། །སྐྱེ་མེད་ལ་སོགས་སྲིད་མ་ཡིན། །ཞེས་དང་། བདེན་གཉིས་ལས། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་བཀག་པ་ཡང་། །ཡང་དག་པ་དང་མཐུན་ཕྱིར་འདོད། །དགག་བྱ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། །ཡང་དག་ཏུ་ན་བཀག་མེད་གསལ། །ཞེས་དང་། ཡང་དག་ཉིད་དུ་གཉིས་མེད་དེ། །དེ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཡིན། །འཇམ་དཔལ་གྱིས་ནི་ཡང་དག་དྲིས། །རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་མི་གསུང་བཞུགས། །ཞེས་འབྱུང་ང་ོ། །རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་གིས་བློ་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། ཞི་བ་ལྷས། དོན་དམ་བློ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། བློ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་གསུངས་
ལ། ཀུན་རྗོབ་ཀྱིས་དོན་དམ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་འདས་དེ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་གདོད་མ་ནས་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ་སྤྲོས་པའི་རྐྱེན་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་འགྱུར་བ་མེད་པས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་མཐའ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེལ་ས་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་མཐའ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་དབུས་མཐའ་ལས། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་མཐའ། །མཚན་མ་མེད་དང་དོན་དམ་དང་། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ།

直译
"总之，无论'有''无''空''不空'等任何词语都无法表达，不住于任何处所，超越心智境界，以无所证的方式来证悟，为此仅仅显示遮遣常断增益损减诸边，而非离开这些边际后还有丝毫可成立之物。如龙树所言：'为除一切分别，示现空性甘露，若有执著于彼，彼亦为您所断。'《虚空藏经》中说：'有法与无法，智者不执持。空性以声宣，声中无空性，彼无声无言，是故名空性。虽为诸佛说，空性不可言，凡所谓空者，其义不可说。'
因此，心之体性不可得于二边，亦不住于中道，于彼仅以言说安立为'和合不住中观'，故为教导需了悟离一切边际之心相中观大义而作此祈愿。
第二，破除是非之边：'所谓是者无可表，所谓非者无可遮，超心法性无为法，愿定真实义之边。'此义虽从前文破除有无可知，略作解释：对于离边的心自性，虽以空性、无生和合、胜义、俱生、大乐等众多美名称之为'是'，但无一能够表示它，因为根本无有可表示的法。同样，通过破除一多、常断、来去等，也不能使其自性有所减损或变异，故无所破除；或者说，虽然可以否认'离自性'，但由于无有所破之基础，因此不可否定。
如《中观庄严论》所说：'真实中于诸，戏论聚全离，无生等非有，因无生等故。'《二谛论》中说：'破除生等法，许为顺真实，因无所破故，真实中明无破。''真实中无二，彼即无戏论，文殊请真实，佛子默然住。'
由这些原因，它超越心智，如寂天所说：'胜义非心行，心是世俗许。'因为世俗不可能以胜义为对象。这超心之性本来安住为一切法之法性，故为无为法，不被任何戏论缘所改变。它也称为真实义边，因为一切法的归宿仅尽于真实义边。如《辨中边论》所说：'空性略而言，即是真如性，以及真实边，无相与胜义，法界为异名。'"


 །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ངེས་པར་ཤོག་ཅེས་པ་གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་བཅས་པར་གྱུར་ན་སྒོམ་པའི་ཚེ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་མི་ཐོབ་པས་བཤད་པ་འདི་ལྟར་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཞིག་དགོས་སོ་ཞེས་གདམས་པའོ། །འོ་ན་སྔགས་སུའང་ལྟ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་གསུངས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་ཐེག་ཆེན་མདོ་སྔགས་གཉིས་ལྟ་བ་སྤྲོས་བྲལ་ལ་ཁྱད་མེད་པ་གོང་དུ་སྨོས་པ་བཞིན་
ཡིན་པས་འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་གསུངས་ཏེ། དུས་འཁོར་རྩ་རྒྱུད་ལས། ཡོད་དང་མེད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ། །གཉིས་མེད་དངོས་དང་དངོས་མེད་ཟད། །སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། །རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་བདེ་བ་ཆེ། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་འདས། །སྟོང་པའི་ཆོས་ནི་རྣམ་པར་སྤངས། །རྟག་དང་ཆད་ལས་རྣམ་གྲོལ་ལོ། །རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་རིས་མེད་པ། །ཞེས་བྱུང་བ་ལྟར་ཟབ་མོའི་རྒྱུད་སྡེ་རྣམས་ལས་མཐའ་ཡས་པར་གསུངས་སོ།། ༈ །།གསུམ་པ་སྟོང་དང་རྟེན་འབྱུང་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་མི་འགལ་བར་སྟོན་པ་ནི། འདི་ཉིད་མ་རྟོགས་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་འཁོར། །འདི་ཉིད་རྟོགས་ན་སངས་རྒྱས་གཞན་ན་མེད། །ཐམས་ཅད་འདི་ཡིན་འདི་མིན་གང་ཡང་མེད། །ཆོས་ཉིད་ཀུན་གཞིའི་མཚང་ནི་རིག་པར་ཤོག །ཅེས་པ་སྟེ་གོང་དུ་སྤྲོས་ནས་བཤད་པ་ལྟར་གནས་ལུགས་སེམས་ཀྱི་གསང་འདི་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་ལས་འཁོར་བར་འཁོར་བའི་ལུགས་འབྱུང་གི་རྟེན་འབྲེལ་འབྱུང་ལ། འདི་ཉིད་རྟོགས་ན་ལུགས་ལྡོག་གི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་སངས་རྒྱ་བ་
ཡིན་ཞིང་སངས་རྒྱས་དེའང་གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་འདི་ལས་ལོགས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གནས་ལུགས་སྟོང་པ་ཉིད་གདོད་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བཞུགས་པ་འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས་ཐམས་ཅད་འདི་ཡིན་ལ་འདི་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཞིག་གང་དུ་བཙལ་ཀྱང་མི་རྙེད་དོ། །དེའང་ཆོས་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་ནུས་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། །མདོ་ལས། གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་མ་སྐྱེས། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ཡོད་མ་ཡིན། རྐྱེན་ལ་རག་ལས་གང་དེ་སྟོང་པར་བཤད། །གང་ཞིག་སྟོང་ཉིད་ཤེས་དེ་དག་ཡོད་མིན། །ཞེས་དང་། ཀླུ་ཞབས་ཀྱིས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་མ་ཡིན་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་ཉིད་མ་ཡིན་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། དེའི་ཕྱིར། །སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ལོགས་སུ་རྟེན་འབྲེལ་མ་གྲུབ་ལ། རྟེན་འབྲེལ་
ལས་ལོགས་སུ་སྟོང་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་ཟུང་འཇུག་ཏུ་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཀུན་གཞིའི་སྒྲར་གསུངས་པ་ཡིན་པས་དེའི་མཚང་སྟེ་གནད་ཐམས་ཅད་རིག་པར་ཤོག་ཅེས་པའོ། །དེས་ན་འདིར་ཀུན་གཞི་ཞེས་པ་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་ཉིད་དེ། རྒྱན་སྟུག་པོ་བཀོད་པར། ཀུན་གཞི་ངང་ལུགས་དགེ་བ་ནི། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་ཐོས་ཏེ། །ཞེས་དང་། ཀུན་གཞི་དྲི་མེད་བསོད་ནམས་ཀྱིས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་པས་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དང་འཁྲུལ་བར་མི་བྱའོ།། ༈ །།བཞི་པ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟགས་པས་གཞི་ལ་སྒྲོ་འདོགས་བཅད་དགོས་པར་གདམས་པ་ནི། སྣང་ཡང་སེམས་ལ་སྟོང་ཡང་སེམས་ཡིན་ཏེ། །རྟོགས་ཀྱང་སེམས་ལ་འཁྲུལ་ཡང་རང་གི་སེམས། །སྐྱེས་ཀྱང་སེམས་ལ་འགག་ཀྱང་སེམས་ཡིན་པས། །སྒྲོ་འདོགས་ཐམས་ཅད་སེམས་ལ་ཆོད་པར་ཤོག །ཅེས་པ་སྟེ།
སྣང་སྟོང་། རྟོག་འཁྲུལ། སྐྱེ་འགག་ཐམས་ཅད་སྔར་སྨོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་ངེས་པའི་སྒོ་ནས་རང་བཞིན་མེད་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པས་གནས་ལུགས་ཀྱི་སྒྲོ་འདོགས་ཐམས་ཅད་གཅད་དགོས་པར་སྨོན་པའི་ཚུལ་གྱི་གདམས་པའོ།

直译
"如是所说。'愿定'这个词的意思是：若对实相之义存有疑虑，则修行时无法获得专注，因此必须如此解说确立，需要没有疑虑，这是劝诫。
那么，密续中是否也宣说这样的见解呢？大乘显密二者在离戏论见地上无有差别，如前所述，确实宣说了这种见解。《时轮根本续》中说：'解脱有与无，二非实非实尽，空性悲无别，金刚瑜伽大乐，超微尘法性，断除空性法，解脱常与断，金刚瑜伽无分别。'如是在甚深续部中有无量宣说。
第三，显示空性与缘起和合不相违：'未悟此心轮回海中转，若悟此心佛无他处有，一切皆是此无非此者，愿知法性总基真要义。'如前详述，未了知实相心性秘密而在轮回中流转，生起顺行缘起；若了知此心，则依逆行缘起而成佛，此佛亦不离此实相义而别有所在。
因此，实相空性本来安住为佛性，遍及一切法，故一切皆是此性，寻找非此性的法，无论何处皆不可得。因法依缘而起的理由，能成立为空性，若非空性则不应依缘而起。经中说：'凡从缘生者无生，彼无生性，依缘者说为空，知空性者非有。'龙树说：'无有不缘起，任何一种法，是故无不空，任何一种法。'
因此，空性之外无缘起，缘起之外无空性，故成立为和合。如是成为一切法之法性，故真如以'总基'名称宣说，愿了知其要义或关键点。
所以，此处'总基'指自性清净心，如《华严经》中说：'总基性清净，佛子皆闻见。''总基无垢福，由此成如来。'如是所说，不应与作为轮回因的阿赖耶识混淆。
第四，教导须以择法慧观察断除对基础的增益：'显亦心空亦是心，悟亦心迷亦自心，生亦心灭亦是心，愿断一切于心增。'显空、悟迷、生灭皆通过前述理由确定无自性，祈愿以断除实相的一切增益方式而教导。"


 །འོ་ན་རྣམ་རིག་སྨྲ་བ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་སུ་རྟོགས་པ་དེ་མཐར་ཐུག་གི་དོན་རྟོགས་པ་ལྟར་གསུངས་པ་ཅི་ཞེ་ན། འདི་སྐབས་གོང་སྨོས་ལྟར་གནས་ལུགས་གཞིའི་དོན་ལ་སེམས་སུ་གསུངས་པ་ཡིན་པས་མི་འགལ་ལོ།། ༈ །།གཉིས་པ་སྒྲོ་འདོགས་བཅད་པའི་དོན་དེ་སྒོམ་པས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཚུལ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ།། །།དང་པོ་ནི། བློས་བྱས་རྩོལ་བའི་སྒོམ་གྱིས་མ་བསླད་ཅིང་། །ཐ་མལ་འདུ་འཛིའི་རླུང་གིས་མི་བསྐྱོད་པར། །མ་བཅོས་གཉུག་མ་རང་བབས་འཇོག་ཤེས་པའི། །སེམས་དོན་ཉམས་ལེན་མཁས་ཤིང་སྐྱོང་བར་ཤོག །ཅེས་པ་སྟེ། འདིར་ཚིག་རྐང་གཉིས་པ་ཐོག་མར་བྱས་ན་བཤད་བདེ་བས་དེའི་དབང་གིས། །དང་པོ་
སྒོམ་ལ་འཇུག་ཚུལ། བར་དུ་མཉམ་པར་འཇོག་ཚུལ། མཐར་དེ་བསྐྱང་ཚུལ་ལོ།། ༈ །།དང་པོ་ནི་བླ་མ་མཆོག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་། ཟབ་མོའི་ཆོས་བློར་ཤོང་པ། དད་བརྩོན་ཤེས་བཟོད་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སྐལ་ལྡན་གྱིས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ། དང་པོར་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ཐ་མལ་གྱི་འདུ་འཛིས་དབེན་པ་ཞིག་གལ་ཆེ་སྟེ། འདུ་འཛི་ཞེས་པ་འཁོར་བ་ལ་ཕྱིར་ཞིང་ཆགས་ནས་རྙེད་བཀུར་དང་ཆོས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་སྒོ་གསུམ་བཀོལ་བར་བྱེད་པ་ལ་ཟེར་བས། དེ་མ་སྤངས་པར་ཐར་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་མཐོ་རིས་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བས། ནགས་ན་རི་དྭགས་བྱ་རྣམས་དང་། །ཤིང་རྣམས་མི་སྙན་རྗོད་མི་བྱེད། །འགྲོགས་ན་བདེ་བ་དེ་དག་དང་། །ནམ་ཞིག་ལྷན་ཅིག་བདག་གནས་འགྱུར། །ཕུག་གམ་ལྷ་ཁང་སྟོང་པའམ། །ལྗོན་ཤིང་དྲུང་དུ་གནས་བཅས་ཏེ། །ནམ་ཞིག་རྒྱབ་ཏུ་མི་ལྟ་ཞིང་། །ཆགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞིག་གུ། །ས་ཕྱོགས་བདག་གིར་བཟུང་མེད་པ། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་ཡངས་
རྣམས་སུ། །རང་དབང་སྤྱོད་ཅིང་ཆགས་མེད་པར། །ནམ་ཞིག་བདག་ནི་གནས་པར་འགྱུར། །ཞེས་སྤྱོད་འཇུག་ཏུ་གསུངས་པ་ལྟར་དབེན་པའི་གནས་སུ་ཁྲིད་རིམ་ནས་འབྱུང་བ་ལྟར་ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོས་བློ་ལེགས་པར་སྦྱངས་ཏེ་གནས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དབེན་པ་བསྟེན་པ་དང་ཐུན་མོང་གི་ལམ་ལ་བློ་སྦྱོང་བ་དེས་འདུ་འཛིའི་ཚོགས་ངང་གིས་འགག་པར་འགྱུར་པ་ཡིན་ནོ།

直译
"那么，如唯识宗所说一切法即是心的见解，是否宣说为究竟义的了悟？按照前述，此处实相基础义以心而说，因此并不相违。
第二，以修习确立断除增益之义分两部分：略说和广说。
第一略说：'不被心造功用修所染，不被俗世烦扰风所动，知如未造自性任运安，愿善巧修持心义并护持。'
此处若先解释第二句会更容易理解，故依此：
首先，入修方法；中间，平等安置方法；最后，护持方法。
第一，由殊胜上师加持，甚深法能入心，具足信精进智忍四德之有缘者修持大手印瑜伽时，首先身语意三者远离俗世烦扰极为重要。'烦扰'指向外贪著轮回，为名闻利养和八世法等役使三门，若不舍弃此等，别说解脱，连善趣也无法获得。如《入行论》所说：'林中鹿鸟众，树木不言语，与彼同住乐，何时我能居？洞穴空寺内，或依大树下，何时不顾后，无所贪著行？地处无我执，自性宽广处，任运而行住，无贪何时居？'如引导次第所说，在寂静处以共同前行调善自心而安住。
如是亲近外在寂静处并修习共同道次第，烦扰聚自然止息。"


 །དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་ཨ་ཝ་དྷུ་ཏི་པའི་ཞལ་སྔ་ནས། སེར་སྐྱ་མོ་དང་ཆུ་སྐྱར་སྦྲུལ། །ནགས་ན་རི་དྭགས་ཚོལ་བ་དང་། །མདའ་མཁན་དང་ནི་གཞོན་ནུ་མ། །འདི་དྲུག་ང་ཡི་སློབ་དཔོན་ཡིན། །རེ་བ་ཟང་ཟིང་ཁྱིམ་སྤོང་དང་། །དབེན་པའི་ནགས་སུ་གོམས་པ་དང་། །དམིགས་པ་བརྟན་དང་གཅིག་པུ་ཉིད། །བདག་གིས་བླ་མ་ལས་འདི་རྙེད་། ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱས་ཏེ་དེའི་དོན་ཡང་། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏི་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས། །ནམ་ཞིག་སེར་སྐྱ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བུད་མེད་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ཕྲད་པའི་དུས་བཏབ་པས་ནམ་སྟོད་སྐྱེས་པ་འོང་དུ་རེ་བས་
སྡུག་བསྔལ་ཞིང་ནམ་སྨད་མི་འོང་བར་ཁོ་ཐག་ཆོད་པས་བདེ་བར་གཉིད་ལོག་པ་གཟིགས་པས་རེ་བ་སྤང་དགོས་པར་མཁྱེན་པ་དང་། ཡང་ཆུ་སྐྱར་ཞིག་གིས་ཉ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཁྱེར་ནས་སོང་བ་ཆུ་སྐྱར་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་བདས་པས་ཉ་དེ་བོར་བ་དང་ཡང་ཆུ་སྐྱར་གཞན་ཞིག་གིས་བླངས་པ་དང་། ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་སོགས་རིམ་པར་གཟིགས་པས། སུའི་ལག་ཏུ་ཡོད་ཀྱང་རྩོད་པའི་གཞིར་འགྱུར་བ་ཟང་ཟིང་སྤང་དགོས་པར་མཁྱེན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྦྲུལ་ཞིག་ཚང་དུ་ཉལ་བ་རང་གི་ཕྲུག་གུ་མང་པོས་གཙེས་པས་མ་བདེ་ནས་ཁུང་བུ་གཞན་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན་ནས་བདེ་བར་ཉལ་བ་གཟིགས་པས། རང་ཁྱིམ་སྤང་དགོས་པར་མཁྱེན་པ་དང་། རྔོན་པ་ཞིག་ནགས་ན་རི་དྭགས་འཚོལ་བའི་ཕྱིར་ཏུ་འགྲོ་བ་ལས། དེར་བསམ་གཏན་པ་ཞིག་མཐོང་བ་དང་། ཁོང་རང་ཡང་ནགས་སུ་གོམས་པས་མཐར་བསམ་གཏན་པར་གྱུར་པ་གཟིགས་པས། དབེན་པར་གོམས་དགོས་པར་མཁྱེན་པ་དང་། མདའ་མཁན་ཞིག་གིས་བསྒྲིམས་ཏེ་མདའ་བཟོ་བའི་ཚེ་རྒྱལ་
པོ་དཔུང་བཅས་མདུན་ནས་འགྲོ་བ་མ་མཐོང་བ་གཟིགས་པས། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དགོས་པར་མཁྱེན་པ་དང་། གཞོན་ནུ་མ་ཞིག་སྤོས་བདར་བ་ན་གདུ་བུ་མང་པོ་འཁྲོལ་བས་མ་བདེ་ནས་མཐར་ཐམས་ཅད་ཕུད་པ་དང་བདེ་བ་གཟིགས་པས་གྲོགས་སྤངས་ནས་གཅིག་པུར་སྡོད་དགོས་བར་མཁྱེན་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་དུ་མཛད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་འཁྲུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འདུ་འཛི་སྤངས་ནས་ཐུན་མོང་མིན་པའི་སྔོན་འགྲོ་བཞིས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་རྩོལ་མེད་དུ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་བསྒྲིགས་པ་རྣམས་ནི་ཐོག་མར་མེད་ཀ་མེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ།། ༈ །།གཉིས་པ་བར་དུ་མཉམ་པར་འཇོག་ཚུལ་ལ་ལུས་གནད་དང་སེམས་གནད་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ལུས་གནད་ནི། འདིར་དངོས་སུ་མ་གསུངས་ཀྱང་ཞར་ལས་ཐོབ་པས་དེའི་ཚུལ་ནི། རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས། སྒྲུབ་པོ་བདེ་བའི་སྟན་འདུག་སྟེ། །མིག་ནི་སྣ་རྩེར་གཏད་བྱས་ནས། །སྣ་མཐོང་ལྟ་བའི་ཚད་དུ་ཞོག །ཕྲག་དཔུང་མཉམ་ལ་ལྕེ་
རྐན་སྦྱར། །སོ་དང་མཆུ་ནི་བདེ་བར་བཞག །དབུགས་ཀྱི་དབྱུང་རྔུབ་ཀློད་ནས་ནི། །ཅུང་ཟད་རྩོལ་བ་བྲལ་བ་ཡིས། །རྡོ་རྗེ་སྐྱིལ་ཀྲུང་ལེགས་གནས་ཤིང་། །ཞེས་དང་། རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་ལས། འདུ་འཛི་མེད་པའི་གནས་གཙང་མ། །དེར་ནི་སྐྱིལ་ཀྲུང་བཅའ་བར་བྱ། །ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིས། །བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་བཞུགས་པ་བཞིན། །མིག་བཙུམ་སོ་ལ་སོ་བཞག་སྟེ། །ལུས་བསྲང་ཕྱག་རྒྱ་བྱས་ནས་ནི། །དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྣམ་སྣང་གི་ཆོས་བདུན་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་ལྔར་གྲགས་པ་སོགས་མན་ངག་ནས་འབྱུང་བ་བཞིན་ལུས་གནད་ལེགས་པར་བཅིང་བ་གལ་ཆེའོ། །སེམས་གནད་ནི། །རང་གི་བློས་བྱས་པའི་གསལ་བར་འཇོག་པ་དང་། སྟོང་པར་འཇོག་པ་དང་། ཟུང་འཇུག་ཏུ་འཇོག་པ་དང་། ཆེད་དུ་རྩོལ་བས་རྣམ་རྟོག་དགག་པ་དང་དམིགས་པ་ལ་གཏོད་པ་སོགས་མདོར་ན་བློས་བྱས་རྩོལ་བའི་སྒོམ་པ་མཐའ་དག་གིས་མ་བསླད་པ་ཞིག་གལ་ཆེ་སྟེ། གསང་བ་འདུས་པ་ལས། དངོས་པོ་
མེད་ལ་སྒོམ་པ་མེད། །བསྒོམ་པར་བྱ་བ་སྒོམ་པ་མིན། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་པས། །སྒོམ་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའོ།

直译
"如阿瓦杜提巴尊者所言：'黄衣女与鸥蛇，林中寻兽猎人与，弓箭师与少女等，此六者为我师长。断除希望尘家境，习惯安处静林中，专注坚固独自住，我从上师获此法。'应当如是了知，其义为：
阿瓦杜提巴尊者某时见到一位名为'黄衣女'的女子与男子约定见面，上半夜因期盼男子到来而痛苦，下半夜确定他不会来时却安然入睡，从中领悟应当断除期望；又见一只水鸟叼着一条大鱼飞走，被其他水鸟追赶后丢弃，又被另一只水鸟捡起，如此反复，由此领悟无论在谁手中，财物都会成为争端的根源，应当舍弃尘境；同样，他看见一条蛇在洞穴中休息，被自己的许多幼崽骚扰不安，于是前往另一个洞穴安然入睡，由此领悟应当舍弃自家；又见一位猎人进入森林寻找野兽，在那里遇见一位禅修者，最终他自己通过习惯森林生活也成为禅修者，由此领悟应当习惯寂静处；又见一位弓箭师全神贯注制作弓箭时，没有注意到国王和军队从面前经过，由此领悟需要一心专注；又见一位少女搅拌香料时，许多手镯互相碰撞令她不安，最后摘下所有手镯才感到舒适，由此领悟应当远离伙伴独自居住。依靠这些领悟，尊者依此而行，因而生起殊胜三摩地。
如是远离烦扰，以四种不共前行安排大手印智慧无勤生起的缘起，这些是最初不可或缺的支分。
第二，中间平等安置方法分为身要和心要两部分。首先身要，此处虽未直接提及，但可从附带内容获得。其方式如《金刚鬘续》所说：'修行者安乐坐，双目注视鼻尖，依能见鼻之量而安住。肩臂平等，舌抵上腭，牙唇自然而安，呼吸放松，稍离功用，善住金刚跏趺。'《金刚顶续》中说：'无有烦扰清净处，于彼应结跏趺坐，如同菩萨安住于，菩提心要之中央。闭目齿颌相抵触，正直身体结印后，专一念住大手印。'如是所说，毗卢遮那七法和禅定五法等，按照口诀所述，正确摄持身体要诀极为重要。
心要：不被自心所造的安住明相、安住空性、安住双运、刻意遮止妄念或专注所缘等，总之，不被心造功用的一切修行所染污极其重要。如《密集经》所言：'无物故无修，所修非为修，如是无实物，修习无所得。'"


 །ཞེས་དང་། ཧེ་བཛྲ་ལས། གང་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱིས་མ་བསྒོམས་པར། །འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པར་བྱ། །ཞེས་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་གྲུབ་ལས། བུམ་པ་བཞིན་དུ་ཁོང་སྟོང་དུ། །དེ་ལྟར་གང་ཞིག་རྟོག་བྱེད་པ། །ཡང་ན་སྟོང་པར་སྨྲ་བའི་བློ། །དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་བརྗོད་མིན། །ཞེས་དང་། མདའ་བསྣུན་ཞབས་ཀྱིས། བདག་དང་གཞན་དུ་སྣང་བའི་རང་བཞིན་གཅིག་ཤེས་ཤིང་། །དེ་ཉིད་ཁོ་ན་མ་ཡེངས་པ་ཡིས་ཡོངས་བཟུང་སྟེ། །དེ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་ཟུག་རྔུ་ཡིན་ཕྱིར་བཏང་ནས་ཀྱང་། །གང་ལའང་ཞེན་པ་མེད་པས་བདེ་བ་ལེན་པར་བྱེད། །སེམས་ལ་གནོད་པའི་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་། །རྙེད་དང་ལེན་པའི་བྱ་བ་གང་གིས་དགོས་པ་མེད། །རྩོལ་དང་བྲལ་ཞིང་གནས་སྐབས་གློ་བུར་རྐྱེན་མེད་པར། །སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་ཕྱག་རྒྱ་འདི་ནི་གཟིགས་མོར་ཆེ། །ཞེས་དང་། མདོ་ལས་ཀྱང་། ཤེར་ཕྱིན་བདུན་
བརྒྱ་པ་ལས། ཆོས་གང་ལའང་བླང་བའམ། གཟུང་བའམ། དོར་བ་མ་མཆིས་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ། །གང་ཅི་ལའང་མི་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ། །གང་ལའང་མི་སེམས་རྣམ་པར་མི་རིག་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ། །ཞེས་དང་། བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་འདི་ནི་ཆོས་གང་ཡང་མི་སྒོམ་པ་ལགས་སོ། །ཞེས་དང་། ཏིང་རྒྱལ་ལས། འདི་ཤེས་འདི་ནི་སྤང་སྙམ་དུ། །གང་གི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བ་དེ། །འདུ་ཤེས་སྤྲོས་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། །འདུ་ཤེས་སྤྲོས་ལས་དེ་མི་ཐར། །ཞེས་དང་། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོའི་མདོ་ལས། ཆོས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དེ། །ལྷག་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་སྤོང་། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཉམ་ཉིད་དུ། །ཡང་དག་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད། །ཞེས་སོགས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་རྒྱུད་དགོངས་འགྲེལ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནས་མཐའ་ཡས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མ་བཅོས་གཉུག་
མའི་ངང་ལ་རང་བབས་སུ་འཇོག་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེའི་ཚུལ་ཡང་བཀའ་བརྒྱུད་འདི་པའི་མན་ངག་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུངས་ལས། འདས་པའི་རྗེས་མི་བཅད། མ་འོངས་པའི་མདུན་མི་བསུ། ད་ལྟར་གྱི་ཤེས་པ་བཟོ་བཅོས་མེད་པར་རང་བབས་སུ་འཇོག །ཅེས་འབྱུང་བ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་རྗེ་སྒམ་པོ་པས། འདས་པའི་རྗེས་མི་བཅད་ཟེར་ཙ་ན། འོ་སྐོལ་གྱི་བློ་རྣམ་རྟོག་སྔ་མའི་ཕྱིར་མི་འབྲང་བ་ཡིན། མ་འོངས་པའི་མདུན་མི་བསུ་ཟེར་ཙ་ན། འོ་སྐོལ་གྱི་བློ་རྣམ་རྟོག་ཕྱི་མའི་མདུན་མི་བསུ་བ་ཡིན། ད་ལྟར་གྱི་ཤེས་པ་རྣལ་མར་ཙེན་གྱིས་ཞོག་ཟེར་ཙ་ན། ད་ལྟར་གང་དུའང་མི་དམིགས་པ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། སེམས་མ་བཅོས་ན་གསལ། ཆུ་མ་རྙོག་ན་དྭངས་བྱ་བ་ཡིན་པས་མ་བཅོས་པའི་ངང་ལ་རང་གར་ཙེན་གྱིས་ཞོག །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་གོང་དུ་དྲངས་པའི་ལུང་དོན་བློས་བྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་གིས་ཀྱང་བསྒོམ་དུ་མི་བཏུབ་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་གྱི་སྤྲོས་པའི་ཕྱིར་མི་འབྲེང་བའི་མན་ངག་གི་གནད་གསང་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་འདིས་
གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་གྲུབ་ཆེན་དབང་པོའི་བློས། ཇི་སྲིད་ཇི་སྲིད་རྣམ་རྟོག་པ། །དེ་སྲིད་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་བརྫུན། །གང་ཞིག་དེ་ཉིད་མ་བརྟགས་པ། །དེ་བཞིན་ཡང་དག་དེ་བདེན་པ། །ཞེས་དང་། ས་ར་ཧས། འདི་ལྟར་དུས་གསུམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། །ཡིད་ལ་བྱར་མེད་མ་བྲལ་གཉུག་མའི་ངང་། །དེ་ཉིད་སྐྱོང་ལ་སྒོམ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐབས་གཉུག་མ་ཞེས་པ་ནི་གཞིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མ་བསླད་པའི་རྣལ་མ་ཉིད་དུ་གོ་བར་བྱ་སྟེ། ཤེར་འབྱུང་སྦས་པའི་སྤྱོད་འཇུག་དཀའ་འགྲེལ་དུ། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཉུག་མ་ཡིན་ཏེ་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལས་སྐྱེས་བུའི་དགོས་པའི་མཆོག་དང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བརྗོད་དོ། །འདི་ལ་འང་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱའོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་སོ།

直译
"又如《黑瓦札》中说：'因为不由意识修，一切有情应修习。'《俱生成就论》中说：'如同瓶内空，若有如是思，或说空性智，此非俱生称。'弓射足尊者说：'了知自他显现为一性，唯持彼性不散乱，因彼乃心中刺故舍，无有执著任何得安乐。心无一切损害业，获取受用行无需，离功用住无暂时偶然缘，种种显现手印为大观。'
经中亦如《七百颂般若经》所说：'于任何法无取、无执、无舍，此即是修习般若波罗蜜多。于任何处不住，此即是修习般若波罗蜜多。于任何法不思不知，此即是修习般若波罗蜜多。'《八千颂般若经》中说：'修习般若波罗蜜多，即是不修任何法。'《三摩地王经》中说：'知此应舍此，若生此想者，住于想戏论，不脱想戏论。'《海慧经》中说：'不作意诸法，远离过度作，一切法平等，真实而通达。'如是大乘经续及其注释中有无量宣说。
因此，唯于未造作本性状态中任运安住。其方式如噶举派此传承口诀中所言：'不追随过去，不迎接未来，现在之心无造作任运安住。'如法王岗波巴所说：'所谓不追随过去，是说我们的心不跟随前一刹那的分别念；所谓不迎接未来，是说我们的心不迎接后一刹那的分别念；所谓将现在的心真实地安住，是指现在不执着于任何处。心不造作则明，水不搅动则清，因此于未造作状态中自然地安住。'如是，上引经文意义是说，由于心造的任何分别念都不适合用来修习，故不随逐三时戏论的殊胜秘密口诀要点即成就此义。
如大成就者因陀罗菩提所说：'只要只要有分别，其中一切皆虚妄，若有不加思察者，如是真实为真谛。'萨拉哈说：'如是三时一切相，无作意不离本性，护持彼性名为修。'
此处所谓'本性'，应理解为基础真如未被分别念染污的自然状态。如慧源隐《入行论难释》中说：'如是无自性即是诸法本性，以胜义自性而安住。由此宣说为殊胜义利与殊胜。于此亦不应执着。'"


 །དེས་ན་ཁ་ཅིག་གིས་ཁྱེད་ཅག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འདི་དུས་གསུམ་གྱི་ཡིད་བྱེད་ཐམས་ཅད་འགོག་པས། རྒྱ་ནག་ཧྭ་
ཤང་གི་སྒོམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་མ་བརྟགས་པར་སྨྲས་པ་སྟེ། བཀའ་བརྒྱུད་འདི་པས་ཡིད་བྱེད་ཆེད་དུ་བཀག་ནས་འགགས་པའི་རྣམ་རྟོག་དེའི་སྟེང་དུ་སྡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་བཞེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་ཤེས་པ་ད་ལྟ་བ་བཟོ་མེད་དུ་སྐྱོང་བར་བཞེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་ནའང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ལས་མ་འདས་ཏེ། ཤེས་པ་ད་ལྟ་བ་བཟོ་མེད་དུ་བསྐྱངས་པས་དུས་གསུམ་གྱི་རྣམ་རྟོག་ཐམས་ཅད་རང་འགགས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཁྱེད་ཅག་རྣམ་རྟོག་ཐུགས་ཞེན་གྱིས་མི་ཐོང་བ་ཞིག་ཡིན་འདུག་པས། ལྟ་བ་རྣམ་དག་དེ་འདྲའི་རིགས་ཅན་ནི་ཆེས་མང་བར་སྣང་བས་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་རྣམ་རྟོག་ལ་རོལ་པར་མཛོད་ཅིག་དང་འདིར་དཔྱད་པ་མི་དགོས་སོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ནམ་དུའང་བདེ་བར་གཤེགས་པས་བསྟན་ཅིང་གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱིས་གཤེགས་པའི་ལམ་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་བགྲོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལས། གང་ཕྱིར་ཨ་སོགས་ཀ་སོགས་རི་བོང་ཅན་དང་
ཉིན་བྱེད་གཅིག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱི་གདན་མིན་ཞིང་། །ཧཱུྃ་ཡིག་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་མ་དང་ནི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་གཞན་པ་ཁ་དོག་གཟུགས་དག་མི་འདོད་དེ། །འགྱུར་མེད་དག་གིས་བསྐྱེད་ཅིང་འགྱུར་བ་ཉམས་པར་གྱུར་པ་མཆོག་གི་དབང་པོ་དག་དང་ལྡན་པ་ནི། །རྣམ་པ་ཀུན་ལྡན་ཐིག་ལེ་མཐའ་དག་རྒྱལ་བའི་བདག་པོ་སྣ་ཚོགས་སྒྱུ་མ་འཛིན་པ་འདི་ལའོ། །ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅོས་མའི་སྒོམ་པས་མཆོག་མི་འགྱུར་གྱི་གོ་འཕང་མི་འགྲུབ་པར་བསྟན་པ་དང་། གསང་ཀྱེའི་ལུང་གོང་དུ་དྲངས་པ་ལྟར་དང་། རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་ལས། མཚན་མར་བཅས་པས་མཚན་བཅས་ཀྱི། །དངོས་གྲུབ་རྒྱལ་བ་དམ་པ་བཞེད། །མཚན་མ་མེད་ལ་གནས་པ་ནི། །མཚན་མར་བཅས་པའང་འགྲུབ་ཏུ་རུང་། །ཞེས་རྟོག་མཚན་དང་བྲལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། མཚན་མེད་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཐུན་མོང་མཚན་བཅས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཀྱང་འགྲུབ་ཏུ་རུང་བར་བསྟན་པ་དང་། སློབ་དཔོན་ཀླུས། ཡིད་གཙོར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །རྟོག་དང་བརྟག་པ་
རྣམ་སྤངས་ནས། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་བསྒོམ་པར་བྱ། །ཞེས་དང་། དཔའ་བོ་རྡོ་རྗེའི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་རིམ་ལས། མངོན་སུམ་རྟོག་བྲལ་རྒྱུན་བསྲིངས་ན། །བསྒོམས་སོ་ཞེས་ནི་ཐ་སྙད་འདོགས། །ཞེས་དང་སློབ་དཔོན་བཛྲ་པཱཎིའི་གསུང་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པའི་མན་ངག་ཅེས་བྱ་བ་འབྲོག་མིའི་འགྱུར་ལས། དེའང་སྒོམ་པ་པོ་མེད་བསྒོམ་པའང་མེད། །ལྷ་མེད་སྔགས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །སྤྲོོས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལས། །ལྷ་དང་སྔགས་ཀྱང་ཡང་དག་གནས། །ཞེས་གསུངས་པས་ན། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་མི་རྟོག་པ་ནི་བཅོས་མའི་སྒོམ་པ་ཆེད་དུ་གཏད་པ་མི་འདོད་དེ། ཞེས་དང་། གང་ཡང་སྒོམ་པ་པོ་ཉིད་མེད། །གང་ཡང་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་མེད། །བསྒོམ་བྱ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ཡི་དེ་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པས་སྒོམ་པ་པོ་དང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་མེད་དེ། དེ་ཉིད་ལ་མ་ཡེངས་པར་གཞག་གོ །དེ་ཉིད་ལ་མ་ཡེངས་པར་སྒོམ་པའང་རྟོག་པ་
ཐམས་ཅད་གློ་བུར་དུ་རྐྱེན་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་བསྐྱེད་དེ། རང་བཞིན་ངོ་བོ་ནི་མ་སྐྱེས་ལ་གང་དུ་རྟོག་པའི་རྐྱེན་མ་ཚོགས་པ་ན་ཤེས་པ་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསླད་པ་མ་བཅོས་པའི་གཉུག་མ་སྒྲོ་སྐུར་དང་བྲལ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཞེས་སོགས་ལུང་དང་བཅས་ནས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ཞིང་། ཟབ་མོའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ནས་ཀྱང་འདི་དང་མཐུན་པར་གསུངས་ཏེ། མཚན་མོ་བཟང་པོའི་མདོ་སྡེ་ལས། འདས་ལ་རྗེས་སུ་ཕྲད་མི་བྱེད། །མ་འོངས་པ་ལ་རེ་བ་མེད། །འདས་པ་གང་ཡིན་དེ་འགགས་ཏེ། །མ་འོངས་པ་ནི་མ་ཕྱིན་པའོ།

直译
"因此，有些人说：'你们的这个大手印因为阻止一切三时作意，所以变成了中国和尚的禅修。'但这是未经考察的说法。因为噶举派不认为是'有意地阻止作意，然后停留在那个止息分别念之上'，如刚才所述，他们主张护持现在未加造作的觉知。
那么也许有人认为：'纵然如此，仍然没有避免这个过失，因为护持现在未加造作的觉知会导致三时一切分别念自然止息。'如果这样，那么你们似乎对分别念有着深深的执著，持有如此清净见解的人相当多，请与他们一起享受分别念的游戏吧，我们这里不需要讨论。
我们始终不离开如来所教授、成就自在者所践行的道路。如《时轮》中所说：'因为阿等、卡等、月亮与日轮只是同一金刚持座垫非他，以吽字标记以及其他变化的色彩形状皆不欲求，无变者所生起，远离变化，具有最胜根，一切相圆满明点诸佛主，持此种种幻化。'这表明以人造分别念的修行不能成就无上殊胜果位。又如上引《密集》经文，以及《大日经》中所说：'具有相者，至尊佛许，具相成就，安住无相，具相亦能成就。'这表明离分别相的瑜伽不仅能成就无相最胜悉地，连一般具相悉地也能成就。
龙树菩萨说：'于心为主诸法中，舍弃思择与分别，一切法之自性性，应当修习为法界。'勇猛金刚《四手印次第》中说：'现量离分别续延，安立名言曰修习。'金刚手论师所说《上师传承次第口诀》中，由译师卓弥译：'无有修行者，亦无有修习，无天无咒语，从无戏自性，天尊咒语住。'因此，大手印无分别并非刻意造作的修行，如所言：'无有修行者，无有所修习，所修亦非有，修习彼自性。'所说修行者、所修对象和修行目的皆不存在，只是不散乱地安住于本性。
不散乱地修持本性是指：一切分别念皆依赖外缘暂时生起，自性本体未曾生起，当分别念的条件不具足时，觉知未被缘所染污，未经造作的本性，远离增益损减，即是大手印。'等等还有广泛的引文。
甚深经典中也与此相符，如《善夜经》中说：'不追随过去，不期待未来，过去已灭尽，未来尚未至。'"
;


 །གང་དག་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས། །དེ་ཡང་དེ་ལ་རབ་བལྟས་ནས། །རྣམ་པར་རྟོག་པས་མི་འཕྲོག་པར། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད། །ཅེས་དང་། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོའི་མདོ་ལས། འདས་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་ཟད་པའོ། །མ་འོངས་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་མ་ཕྱིན་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནི་གནས་པ་མེད་པ་སྟེ་གང་དུས་གསུམ་དུ་འདུ་ཤེས་མི་དམིགས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །ཞེས་སོགས་མང་དུ་
འབྱུང་བ་ལ་ཚད་མར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་གཉུག་མ་བཟོ་མེད་དུ་སྐྱོང་བ་ཉིད་ལ་འཇུག་གམ་ཞེ་ན། གང་ཟག་གི་སྐལ་བའི་རིམ་པས་འཇུག་པར་ནུས་ན་ནི་ཆེས་ལེགས་ཤིང་གལ་ཏེ་འཇུག་པར་མི་ནུས་ན་སེམས་ཀྱི་གླང་པོ་དམིགས་པའི་ཀ་བ་ལ་དྲན་ཤེས་ཀྱི་ཐག་པས་གདགས་ཅེས་མན་ངག་རིག་པ་རྣམས་གསུང་བ་ལྟར་ཕྱིར་སེམས་འཛིན་པ་དང་ནང་དུ་སེམས་འཛིན་པ་དང་སོ་སོ་ལའང་ཕྲ་རགས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་ལྷའི་སྐུ་དང་། ཐིག་ལེ་དང་། ཡིག་འབྲུ་དང་། རླུང་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་རིགས་པ། སྐབས་སུ་བབས་པ་ན་བླ་མས་གདམས་པ་བཞིན་ཉམས་སུ་བླངས་པས་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ཀླུ་ཞབས་ཀྱིས། དམིགས་པ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །མི་དམིགས་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།། ༈ །།གསུམ་པ་མཐར་དེ་སྐྱོང་ཚུལ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་དོན་གྱི་ཉམས་ལེན་ལ་མན་ངག་གི་གནད་དང་ལྡན་པས་མཁས་ཤིང་།
བྱིང་རྒོད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་སེལ་བ་དང་། གོལ་ས་གཅོད་པ་དང་། བོགས་འདོན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ལའང་མཁས་པས་འབྲས་བུའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མངོན་དུ་མ་གྱུར་ཀྱི་བར། ཇི་སྐད་དུ། ཆུ་བོ་ཀླུང་འབབ་གཞུང་དང་ནི། །མར་མེ་འབར་བའི་རྩེ་མོ་ལྟར། །སྔགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་རྗེས་འབྲང་གནས། །རྒྱུན་མི་ཆད་པའི་བསམ་གཏན་འཐོབ། །ཅེས་པ་ལྟར་སྐྱོང་དགོས་སོ། །ཞེས་གདམས་པའི་ཕྱིར་དུ་སྨོན་པར་མཛད་པའོ།། ༈ །།གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། ཞི་ལྷག་གི་རྣལ་འབྱོར ། དེ་ལས་ཉམས་རྟོགས་སྐྱེ་ཚུལ། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཟུང་འཇུག་གི་ཉམས་ལེན་བཅས་གསུམ་ལས། དང་པོ་ཞི་ལྷག་གི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་པ་ལའང་ཞི་གནས། ལྷག་མཐོང་། ཞི་ལྷག་ཟུང་འཇུག་གི་རྣལ་འབྱོར་དེའི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་བཤད་པ་སྟེ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། ཕྲ་རགས་རྟོག་པའི་རྦ་རླབས་རང་སར་ཞི། །གཡོ་མེད་སེམས་ཀྱི་ཆུ་བོ་ངང་གིས་གནས། །བྱིང་རྨུགས་རྙོག་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི། །ཞི་གནས་རྒྱ་མཚོ་མི་གཡོ་
བརྟན་པར་ཤོག །ཅེས་པ་སྟེ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་དབང་པོའི་རིམ་པས་དམིགས་བཅས་དམིགས་མེད་ཀྱི་མཉམ་བཞག་རིམ་གྱིས་ཉམས་སུ་ལེན་པའམ་ཐོག་མ་ནས་དམིགས་མེད་ལ་འཇུག་པ་གང་རུང་གིས་སྒོམ་པ་ན་ཐོག་མར་ཞི་གནས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའང་ཞི་གནས་ཀྱི་སྒྲ་དོན་ནི་སེམས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞི་ཞིང་དགེ་བའི་ངོ་བོར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ལ་བྱ་ཞིང་། ངོ་བོ་ནི་དཱི་པཾ་ཀ་རས། འཇིག་རྟེན་བྱ་བ་དག་ལ་ཕར་བལྟས་པས། །བྱས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ། །ཅི་ལ་བསམས་ཀྱང་ཕན་པར་མི་འགྱུར་བས། །རང་གི་སེམས་ལ་ལྟ་བ་གོམས་པར་གྱིས། །ཞེས་དང་། རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་ལས། རྣམ་རྟོག་མ་རིག་ཆེན་པོ་སྟེ། །འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ལྟུང་བྱེད་ཡིན། །མི་རྟོག་ཏིང་འཛིན་ལ་གནས་ན། །མཁའ་བཞིན་དྲི་མ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལྟར། འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་སྤང་བ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་དོ།

直译
"现在所生起法，于彼善观察，不被分别念所夺，如是一切尽能解。"又如《海慧经》中说："过去之想已尽，未来之想未至，现在之想无住，于三时中不见想，此即遍知想。"等等有许多经文，将其作为权威依据。
那么，是否一开始就直接修持无造作的本性？这取决于个人根器次第，若能直接趣入则最为殊胜；若不能直接趣入，如具慧口诀所说："以正念正知之绳，系心象于所缘柱上。"这包括对外摄心和对内摄心，每种又分为粗细二种。同样，依于本尊身、明点、种字、气等而摄心的方法也各有相应。在适当时机，按照上师教授修习，不会有过失。如龙树所说："依靠所缘境，无缘乃善生。"
第三，最终护持方法：以具备口诀要点而精通此心性修法，并善于消除昏沉掉举等过失，断除岔道，增上助缘等方法，直至现前如实证得果位大手印之前，如所言："如河水之流，与燃灯之焰，随顺真言性而住，获得相续不断禅。"应如是护持。这是为了教诫而作祈愿。
第二，广说分为三部分：止观瑜伽、由此生起觉受证悟的方法、空性大悲双运的修持。
首先，止观瑜伽又分三：止、观、止观双运瑜伽的异名解释。
第一，止："粗细分别波浪自然息，不动心河自性而安住，离昏沉浊染垢之污，愿止如海不动而坚固。"如上所述，根据根器次第，或者渐次修习有所缘无所缘等持，或者从一开始就入无所缘，以任一方式修习，首先获得止的三摩地。
所谓止的词义，是指心平息烦恼分别念，以善性一心安住。其体性如燃灯尊者所说："观察世间诸事业，所作皆无义苦因，无论思维何等事，皆不能成其利益，当修习观自心。"《大日经》中说："分别大无明，令堕轮回海，若住无分别定，如虚空无垢。"如是所说，以远离世间事业为前提的无分别三摩地即是止。


 །དེའང་རྣམ་པར་
རྟོག་པ་ལ་དབྱེ་ན་རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་གཉིས་ཡིན་ལ། རགས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་ཡུལ་ལ་རྟོག་པ་ཙམ་དང་། ཕྲ་བ་ནི་སླར་ཡང་རྟོག་པ་དེ་ལ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། མཛོད་ལས། རྟོག་དང་དཔྱོད་པ་རྩིང་ཞིབ་ཉིད། །ཅེས་བཤད་མོད། འདིར་མན་ངག་གི་དབང་དུ་ན་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་རྟོག་དཔྱོད་མངོན་གྱུར་དུ་ཚོར་བ་དེ་རགས་པ་དང་། ཡུལ་ལ་དངོས་སུ་འཇུག་པ་མི་ཚོར་བ་དེ་ཕྲ་བར་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སེམས་བྱུང་ཕྲ་རགས་ཀྱི་རྟོག་པའི་རྦ་རླབས་དེ་ཆེད་དུ་བཀག་པ་མ་ཡིན་པར་ངང་གིས་འགགས་པས་རང་སར་ཞི་ཞིང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སེམས་ཀྱི་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་ཡང་གཡོ་བ་མེད་པར་ངང་གིས་གནས་པ། །བྱིང་རྨུགས་ལ་སོགས་པ་རྙོག་པའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་མི་གཡོ་བར་བརྟན་པའི་སྨོན་ལམ་མཛད་པ་སྟེ་འདིའང་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྒྱན་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐབས་བྱིང་རྨུགས་ཅེས་པས་མཚོན་ཏེ་ཞི་གནས་ཀྱི་གེགས་རྣམས་བསྟན་ཅིང་དེ་དག་བསལ་དགོས་པར་སྟོན་པ་སྟེ། བཤེས་སྤྲིངས་ལས། རྒོད་
ཅིང་འགྱོད་དང་གནོད་སེམས་རྨུགས་པ་དང་། །གཉིད་དང་འདོད་ལ་འདུན་དང་ཐེ་ཚོམ་སྟེ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་བསམ་གཏན་དགེ་བའི་ནོར། །འཕྲོག་པའི་ཆོམ་རྐུན་ལགས་པར་ཐུབ་པས་གསུངས། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་གེགས་ནི་རྒོད་འགྱོད་གནོད་སེམས། གཉིད་རྨུགས། འདོད་འདུན། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ལ། དེའང་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་རྟོག་པ་འཕྲོ་བའི་རྒོད་པ་དང་། བྱིང་བ་མི་རིགས་པ་བྱས་པ་ལ་འགྱོད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཞི་བར་གནས་པའི་གེགས་བྱེད། གནོད་སེམས་ཀྱིས་བདེ་བར་གནས་པའི་གེགས་བྱེད། སེམས་འཐིབས་པའི་བྱིང་བ་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་ཆེར་བྱིང་བའི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱིས་ནོན་པ་སྟེ་གསུམ་གྱིས་ནི་གསལ་བར་གནས་པའི་གེགས་བྱེད། ཡོ་བྱད་དང་སེམས་ཅན་ལ་ཆགས་པའི་འདོད་འདུན་གྱིས་ལས་རུང་དུ་གནས་པ་ལ་གེགས་བྱེད། འདི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་སོགས་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་རྩེ་གཅིག་པར་གནས་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་བསྡུ་ན་གཉིས་
སུ་འདུས་ཏེ། བྱིང་རྨུགས་གཉིད་གསུམ་ནི་བྱིང་བར་བསྡུ་ལ། །གཞན་རྣམ་རྒོད་པར་བསྡུ་བའི་བྱིང་རྒོད་གཉིས་སོ། །དེ་དག་སེལ་བའི་ཐབས་ནི་ཁྲིད་རིམ་ལྟར་སོ་སོའི་གཉེན་པོ་བསྟེན་པའམ། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །གཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་པ་ལྟར་གཙོ་བོར་བྱིང་རྒོད་ཀྱི་རང་ངོ་ལྟ་ཞིང་། དེའི་ངོ་བོར་མ་བཅོས་པར་འཇོག་པ་ཉིད་ཟབ་བོ། །དེ་ལྷག་མཐོང་གི་རྟེན་དུ་ངེས་པར་དགོས་པའང་། ཞི་བ་ལྷས། ལྷག་མཐོང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཞི་གནས་ཀྱིས། །ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་འཇོམས་པར་ཤེས་བྱས་ནས། །ཐོག་མར་ཞི་གནས་བཙལ་བྱ་དེ་ཡང་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་མེད་ལ་མངོན་རྟགས་འགྲུབ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞི་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བའང་མདོ་ནས་གསུངས་པ་ལྟར་ན། ཞི་གནས་ལ་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་སེམས་གནས་པའི་ཐབས་དགུར་གྲགས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་འབད་པ་ཡིན་པས་ཉེར་བསྡོགས་
སུ་གྲགས་པ་ཡིད་བྱེད་བདུན་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་དང་པོ་སོགས་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་བཞི་དང་། འགོག་སྙོམས་རྣམས་ཏེ་དེ་ལས་བསམ་གཟུགས་འགོག་སྙོམས་བཅས་པ་ལ་སྙོམས་འཇུག་དགུར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་གནས་པའི་ཐབས་དགུ་ནི། །ཡུམ་ལས། དེ་ལ་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད། ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད། རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད། དུལ་བར་བྱེད། ཉེ་བར་དུལ་བར་བྱེད། ཞི་བར་བྱེད། ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད། གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བྱེད། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་རྣམས་སོ། །ཡིད་བྱེད་བདུན་ནི། རྒྱན་ལས། དེ་ནས་དང་པོར་སྡོམ་བརྩོན་དེ། །མདོ་ཡི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས། །མི་གཉིས་དོན་ནི་རྣམ་འབྱེད་པ། །མདོ་སོགས་མིང་ལ་སེམས་འཇོག་གོ །

直译
"分别念可分为粗分别和细分别两种。粗分别仅指意识分别对境，细分别则是对那个分别念再次进行观察，如《俱舍论》中说：'分别与寻思粗细性。'但在此处，依口诀而言，对境时明显感觉到的分别寻思为粗分别，而不明显感受到对境的为细分别。
因此，心所的粗细分别波浪并非有意遮止，而是自然止息、自行平息，阿赖耶识心之流亦无动摇而自然安住，远离昏沉、迷昧等一切浊染的止观大海不动而稳固，如是作祈愿。这也是一种譬喻修辞。
此处以'昏沉迷昧'为例，指示止的障碍并教导需要消除它们。如《致友书》中说：'掉举与悔恨害心与沉昧，睡眠贪欲爱及疑惑等，此等五者如盗贼，夺禅修善法财，佛陀如是宣说。'如是所言，障碍有五种：掉举与悔恨害心、睡眠沉昧、贪欲爱、疑惑。其中，心向各种对境散乱的掉举和对不当行为的后悔二者，障碍心的安止；害心障碍安乐住；心被遮蔽的沉没，比沉没更重的迷昧以及被睡眠压制，这三者障碍明住；对资具和众生贪著的欲爱障碍堪能性；对是否能生起三摩地等的疑虑障碍专一性。
这五种归纳起来可分为两类：沉昧、睡眠三种归为沉没，其他归为掉举，即沉掉二者。消除它们的方法是按引导次第修各自对治，或者如所说：'无有所除法，无有所立法，于真实中真实见，若见真实则解脱。'主要是观察沉掉的本性，不加造作而安住于其本体最为深奥。
止作为观的必要基础，如寂天所说：'应知具足胜观之止，能摧毁一切烦恼，首先应寻求止，彼亦依无世间贪而成就。'
止的分类，依据经中所说，有：入止的支分即安心九种方法；为获得禅定正行而精进，即近分七作意；四根本禅；四无色定；灭尽定。其中禅、无色及灭尽定合称为九等至。
九种安住心方法在《般若经》中说：'于彼心平等而安住，正安住，别安住，调伏，近调伏，寂静，近寂静，专一，安住三摩地。'七种作意在《庄严经》中说：'尔时最初精进律，经等法类不二义，分辨了知经等名，安住心于彼等中。'"


དེ་ནས་དེ་ནི་རིམ་བཞིན་དུ། །ཚིག་རབ་དབྱེ་ལ་དཔྱོད་བྱེད་ཅིང་། །སོ་སོའི་ནང་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ། །དེ་ཡི་དོན་ཡང་རྣམ་པར་དཔྱོད། །དོན་དེ་དག་ནི་ངེས་བཟུང་ནས། །ཆོས་ལ་
ཀུན་ནས་སྡོམ་པར་བྱེད། །དེ་ཡི་དོན་ནི་འཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། །དེ་ནས་དེ་ནི་སྨོན་པར་བྱེད། །ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པས་རྒྱུན་ཆགས་སུ། །བཙལ་བྱ་སོ་སོར་བརྟག་པར་བྱ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བརྗོད་མེད་པར། །རོ་གཅིག་པས་ཀྱང་དཔྱད་པར་བྱ། །ཆོས་ཀྱི་མིང་ནི་བསྡམས་པའང་འདི། །ཞི་གནས་ལམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། སོ་སོར་རིག་པ་མོས་པ། དབེན་པ། དགའ་བ། སྡུད་པ། དཔྱོད་པ། སྦྱོར་མཐའ། སྦྱོར་མཐའི་འབྲས་བུ་ཡིད་བྱེད་དེ་བདུན་ལས་ཕྱི་མ་འདི་ལ་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་མེད་ཅེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་ནི། མཛོད་ལས། དང་པོ་ལ་ལྔ་རྟོག་དཔྱོད་དང་། །དགའ་དང་བདེ་དང་ཏིང་འཛིན་རྣམས། །གཉིས་པ་ལ་ནི་ཡན་ལག་བཞི། །རབ་དྭངས་དང་ནི་དགའ་ལ་སོགས། །གསུམ་པ་ལ་ལྔ་བཏང་སྙོམས་དང་། །དྲན་པ་ཤེས་བཞིན་བདེ་དང་གནས། །མཐའ་ན་བཞིར་དྲན་བཏང་སྙོམས་དང་། །བདེ་མིན་སྡུག་མིན་ཏིང་འཛིན་རྣམས། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ། །འདི་སྐབས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་
ཤེས་དྲུག་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཤིན་ཏུ་དག་ཐོབ་ནས། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡིས། །ཇི་ལྟའི་གནས་རྣམས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོག་མེད་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །གཟུགས་མེད་བཞི་ནི། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས། ཅིའང་མེད་པ། ཡོད་མིན་མེད་མིན་རྣམས་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཀག་ནས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཕྲ་བར་སྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །འགོག་སྙོམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་དང་བྱང་སེམས་འཕགས་པ་མ་གཏོགས་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་འདིར་འཇུག་མི་ནུས་སོ། །དེས་ན་གནས་ཐབས་དགུ་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་གནས་པ་ནི་ཞི་གནས་རྐྱང་པ་དང་། དེ་ཡན་ལྷག་མཐོང་དང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འོ་ན་ལྷག་མཐོང་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ལ། སྙོམས་འཇུག་འདི་དག་གི་འགོག་སྙོམས་མ་གཏོགས་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཐུན་མོང་གི་
ལམ་དུ་བཤད་པས་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་སྐྱོན་མེད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ཙམ་ལ་ལྷག་མཐོང་དུ་བཏགས་པའང་ཡོད་མོད་ཀྱི་འདིར་ནི་ཐོག་མ་ནས་འདས་ལམ་དུ་འབྲེལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཐུན་མོང་མིན་པ་ཉིད་བཤད་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟར་སྙོམས་འཇུག་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ནི། འདི་སྐབས་ཉམས་ལེན་ལ་གཅིག་ཏུ་མཁོ་བ་མིན་ཀྱང་གོ་དོན་ལ་ཕན་པར་བསམས་ནས་ས་བོན་ཙམ་སྨྲས་པ་ཡིན་པས་ཞིང་པར་གཞན་དུ་ཤེས་པར་བྱོས་ཤིག །འདི་སྐབས་བཀའ་བརྒྱུད་གོང་མ་དག་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ངེས་གསང་ལས། གནས་པ་དང་པོ་རི་གཟར་གྱི་ཆུ་ལྟ་བུ། གཉིས་པ་ཆུ་བོ་དལ་གྱིས་འབབས་པ་ལྟ་བུ། །གསུམ་པ་མི་གཡོ་བ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ཞེས་པའི་རྣམ་གཞག་འབྱུང་ལ་འདི་དག་ནི་ཞི་གནས་རྐྱང་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པའོ།

直译
"然后它依次第，分辨词句作观察，各别内容如法地，亦详细观察其义。确认了解彼等义，于法全面摄集已，为获得彼等义故，然后它作愿求也。以意言词连续地，应观察所寻各别，作意无需言说时，以一味也当观察。法之名称摄集此，应知为止观之道。"如是所说，别观察胜解、远离、欢喜、摄收、观察、加行边、加行边之果作意，这七种中，最后一种称为近分无所有加行。
四种禅定，如《俱舍论》中所说："初禅具五支，寻伺及喜乐，与三摩地等。第二禅四支，内净及喜等。第三禅五支，舍念及正知，乐与住等支。第四禅四支，念舍与不苦，不乐三摩地。"
此处依第四禅也生六神通，如所言："获得极清净四禅，由圆满持无分别智，对一切境作意思维，则生无始之神通力。"
四无色定是：空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处。遮止色想后，修习由粗渐趣细微。灭尽定是入于遮止苦受和感受的等至，除阿罗汉声闻独觉与菩萨圣者外，其他补特伽罗不能入此定。
因此，依九种安心方法的心住是单修止，自此以上则与观相应合的修法，应当了知。
若问：胜观是出世间智慧，而除灭尽定外，此等等持皆为世间共同道所说，岂非矛盾？无过失。仅仅世间智慧有时也假名为胜观，但此处从最初即关联出世道而言，所说即是不共之道。
如是解释等持等，虽非此处修法必需，但为助益理解而略说，详情请参考其他资料。
此处噶举派上师们不共秘密教法中说：第一住如山崖流水，第二如河水徐徐流，第三如不动大海。这些是仅就止而言的分类。
;


། ༈ །།གཉིས་པ་ལྷག་མཐོང་བཤད་པ་ལ་དངོས་དང་། གཞི་རྩ་གཅོད་པ་གཉིས་ལས། །དང་པོ་ནི། བལྟར་མེད་སེམས་ལ་ཡང་ཡང་བལྟས་པའི་ཚེ། །མཐོང་མེད་དོན་ནི་ཇི་བཞིན་ལྷག་གེར་
མཐོང་། །ཡིན་མིན་དོན་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཆོད་པ་ཉིད། །འཁྲུལ་མེད་རང་ངོ་རང་གིས་ཤེས་པར་ཤོག །ཅེས་པ་སྟེ། བལྟ་བའི་ཡུལ་ལས་འདས་པས་བལྟ་བར་བྱར་མེད་པའི་སེམས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་དེ་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ཅིང་བླ་མའི་མན་ངག་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བལྟས་པ་དེའི་ཚེ། མཐོང་བ་དང་བྲལ་བའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ལྷག་གིས་མཐོང་བས་གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་དེ་ལ་ཡིན་མིན་ཡོད་མེད་ལ་སོགས་པའི་སྒྲོ་འདོགས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་དེ་ཉིད་དུ་ཆོད་དེ། འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་རང་ངོ་རང་གིས་ཤེས་པའི་ཚུལ་དུ་གསལ་བར་མྱོང་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ལྷག་མཐོང་གི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་ནས། ལྷན་སྐྱེས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་པའོ། །དེའང་བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་དང་། མྱོང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་གནས་ལུགས་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་དེ་དང་དེར་བཏགས་པ་ཙམ་སྟེ་ཆད་
སྟོང་མེད་དགག་ཙམ་ལ་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་གཟུང་བ་བེམ་པོའི་སྟོང་ཉིད་དུ་བཤད་པ་སོགས་མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་གཡོགས་དང་བྲལ་བས། རང་རིག་པ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་དང་ཐེ་ཚོམ་ལ་སོགས་པ་ཆོད་པས་ངེས་པ་རྙེད་པ་དང་། མི་བདེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འགྱུར་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་བདེ་བ་ཆེན་པོར་འཇོག་པ་སོགས་ཤེས་དགོས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། བདེ་མཆོག་སྡོམ་འབྱུང་ལས། གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ། །རྟོག་གེའི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་སྤངས། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་བརྟན་གྱུར་པ། །འགྲོ་བ་དེ་ཉིད་རང་བཞིན་ཚུལ། །ཇི་ལྟར་དག་ཤེལ་ནོར་བུ་དང་། །མཁའ་བཞིན་སེམས་ནི་ཡང་དག་གནས། །ཐོག་མ་ཐ་མ་མེད་རང་བཞིན། །དབང་པོ་དང་བྲལ་སྤྲོས་པ་མེད། །སྣང་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་འགྱུར་བྲལ། །ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉོན་མོངས་མེད། །ཚིག་ཏུ་བརྗོད་བྲལ་སྲེད་པ་ཡི། །འཆིང་བ་འཇོམས་བྱེད་འགྲོ་བའི་སྒྲོན། །ཡིད་ཀྱི་ཡང་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །ཉོན་མོངས་མེད་ཅིང་གཉིས་ལས་གྲོལ། །དོན་གྱི་དམ་པ་གྲོལ་བ་
སྩོལ། །འཕོ་མེད་དེ་ཉིད་ལ་ཕྱག་འཚལ། །གང་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་རེག་པ། །བསམ་པ་ཐམས་ཅད་བསམ་དུ་མེད། །གང་ཚེ་བསམ་དུ་མེད་སེམས་པ། །དེ་ཚེ་བསམ་མི་ཁྱབ་པར་འགྱུར། །སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་བསམ་མེད་དེ། །བསམ་མེད་ཇི་ལྟར་རྒྱལ་བ་དེ། །གང་ཕྱིར་བསམ་བྲལ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། །བསམ་པ་འདི་ནི་རབ་ཏུ་བཤད། །བསམ་དུ་མེད་པའི་སེམས་དེ་ལ། །བསམ་པ་ཀུན་གྱིས་བགྲོད་དང་བྲལ། །སྣ་ཚོགས་སྒྲོ་འདོགས་སྒྲོ་འདོགས་མེད། །ཆགས་མེད་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་མཆོག །དབང་པོ་ཀུན་འདས་རྣམ་པ་མེད། །དངོས་དང་དངོས་མེད་བདག་ཉིད་ཀྱང་། །དངོས་དང་དངོས་མེད་རྣམ་པར་སྤངས། །བེམ་པོ་མིན་ཕྱིར་རང་རིག་པ། །ཤེས་པ་མ་ཡིན་མཐོང་པ་མིན། གཟུགས་མེད་ཕྱིར་ན་གར་མི་གནས། །འགྱུར་བ་མེད་པས་དེ་རྟག་པ། །ཞེས་དང་། ཕྱག་ཐིག་ལས། དམ་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བྱ་མིན། །བལྟ་མིན་མ་ཡིན་གཉི་གའང་མིན། །རང་གིས་རིག་བྱ་མཆོག་ཞི་བ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་
ཟད་པར་བྱེད། །དེ་ཉིད་ཆེན་པོ་མཆོག་འདི་ནི། །དངོས་དང་དངོས་མེད་བདག་ཉིད་ཞི། །ཞེས་དང་། ཧེ་བཛྲ་ལས། རང་རིག་བདག་ཉིད་དག་པ་ཉིད། །དག་པ་གཞན་གྱིས་རྣམ་གྲོལ་མིན། །ཞེས་དང་། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལས། འཕེལ་བའི་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་མེད ། །ཉམས་པའི་ཉམས་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད། །ནུབ་པ་དེ་ཡི་ནུབ་པ་མེད། །འཆར་བ་ཡི་ནི་འཆར་བ་མེད། །རབ་ཏུ་གསལ་བའི་རབ་གསལ་མེད། །བཀབ་པའི་བཀབ་པ་ཡང་མེད་དོ། །སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཉིད་མེད། །འཆི་བའི་འཆི་བ་ཡང་མེད་དོ།

直译
"第二，解释胜观分为正文和断除基础两部分。首先是正文：
当对不可见之心反复观察时，不可见之义如实清晰见，于是非义断除一切疑，愿无错误自性自能知。
这是指：超越观察对象的不可观察之心的实相，在等持中，以上师口诀和修习所生智慧之眼反复观察之时，即能清晰见到离见之义的真实本性，从而在实相之义上断除一切有无等增益和疑虑，以无错误地自知自性的方式清晰地体验。愿生起如此胜观智慧，现前俱生大手印。
这里应当了解：离一切思维、修习、见解、了知、见和体验等相的实相智慧，仅仅假名为此彼，而非仅是断灭空或无遮，非将其执为真义的顽空，远离无明遮障，具有自觉知性，断除增益和疑虑而获得确定性，舍弃一切不乐分别变化而安住于大乐等。
如是在《胜乐续源》中所言：'解脱能取所取执，远离分别之结合，心与心所坚固已，众生真如自性理。如同净水晶珍宝，及虚空心真实住，无始无终自性性，离根无有诸戏论。无相远离诸变异，一切空性无烦恼，离言说断除爱欲，缚束众生之明灯。非是意识所行境，无烦恼离二取脱，胜义真谛赐解脱，无变真如我敬礼。若时触及彼真如，一切思维不可思，若时思维不可思，尔时即成不思议。众生如是无思义，无思义中即佛陀，因离思故诸佛陀，此种思维善宣说。于不可思心性中，一切思维不能到，种种增益无增益，无执大乐最殊胜。一切种类之最胜，超越诸根无形相，有无二者自性亦，远离有无诸形相。非无情故自觉知，非是了知非是见，无形故不住诸处，无变故彼为常恒。'
《手引》中说：'胜义中无有所见，非见非非见二者，自证知最上寂静，能尽一切有与无。此大真如最胜者，有无自性皆寂静。'
《黑瓦札》中说：'自觉性自性清净，非由他净而解脱。'
《时轮》中说：'增长无有增长变，衰减无有衰减性，沉没无有沉没性，出现无有出现性，极其明显无明显，覆盖无有覆盖性，生起无有生起变，死亡无有死亡性。'"


 །གྲོལ་བའི་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའང་མེད། །མི་གནས་པ་ཡི་མི་གནས་མེད། །དངོས་པོ་མེད་པའི་དངོས་པོ་མེད། །དངོས་པོའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱང་མེད། །འགྱུར་བའི་འགྱུར་བར་འགྱུར་བའང་མེད། །མི་འགྱུར་བ་ཡི་མི་འགྱུར་མེད། །ཅེས་སོགས་མཐའ་ཡས་པ་གསུངས་ཤིང་། །ཟབ་མོའི་མདོ་སྡེ་དག་ལས་ཀྱང་། ཤེར་ཕྱིན་སྡུད་པ་ལས། ནམ་མཁའ་མཐོང་ཞེས་སེམས་ཅན་ཚིག་ཏུ་རབ་བརྗོད་པ། །ནམ་མཁའ་ཇི་ལྟར་མཐོང་
ཞེས་དོན་འདི་བརྟག་པར་གྱིས། །གང་གིས་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་ཡིས་ཆོས་ཀུན་མཐོང་། །མཐོང་བ་དཔེ་གཞན་གྱིས་ནི་བསྙད་པར་ནུས་མ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བ་སོགས་དང་། བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལས་ཀྱང་དབུ་མ་བདེན་ཆུང་ལས། རྟོག་མེད་ཚུལ་གྱིས་བརྟགས་པས་ན། །སྟོང་ཉིད་མཐོང་ཞེས་ཐ་སྙད་བཏགས། །མ་མཐོང་བ་ཉིད་དེ་མཐོང་བར། །ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་མདོ་ལས་གསུངས། །ཞེས་སོགས་མཐའ་ཡས་པར་གསུངས་སོ།། ༈ །།གཉིས་པ་གཞི་རྩ་གཅོད་པ་ནི། །ཡུལ་ལ་བལྟས་པས་ཡུལ་མེད་སེམས་སུ་མཐོང་། །སེམས་ལ་བལྟས་པས་སེམས་མེད་ངོ་བོས་སྟོང ། །གཉིས་ལ་བལྟས་པས་གཉིས་འཛིན་རང་སར་གྲོལ། །འོད་གསལ་སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པར་ཤོག །ཅེས་པའོ། །དེའང་ཡུལ་ནི་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་ཆོས་རྣམས་ཏེ་གང་ཤར་ཀྱི་སྣང་བ་དེ་དག་གི་སྟེང་དུ་བལྟས་ནས་མཉམ་པར་བཞག་པས་བསྒོམས་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་གནས་ཡུལ་རྣམས་རང་ངོ་མ་གྲུབ་པ་སེམས་ཙམ་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞིང་།
དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཉིད་ཀྱི་རང་ངོ་ལ་བལྟས་ནས་མཉམ་པར་བཞག་པའི་མཐུས་སེམས་ཀྱང་གཞི་མེད་རྩ་བྲལ་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྣང་སེམས་གཉི་ག་རོ་མཉམ་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་མཐུས་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གྱི་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་གཞི་མེད་དུ་རང་སར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཐབས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས། རང་བཞིན་གྱིས་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བས་འོད་གསལ་བའི་སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་ཤོག་ཅིག་པའོ། །འདི་སྐབས་ཁྲིད་རིམ་རྣམས་ལས། སྣང་བ་སེམས། སེམས་སྟོང་པ། སྟོང་པ་ལྷུན་གྲུབ། ལྷུན་གྲུབ་རང་གྲོལ་དུ་ངོ་སྤྲོད་པའི་རྣམ་བཞག་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། སྔར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་ལ་སོགས་པའི་མན་ངག་གིས་གནས་ལུགས་རྟོགས་ཀྱང་ཕྱི་ནས་གཞི་རྩ་གཅོད་པའི་མན་ངག་གིས་ངོ་མ་སྤྲད་ན་ངེས་ཤེས་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་གདམས་ངག་གི་གཙོ་བོ་སེམས་འཚོལ་གྱི་སྐོར་སོགས་ལ་བོད་ཁ་ཅིག་
བཞད་གད་ཀྱི་གནས་སུ་བྱེད་མོད་ཀྱི་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐོས་པའི་རྫོབ་ཐམས་ཅད་སྐྱེལ་བར་ཟད་དེ། རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་ལས། བྱང་ཆུབ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་སེམས་ལས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་ནང་ནའང་མེད། ཕྱི་རོལ་ནའང་མེད། གཉི་གའི་བར་ནའང་མི་དམིགས་སོ། །ཞེས་དང་། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འདོད་པས་རང་གི་སེམས་ཉིད་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱའོ།

直译
"解脱无有解脱变，不住无有不住性，无事无有无事性，事物无有事物性，变化无有变化变，不变无有不变性。"等等有无量宣说。
甚深经典中也如《般若摄颂》所言："众生说言见虚空，应观察此云何见，如是见者见诸法，此见无法他喻说。"等等。
论典中也如《中观胜义》中说："以无分别方式观，假名称为见空性，未见即是真见性，极甚深经中所说。"等等有无量宣说。
第二，断除基础："观察对境见无境唯是心，观察心性见无心体性空，观察二者二执自然解脱，愿证悟光明心性之实相。"
此中，对境是指色声香味触法等，对任何显现的境界观察并安住等持，通过修习生起的智慧了知所缘境无自性，唯是心的显现；同样地，观察心的自性并安住等持之力，了知心也无根无本；通过安住显现与心平等一味的等持之力，了知境与有境的二取执着无基而自然解脱。因此，依靠如此方法，由自然离障而明净的心性实相如实证悟，愿生起胜观智慧。
此处各种引导次第中，建立了"显现是心、心是空性、空性任运、任运自解脱"的认知次第。虽然通过前述十一作意等口诀已经了悟实相，但若未经后续断根基口诀直接指认，则无法获得确定信解。
对于如此决定实相的主要教授——寻找心的系列等，虽有一些藏人视为笑谈之处，但这只能暴露自己所闻皆为浮夸。如《大日经》中说："菩提与一切智性应从自心中寻求。为何如此？彼心自性本来清净，于内不存在，于外不存在，于两者之间亦不可得。"又说："善男子或善女人欲遍知菩提者，应当寻求自心。"
;


 །ཞེས་སོགས་སེམས་འཚོལ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཇི་ལྟར་འཚོལ་བའི་ཐབས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ཤིང་མཐར། གསང་བ་པའི་བདག་པོ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་སྣང་བའི་སྒོ་ཆོས་སྣང་བའི་ཚུལ་དང་པོ་སྟེ། གང་ལ་གནས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཚེགས་ཆུང་ངུས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་ཅིང་། དེ་ཐོབ་པས་བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དག་ཀྱང་འཐོབ་པར་འགྱུར། །སྐད་དང་སྒྲ་དང་དབྱངས་མཐའ་ཡས་པའི་གཟུངས་ཀྱང་འཐོབ་པར་འགྱུར། །སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་འཁོར་བ་ན་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བར་འགྱུར། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོགས་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པ་གསུངས་ཤིང་། འདིའི་དོན་བསྡུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་དུའང་འབྱུང་བ་སོགས་མ་མཐོང་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཀ་མ་ལ་ཤྲཱི་ལའི་སྒོམ་རིམ་དུ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་ལུང་དང་བཅས་ནས་སེམས་འཚོལ་ཚུལ་རྒྱས་པར་བཤད་འདུག་པས་དབུ་མའི་སྒོམ་དེ་ལའང་
མན་ངག་འདི་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་སྣང་ངོ་། །ཡུལ་དང་སེམས་དང་གཉི་ག་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་ཏེ་གོང་དུ་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས་སོ། །དེ་ལས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མངོན་སུམ་དུ་འཇལ་བར་བྱེད་པ་ནི་བསྒོམས་བྱུང་རྟོག་བྲལ་གྱི་ཤེས་རབ་ཉིད་ཡིན་པས་བརྒྱུད་པ་འདིས་མཉམ་གཞག་ལ་དཔྱད་སྒོམ་མི་མཛད་པ་ནི་གནད་གསང་བླ་ན་མེད་པའོ། །ཁ་ཅིག་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ལའང་རྟོག་དཔྱོད་དགོས་པར་སྨྲ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་ལུགས་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ་ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་ཚད་ལྡན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་རྟོག་ཡན་ལག་ཏུ་དགོས་པའི་མཉམ་བཞག་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་སའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དཔྱོད་པའི་ལྷག་མཐོང་ཐམས་ཅད་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་མགྲིན་གཅིག་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་ཐེག་ཆེན་ལྟར་ན་མན་སྙེ་ལས། ཡན་ལག་འདི་རྣམས་ལངས་པ་ཁོ་ནའི་སྟེ། ལམ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ལ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་
དང་། ཚོལ་བ་དང་དྲན་པ་རྣམས་མི་སྲིད་དོ། །ཞེས་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ལ་ཡང་དག་པའི་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱང་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པ་བཞིན་མདོ་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ནས་མགྲིན་གཅིག་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཉམ་པར་འཇོག་ཚུལ་གསུངས་པ་ལ་དངོས་སུ་བསྙོན་པས་དོན་དུ་ཅི་ཞིག་འགྱུར་བསམ་དགོས་སོ།། ༈ །།གསུམ་པ་ཞི་ལྷག་ཟུང་འཇུག་གི་རྣལ་འབྱོར་དེའི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་ལ་དངོས་དང་། ཞི་ལྷག་ཟུང་དུ་འཇུག་ཚུལ་གྱི་འཕྲོས་དོན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཡིད་བྱེད་བྲལ་བ་འདི་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། །མཐའ་དང་བྲལ་བ་དབུ་མ་ཆེན་པོ་ཡིན། །འདི་ནི་ཀུན་འདུས་རྫོགས་ཆེན་ཞེས་ཀྱང་བྱ། །གཅིག་ཤེས་ཀུན་དོན་རྟོགས་པའི་གདེངས་ཐོབ་ཤོག །ཅེས་པ་སྟེ། །དེ་ཡང་རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟར་བར་རྟོགས་པ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་། མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་དབུ་མ་ཆེན་པོ་ཞེས་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་
པ་འདིར་འདུས་པས་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་པུ་འདི་ཁོ་ན་ཤེས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་མ་ལུས་པ་རྟོགས་པའི་གདེངས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་དགོས་སོ། །ཞེས་གདམས་པའི་ཕྱིར་སྨོན་པའོ།

直译
"等等关于寻求心的必要性、如何寻求的方法等广泛宣说，最后：'秘密主，这是菩萨菩提心清净之门，名为法显现之门、法显现之初始方式。若安住于此，菩萨们以少许努力获得断除一切障碍的三摩地，获得此定后，菩萨们将获得与一切诸佛同行，亦将获得五种神通，亦获得无量语言声音旋律之陀罗尼，了知众生意乐，蒙一切如来加持而在轮回中不退失法性，对利益众生事业永不厌倦，安住于无为戒律，断除一切邪见，彻悟正见。'等等宣说了诸多利益。
此义摘要在《菩提心释》中也有所呈现，故而不能视而不见。此外，在莲花戒论师的《修次第》中也引用《宝积经》广泛解释了寻找心的方法，由此可见此口诀在中观修法中也是极为重要的。
对境、心与二者的观察是以慧眼进行，即前述三种智慧。其中，如实现证法性的是修所生的离分别智慧，因此此传承不在等持中作观察修，这是无上密要。
有些人说圣者等持中也需要分别观察，这已背离佛教传统，因为所有合格的内道宗义论师都未曾说过需要分别念作为等持支分，他们一致认为各自智慧的观察胜观都属后得位。特别是按大乘而言，《摄释》中说：'这些支分唯属出定位，在道等持中不可能有正分别、正语、业边、寻求和正念等。'如是明示圣者等持中连正分别观察也不可能存在。所有经续一致宣说以无分别智慧入等持，若公然否认此说，应当思考其结果会如何。
第三，解说止观双运瑜伽的异名，分为正文和止观双运方式的延伸内容。
首先是正文：'此离作意即大手印，离一切边即大中观，此亦名为一切总集大圆满，愿获得知一知万了解的确信。'
也就是说，如是了悟自性俱生的实相，因为远离一切作意，所以称为大手印；其他异名还有：因远离一切边，故称大中观；因此中摄集了对一切法的了悟，故亦称大圆满。知此唯一真如，便能了解一切法无余秘密，应具备如此确信。为教诫而作如是祈愿。"


 །ཀྱང་གི་སྒྲས་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་མཚན་མཐའ་དག་འདིར་འདུས་པར་སྟོན་ཞིང་རྒྱུ་མཚན་དེས་གཅིག་ཤེས་ཀུན་གྲོལ་དུ་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པའང་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་དགོངས་ནས། བདེ་གཤེགས་ཕག་མོ་གྲུ་པས། རྣམ་རྟོག་དང་ནི་ཉོན་མོངས་པ། །ཐམས་ཅད་འདུལ་བས་འདུལ་བ་ཡིན། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཆོས་སྐུ་རུ། །ངེས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་ས། །སྒྲོ་འདོགས་ནང་ནས་གཅོད་པས་ན། །འདི་ནི་བླ་མའི་གདམས་ངག་ཡིན། །རྟག་ཆད་སྒྲོ་སྐུར་ལ་སོགས་པའི། །མཐའ་དང་བྲལ་བས་དབུ་མ་ཡིན། །སྨྲ་བསམ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་གདམས་ངག་ཡིན། །འཁོར་དང་མྱ་ངན་འདས་པའི་ཆོས། །སེམས་སུ་རྫོགས་པས་རྫོགས་ཆེན་ཡིན། །བཟང་རྟོག་ངན་
རྟོག་ཐམས་ཅད་ཀུན། །ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། །སྡུག་བསྔལ་ཞི་བས་ཞི་བྱེད་ཡིན། །ཉོན་མོངས་དང་ནི་རྣམ་རྟོག་ཀུན། །ལམ་དུ་སློང་བས་གསང་སྔགས་ཡིན། །སེམས་དང་རྣམ་རྟོག་ཆོས་སྐུ་གསུམ། །དང་པོ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། །གདམས་པས་གཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་སྦྱོར་ཞེས་སུ་བཤད། །འདྲེ་དང་བདུད་ལ་སོགས་པ་ཡི། །བར་གཅོད་ལ་ཡང་བསྔགས་སོ་གསུངས། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཟབ་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དག་གི་དོན་དང་མཚན་རྣམས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་འདུ་བའི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཅེ་ན། མཚན་སོ་སོ་ཐ་དད་པ་དག་ནི་རང་རང་གི་མཚོན་བྱའི་གཞི་དེ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པས་གང་དུའང་བསྒྱུར་ཆོག་ལ་ཇི་ལྟར་འགྲེལ་ནའང་བཏུབ་པས་འདིར་བསྡུ་ནུས་པ་སྟེ་ཕྱོགས་ཙམ་མཚོན་པའི་ཕྱིར་མཚན་འགའ་ཞིག་སྡུད་ཚུལ་བསྟན་མ་ཐག་པ་དེས་ཤེས་པར་ནུས་ལ། དོན་རྣམས་ལས་ཟབ་མོའི་དོན་ནི། དངོས་སུ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་དངོས་
དང་བརྒྱུད་ནས་འཇུག་པའི་ཐབས་ཙམ་དུ་གནས་བས་འདི་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་འདུ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཕྲ་མོ་ཟབ་མོའི་ཚུལ་བསྟན་ནི། །སྦྲང་རྩི་རོ་གཅིག་པ་བཞིན་ནོ། །རྒྱ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཚུལ་བསྟན་གང་། །སྣ་ཚོགས་སྤུབས་སྙིང་བཞིན་ཤེས་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །དེས་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྟན་དོན་མཐར་ཐུག་འདི་ཡིན་ཞིང་འདི་གཅིག་པུ་རྟོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏིང་སླེབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་འགྱུར་བས་དཀར་པོ་གཅིག་ཐུབ་ཏུའང་མཚན་གསོལ་བ་ཡིན་ལ། དེ་རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་སྒོམ་པ་ལའང་མཚན་དེ་ལྟར་བཏགས་པ་མི་འགལ་སྟེ། ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་གཉིས་མེད། །ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས། །བསྒྲུབ་བྱའི་དོན་དང་དེ་ལྡན་པས། །གཞུང་ལམ་དག་ལ་དེ་སྒྲས་བསྟན། །ཞེས་པ་ལྟར་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།

直译
"且"字表示甚深和广大诸法的义理与名称皆汇集于此，并由此理由建立"知一解脱一切"的论点。正是考虑到这一点，善逝帕莫竹巴说："调伏一切分别念，及诸烦恼故称调；确定分别即法身，生起定解之处所；从内断除诸增益，此乃上师之教授；远离常断增损等，一切边故名中观；离言思议不可说，故为波罗蜜教授；轮回涅槃诸法义，圆满于心故圆满；一切善想与恶想，皆不作意名手印；止息痛苦故称止；烦恼以及诸分别，转为道用名密咒；心与分别及法身，本为俱生一体性；通过教授合一故，说为俱生瑜伽法；对魔鬼障碍等等，亦能遮障获赞叹。"
那么，甚深广大诸法的义理与名称如何汇集于大手印中呢？各种不同名称并非固定存在于各自所指代的基础上，可任意转变并以任何方式解释，因此可以汇集于此。这一点从刚才所述的部分名称汇集方式中已可了知。在各种义理中，甚深义直接等同于空性一味，而种种广大义则作为直接或间接趣入大手印的方便而存在，因此归摄为证悟此义的支分。如《宝性论》所说："显示微细甚深理，犹如蜂蜜一味性；显示广大种种法，当知如同莲华蕊。"
因此，这是如来种种经典所教导的究竟义，单单通达此一法便能彻底理解一切法，圆满一切功德，断除一切障碍，所以也称为"白净一法"。将此名称用于了悟此义的修法也不矛盾，如陈那所说："般若波罗蜜无二，智慧即是如来体，由具所成义与彼，经道中以彼词说。"如是符合道理。


 །ཡིད་བྱེད་བྲལ་བ་འདི་ནི་ཕྱག་
རྒྱ་ཆེ། །ཞེས་པ་འདིའི་སྐབས་སུ་དཔྱོད་ལྡན་དུ་ཞལ་གྱིས་འཆེས་པ་ཁ་ཅིག་ཡིད་བྱེད་དང་བྲལ་བ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་འཆད་པ་ནི་ཧ་ཅང་ཐལ་ཆེས་སོ་སྙམ་དུ་དོགས་མོད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་དེ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ་ཨ་མན་སི་ཀར་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཨ་ཡིག་གིས་བདག་མེད་དང་སྐྱེ་མེད་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྟོན་ལ། ཡི་གེ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་དེ་ཉིད་ལའང་ཞེན་པ་མེད་པར་ཡིད་བྱེད་དང་བྲལ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟོན་པས་མཐའ་བྲལ་ཟུང་འཇུག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་ལས། ཨ་ནི་ཡིག་འབྲུ་ཀུན་གྱི་མཆོག །དོན་ཆེན་ཡི་གེ་དམ་པ་ཡིན། ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད། །ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་སྤངས་པ་སྟེ། །ཞེས་དང་། བརྟག་གཉིས་ལས། དང་པོའི་དབྱངས་ཡིག་རང་བཞིན་ཏེ། །བློ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་བརྟགས། །དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ། །རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྦྱོར་བ་ཉིད། །ཅེས་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་འཇུག་པའི་ག
ཟུངས་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་རྒྱུ་གང་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དབྱིངས་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བརྗོད། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ན་སྤངས་པའོ། །ཞེས་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐབས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་སྣང་བ་ལ་རྟོག་པ་སྟེ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་ལུང་དང་བཅས་ཏེ། སློབ་དཔོན་མཻ་ཏྲི་པས། ཨ་ཡིག་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་སྟེ། ལོ་མའི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་ཚིག་དབུ་མ་ཕྱིས་པའི་བསྡུ་བའོ། །ཞེས་དང་། ཡང་ན་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་བའི་ཚིག་ལ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་ཚིག་སྟེ། འདིའང་ཨའང་ཡིན་ལ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའང་ཡིན་པས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའོ། །འདིས་ནི་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་གནས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ་འོད་གསལ་བ་བདག་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བདག་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་
གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྒྱུར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བསྟན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་སྒྲ་དོན་ནི། མུ་ུདྲ་ཞེས་པ་མི་འདའ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱའི་སྐད་དོད་ཡིན་པ་ལ་འཁྲུལ་གཞི་གཞན་བསལ་བའི་ཕྱིར། ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་གི་སྒྲ་བླ་ཐབས་སུ་བསྣན་ནས་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པར་བསྒྱུར་བ་སྟེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདི་ལས་མི་འདའ་བའི་དོན་དང་། ཆེན་པོ་ཞེས་པ་འདིའི་གོང་ན་ཆོས་གཞན་མེད་པའམ་ལས་ཆོས་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་གསུམ་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་དོན་ནོ། །དེས་ན་ཕྱག་རྒྱའང་ཡིན་ལ་ཆེན་པོའང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞི་མཐུན་པའི་བསྡུ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་སློབ་དཔོན་བཛྲ་པཱ་ཎིས། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་མི་འདའ་བས་ན་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་བོ་ཆེན་པོའི་བཀའ་རྟགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལས། མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཕྲན་དང་། བློན་པོ་སོགས་གང་གིས་ཀྱང་འདའ་མི་ནུས་པ་བཞིན་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་པ་
རྣམས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ལས་མི་འདའ་བས་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཡིན་ལ། ཆེན་པོ་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ན་ཆེན་པོའོ།

直译
"此即'离作意即大手印'一句中，一些自称善于思辨的人可能怀疑：说离作意为大手印是否过于极端？但此无过失。在梵语中称为"阿曼斯卡尔"，其中"阿"字表示无我、无生等超越一切戏论的空性之义，而其余字母表示于此空性中也无执著、离作意的修持，由此成就离边双运的大手印。如《真实名称经》中说："阿是一切字母之最胜，大义圣洁之字母，从内生起无生性，远离一切言说表达。"《二谛经》中说："初之元音乃自性，心智即为观慧性，彼即薄伽梵般若，圆满次第之瑜伽。"《入无分别陀罗尼》中说："善男子，由何因缘而称为'于无分别界作意'？超越一切分别相即是断除。菩萨摩诃萨分别方便之相是观想显现，即舍弃不作意。"等等经典。
迈底巴阿阇梨说："以阿字为主的作意即是不作意，如叶之王，词首中后合集也。"又说："或者，'阿'是光明之词，'作意'是自加持之词，既是阿又是不作意，故名不作意。此表示不作意之境不可思议，即光明自加持的本体、空性与悲心不二双运无二，能生起真实智慧。"
此处"大手印"的词义是：'母陀罗'是不越过之印的对应梵文，为避免与其他混淆，译师们加上"手"字作为增益而译为"手印"，意为一切轮回涅槃诸法皆不超出此义；"大"则意味着此上无他法，或超胜业印、法印、誓印三种印。因此，既是手印又是大，故为持业释。
如金刚手阿阇梨所说："大手印之自性是不越过故称手印，如同转轮王大印，边地小王和大臣等皆不能越过，同样，内外种种诸法不超越大手印任运智慧双运之自性，故为手印；'大'是因为它是业印、法印、誓印三种印的自性，故称'大'。"
;


 །ཞེས་དང་། སློབ་དཔོན་དགའ་བསྐྱོང་གིས། ཕྱག་རྒྱ་གསུམ་ལ་རྒྱས་བཏབ་པའི་ཕྱིར་འདི་ཆེན་པོའང་ཡིན་ལ་ཕྱག་རྒྱའང་ཡིན་ཏེ། ཞེས་དང་། དཀའ་འགྲེལ་པདྨ་ཅན་ལས། ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདས་པ་དང་། །མ་བྱོན་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་མཛད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ལ། རབ་ཏུ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའམ། མི་འཕོ་བའི་བདེ་བ་ལ་རྒྱས་བཏབ་པས་ན་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། །ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལམ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་དང་། འཁོར་བའི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པས་ན་ཆེན་མོ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །ཅི་ཁྱེད་ཅག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འདི་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཡིན་ན་ཕྱག་རྒྱ་གཞན་
གསུམ་པོ་ངེས་པར་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པ་ལ་དེ་ལྟར་མ་བཤད་པས་སོ། །ཞེ་ན་སྐྱོན་མེད་དེ་གདུལ་བྱ་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་རྣོན་པོ་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་དོན་དུ་མི་གཉེར་བ་རྣམས་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་རྒྱུད་རྣམས་ལས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་མཚོན་ན། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལས། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཡོངས་དོར་ཞིང་། །བརྟགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕྱག་རྒྱ་སྤངས། །མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་སྦྱོར་བ་ཡིས། །ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་རྣམ་པར་བསྒོམ། །ཞེས་དང་། འདོད་པར་སྤྱོད་པའི་དངོས་གྲུབ་ནི། །ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །འོག་མིན་མཐར་ཐུག་བར་དུ་ནི། །ཡེ་ཤེས་ཕྱག་རྒྱས་གཟུངས་ཤེས་བྱའོ། །རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ཀུན་མཁྱེན་ཉིད། །གཅིག་གྱུར་སངས་རྒྱས་བདེ་བ་ཉིད། །ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོའི་ཡན་ལག་ནི། །བསྒོམས་པས་བསྒྲུབ་བྱ་འདི་ཉིད་དོ། །ཞེས་དང་། འགྲེལ་ཆེན་ལས། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཡོངས་དོར་ཞིང་། །ཡེ་ཤེས་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པར་སྤངས། །ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་ལས་ཡང་དག་སྐྱེས། །ལྷན་སྐྱེས་གཞན་དང་
འགྲོགས་པ་མིན། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། དུས་འཁོར་ཞབས་ཀྱི་སྦྱོར་དྲུག་མན་ངག་ཏུ། །རབ་ཀྱིས་དང་པོས་རྟོགས་པ་སྟེ། །འབྲིང་གིས་སྲོག་རྩོལ་ལ་སོགས་ཡིན། །ཐ་མས་དྲུག་པོ་རིམ་བཞིན་བསྒོམ། །ཞེས་དབང་བོ་ཡང་རབ་ཀྱིས་སྦྱོར་བ་ཡན་ལག་དྲུག་ལས་སོར་བསམ་བསྙེན་པའི་ཡན་ལག་ཁོ་ནས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པར་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །ཆེས་དབང་རྣོན་ཉིད་མ་ཡིན་ནའང་ཐོག་མར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་འཇུག་པ་མི་འགལ་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། མངོན་པར་དབང་ནི་ཐོབ་མ་ཐག །འཇིག་རྟེན་བྱ་བ་བོར་ནས་ནི། །གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལས་མ་གཏོགས་པ། །རྟོག་མེད་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་པས། །དེས་ན་སྔོན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད། །རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་རྟག་ཏུ་བསྒོམ། །དེ་ནས་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་མཐོང་ནས། །མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བདེ་བསྒྲུབ་ཕྱིར། །ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་བསྟེན། །ཞེས་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མི་ཤེས་པར། །ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་སྒྲུབ་པ། །དེ་ཉིད་བརྒྱུད་པ་ལས་
ཉམས་ཏེ། །རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ངུ་འབོད་འགྲོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡིན་ན་ཕྱག་རྒྱ་གཞན་གསུམ་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པའི་ཁྱབ་པ་དེ་ཤིན་ཏུའང་ཐལ་ཆེས་ཏེ་གྲུབ་པ་བརྙེས་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་སློབ་མ་སྐལ་ལྡན་ལ་སྤྲོས་བཅས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་དང་། གདམས་ངག་འདེབས་པ་སོགས་གང་ཡང་མི་དགོས་པར་བྱིན་རླབས་སམ་བརྡ་བསྟན་པ་ཁོ་ནས་ཡེ་ཤེས་རྩོལ་མེད་དུ་སྐྱེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཚད་ལྡན་མང་དག་ཅིས་འཕགས་བོད་དུ་གྲགས་འདུག་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་འབེབས་པའི་སྐབས་སུ་ཕྱག་ཆེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་གསུངས་པ་སོགས་ལའང་དེར་མ་ངེས་ཤིང་། །དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་མན་ངག་དེས་ཞབས་སྙན་བརྒྱུད་ཀྱི་ལུང་གོང་དུ་དྲངས་པ་སོགས་དབང་པོའི་རིམ་པས་ཕྱག་རྒྱ་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་མཐའ་ཡས་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།

直译
"阿阇梨嘎瓦贡说：'因为印记三种印，故此既是大，又是手印。'
《难解释莲花》中说：'所谓大手印，是生起过去、未来、现在一切如来的般若波罗蜜多，以不住涅槃或不变乐为印，超越业印和智印特殊道，脱离轮回习气，故名大。'
若问：'你们的大手印是否为四印之一？若是，则必须以其他三印为前行，而你们未如是说。'无过失。对于利根中的利根、不求欲色成就的所化众生，从一开始即入大手印，诸续部中皆有此说。例如《时轮金刚》中说：'全舍业手印，断除观智印，以最不变瑜伽，修持大手印。''欲界成就果，应以业手印成；直至色究竟天，当知由智手印持。大瑜伽即遍智，一体佛陀即大乐，修持大手印支分，所成就者即此也。'
《大疏》中说：'全舍业手印，断除智手印，从大手印中正生，俱生不与他相伴。'如是在时轮金刚脚之六支口诀中：'利根者以初支了悟，中根者依气脉等修，下根者则依次修六支。'如是说明利根者仅依六支中的住气、观想、持诵支分即能了悟大手印。
即便不是极利根者，最初入大手印瑜伽修习也无矛盾。如说：'获得灌顶后，舍弃世间事，应修无二智，除了空性外，不能成无分别，故瑜伽士应当，常修空性观，然后见种种相，为成最胜不变乐，依止业手印等。''不知大手印，唯修业手印，彼即违背传承，瑜伽士将堕号啕地。'
此外，若说大手印必须以其他三印为前行的遍计过于极端，因为印藏两地广为流传的许多可信历史记载：成就上师对具缘弟子无需繁复灌顶、传教、授口诀等，仅通过加持或表示，无勤智慧自然生起。在降智慧时说生起大手印智慧等情况下也非如是必定，吉祥时轮金刚上师耳传口诀中引用的前述教言等，已依根器次第详细解释了通过三印中任何一种成就大手印的无量方法。"


 །དེས་ན་རང་ལུགས་དྭགས་པོ་ལྷ་རྗེའི་བཞེད་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་སྦྱོར་གྱི་ཁྲིད་སྲོལ་འདི་ཁོ་ན་
ལ། སློབ་དཔོན་གྱི་ནུས་པ་དང་། སློབ་མའི་དབང་པོའི་རིམ་པས་འཆད་ཚུལ་ཐ་དད་པ་གཤམ་དུ་འཆད་འགྱུར་ལྟར་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས། གདུལ་བྱ་སྔགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྣོད་དུ་མི་ལྡན་ཡང་སྤྱིར་ཐེག་ཆེན་ཙམ་གྱི་རིགས་སུ་ངེས་པའམ་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ལ་བསྔགས་པའི་འཆད་སྲོལ་འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཕྱག་རྒྱ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མི་མཛད་ཀྱང་ལམ་དེས་མཐར་ཕར་ཕྱིན་ཐེག་པའི་ཟུང་འཇུག་གི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པ་ན་སྔགས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་དབང་རྣོན་དུ་སྐལ་བ་འཕོས་པས་བྱིན་རླབས་དང་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་མཆོག་གྲུབ་པར་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འཕགས་ཡུལ་གྱི་མཁས་པ་འགའ་ཞིག་ཕར་ཕྱིན་ཐེག་པའི་ཟུང་འཇུག་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཕྱག་ཆེན་དུ་བཞེད་པའང་ཡོད་པར་མངོན་ཏེ། ལྷན་སྐྱེས་རྡོ་རྗེའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཅུ་པའི་འགྲེལ་བར། འདི་ཉིད་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་བརྗོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་མཉམ་སྦྱོར་
བ། །སྒོམ་པ་ཉིད་ནི་རྣལ་འབྱོར་མཆོག །ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་མཉམ་སྦྱོར་བ། །སྒོམ་པ་རུ་ནི་རྒྱལ་བས་བཤད། །ཅེས་པའོ། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་སྒོམ་པ་ཙམ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྒོམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་དང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་ཐ་དད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བསྔགས་པ་དག་གོ །ཞེས་ཕྱོགས་གཉིས་བཤད་པའི་བྱིང་ངོ་། འདི་སྐབས་རང་ལུགས་གསལ་བར་མ་བཞག་ཀྱང་ལྟ་བའི་ཆ་ནས་དེ་གཉིས་ཐ་དད་མེད་པར་བཞེད་པ་གསལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཅུ་པའི་གཞུང་འགྲེལ་ལ་ཞིབ་ཏུ་ལྟོས་ཤིག་དང་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་དག་ལ་ལུང་རིགས་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་མཚན་མང་དུ་སྤྲོ་བར་ནུས་མོད་ཀྱི་འཕྲོས་པས་ཆོག་གོ། ༈ །།གཉིས་པ་ནི། འོ་ན་ཞི་ལྷག་ཟུང་འཇུག་ཅེས་གོང་དུ་སྨོས་པ་དེའི་ཟུང་དུ་འཇུག་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཞི་གནས་གོམས་པ་དེའི་སྟེང་དུ་ལྷག་མཐོང་གི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པ་ན། ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རོ་མཉམ་དུ་གྱུར་པས་ཟུང་འཇུག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་
རྟོགས་པའི་གང་ཟག་དེའི་མཉམ་བཞག་གི་གནས་སྐབས་སུ་ཞི་ལྷག་གི་རྣལ་འབྱོར་ཐ་དད་དུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མཐོང་གི་ཡེ་ཤེས་མཚན་ཉིད་པ་དེའང་སྦྱོར་ལམ་ཆོས་མཆོག་གི་སྐབས་སུ་ཐོག་མར་སྐྱེས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཇེ་གསལ་ཇེ་བརྟན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞི་ལྷག་ཟུང་འཇུག་དངོས་ཀྱང་འབྱུང་བས་ཕར་ཕྱིན་ཐེག་པ་ལྟར་ན་ཇི་སྲིད་མཉམ་རྗེས་མ་འདྲེས་ཀྱི་བར་དུ་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ཅིང་མཉམ་གཞག་དུ་དཔྱད་དོན་ལ་མི་རྟོག་པར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ཞིང་། མཉམ་རྗེས་འདྲེས་པ་ནས་བརྩམས་དཔྱད་བྱ་དཔྱོོད་བྱེད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ཞི་ནས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཤེས་རབ་དེས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཉིད་རྩོལ་མེད་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རྟོག་དཔྱོད་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ལྷག་མཐོང་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷག་མཐོང་དུ་བརྗོད་ཀྱི་ལྷག་མཐོང་དངོས་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་མཚན་འདིས་ཟུང་འཇུག་གི་རྣལ་འབྱོར་དངོས་གཞི་
མ་ཐོབ་གོང་གི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་དུ་བཤད་པ་རྣམས་ནི་ལྷག་མཐོང་ཕྱི་མ་འདི་དང་འབྲེལ་བར་གོ་དགོས་སོ།

直译
"因此，依照我方传承达波拉杰之意愿，在此俱生瑜伽引导传统中，根据上师能力和弟子根器次第有不同讲解方式，如下文将述。其中，对于不具备密乘特殊法器资格但一般上确定或不确定为大乘种姓的所化众生而推崇的讲解传统而言，虽然不安立其他手印的建构，但当以此道最终生起波罗蜜多乘双运智慧时，若所化众生转变成密乘利根者，则通过加持与直指的殊胜力能成就大手印的最高成就，此为其意愿。
又，印度一些学者认为波罗蜜多乘双运智慧本身即为大手印，这从俱生金刚《真性十论释》中可见：'对此，有些人称之为真实智慧大手印。如说："方便智慧平等合，修持即是最胜瑜伽，合于大手印之中，修习佛陀如是说。"仅仅修持方便智慧平等合并非修大手印，否则波罗蜜多道与密咒道将无差别。'如是说明了两种观点。
虽然此处未明确建立自宗，但从见解角度明显主张两者无差别，详细观察《真性十论》的文释即可了知。对这些问题虽能广引经论阐述理由，但仅以此延伸讨论为足。
第二，若问前述'止观双运'的双运方式是什么样的？答：在熟练止的基础上生起胜观智慧时，该智慧与三摩地融合一味，称为'双运'。因为如是了悟的补特伽罗在等持状态中不见止观瑜伽为分离的缘故。
从最初于加行道胜法位生起真实胜观智慧开始，它会逐渐变得更清晰稳固，从此也会现起真正的止观双运。因此，按波罗蜜多乘，只要等持与后得未融合，就在后得位用智慧观察，等持位则对所观察义无分别一心安住；从等持后得融合开始，息灭能所观察等戏论，任运智慧无勤了知诸法真实。
所以应知：分别观察的智慧是胜观分别支分，故称'胜观'，而非真正胜观。基于此理由，在获得双运瑜伽正行前所说的止观双运，应理解为与后者胜观相关联。"


 །འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ལྷག་མཐོང་ཆོས་རབ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཡིན་པས་རྟོག་དཔྱོད་ལས་མ་འདས་ཤིང་། ཞི་གནས་ནི་རྟོག་དཔྱོད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པར་བསམས་ནས་དེ་གཉིས་ཟུང་དུ་འཇུག་པར་གསུངས་པ་བློར་མི་ཤོང་བ་དང་། འགའ་ཞིག་ཟུང་འཇུག་གི་དོན་ཞི་གནས་ཀྱི་རྩི་དང་མི་འབྲལ་བཞིན་དུ་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱང་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་རླུང་གིས་མ་བསྐྱོད་པའི་མཚོ་དྭངས་བ་ཞིག་གི་ནང་དུ་ཉེའུ་ཆུང་འཕྱོ་བ་ལྟ་བུར་འདོད་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟར་བློར་མི་ཤོང་པ་དང་འཁྲུལ་པའི་རྩ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཡེ་ཤེས་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་ངོ་བོར་ཞེན་པ་དེས་ལན་པས། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་རིགས་ཏེ། ལྷག་མཐོང་གི་དོན་ནི། མདོ་སྡེ་དགོངས་པ་ངེས་འགྲེལ་ལས། བློ་གྲོས་ཡངས་པས། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནང་གི་སོ་སོར་ལེན་པ་མི་མཐོང་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའང་མི་མཐོང་ལ་ཀུན་གཞི་དང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དང་། བསགས་པ་དང་།
སེམས་དང་། མིག་དང་། གཟུགས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དང་ནང་གི་སོ་སོར་རང་གི་ཡིད་ཀྱང་མི་མཐོང་ལ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞེས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ཇི་ལྟར་བར་སྣང་ནམ་མཁའ་བཞིན། །ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་འདྲ་བར། །སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའང་མཐོང་བར་འགྱུར། །ནམ་མཁའ་གཟུང་བ་མེད་པར་བཤད། །དེ་ལ་གཟུང་བ་མི་རྙེད་དེ། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ཡིན། །གཟུང་བ་མེད་པ་ནམ་མཁའ་འདྲ། །དེ་ལྟ་བུར་ནི་ཆོས་བསྟན་ཏེ། །དེ་ལ་གང་ཡང་མཐོང་བ་མེད། །སུ་དག་ཆོས་འདི་མི་མཐོང་བ། །དེ་ཡི་ཆོས་རྣམས་བསམ་མི་ཁྱབ། །ཅེས་དང་། བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མདོ་ལས། གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། གཏན་དུ་
མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མཐོང་བ་དང་། གང་མཐོང་བ་དེའང་མི་མཐོང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་མི་མཐོང་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་མཐོང་བ་དེ་ལྟར་མཐོང་ན་ཚུལ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་སོགས་མཐའ་ཡས་པར་ཟབ་མོའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར། ཆོས་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་ཅིའང་མ་མཐོང་བར་ཤེས་པ་དེའང་དེའི་རང་བཞིན་དུ་ཞི་སྟེ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྱུར་པའི་རང་རིག་མངོན་སུམ་དུ་མྱོང་བ་དེ་ཡིན་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་མ་རིག་པའི་མུན་པ་སྟུག་པོ་བསལ་བར་ནུས་ཤིང་། དེ་ནུས་པས་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཏུ་སོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་ལྷག་མཐོང་གི་ཡེ་ཤེས་དེ་རྣམ་རྟོག་གི་ཕྲེང་བ་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་མ་རིག་པའི་མུན་པ་སེལ་ནུས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། རྣམ་རྟོག་ཉིད་མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཏིང་
རྒྱལ་ལས། རྣམ་རྟོག་མ་རིག་ཆེན་པོ་སྟེ། །འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ལྟུང་བྱེད་ཡིན། །རྟོག་མེད་ཏིང་འཛིན་ལ་གནས་ན། །ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་རྟོག་མེད་གསལ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

直译
"对此，有些人认为胜观是择法智慧，不超出分别观察，而止则是远离分别观察，因此无法理解所说的二者双运。有些人认为双运的意义是不离止的安定而又能进行分别观察，如同不被风动的清澈湖面上漂浮着小花。这些难以理解和错误的根源在于执著胜观智慧为分别观察的本质，这极不合理。
胜观的含义如《解深密经》中，广慧问："由于菩萨不见内在的各别执取，不见执取的识，也不见阿赖耶和阿赖耶识，以及积聚、心、眼、色、眼识乃至身识，内在各别的自心也不见，而这正是如实的，这称为'菩萨通达胜义'。"
《三摩地王经》中说："如同虚空一般，法的特性也是如此，过去际和未来际，以及现在时皆如是见。虚空说为无所取，于彼不可得执持，诸法自性即如是，无取无著如虚空。如是宣说诸法相，于彼实无所见者，若人不见此等法，彼之诸法不可思。"
《集诸福德三摩地经》中说："当见一切法自性寂静、自性平等、究竟无生、无起、究竟涅槃，而所见亦不见、如何不见、完全不见，如是而见即为如理见。"等等甚深经典中无量宣说。
如是以智慧随顺的分别观察诸法时，了知无所见，而此了知也消融于法性，成为无二无别的主客一体自证现量体验，这就是般若波罗蜜多，因为它能驱散浓厚的无明黑暗，由此成为善能分别诸法的智慧。
若非如此，胜观智慧若只是分别念的串流，不用说能否驱散无明黑暗，分别念本身就是无明的自性。如《三摩地王经》中说："分别即是大无明，令坠轮回大海中，若住无分别等持，如虚空般无分别明净。"
;


 །འདི་ལ་ཁ་ཅིག་དེ་ལྟར་ན་གསང་སྔགས་ལས་རིགས་འདྲ་གཉེན་པོར་ཆེ་བའི་བཟློག་སྒོམ་གསུངས་བའང་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ལ། ཁྱེད་རང་གི་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ཆོས་སྐུའི་རྣམ་བཞག་དེའང་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་སྐྱོན་མེད་དེ། བཟློག་སྒོམ་གསུངས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་ཟིན་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས། ཐ་མལ་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སེལ་བར་གསུངས་ཤིང་། དེའི་ཚེ་ཐབས་དང་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་དེ་བཟློག་སྒོམ་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་བཟློག་སྒོམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་མཚོན་ན་ལས་རྒྱའི་སྐབས་སུ་འཁྱུད་པ་དང་འོ་བྱེད་པ་དང་། ཀུ་རྩ་བཙིར་བ་སོགས་འདོད་
ཆགས་ཀྱི་བྱེད་ལས་དང་རིགས་མཚུངས་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རིག་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིགས་འདྲ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ལས། འདྲ་བའི་ཕྱིར་ན་དངོས་མ་ཡིན། །ཞེས་དྲན་པར་བྱ་དགོས་སོ། །གཞན་དུ་ན་ཉོན་མོངས་པ་མཚན་ཉིད་པས་རང་གིས་རང་སེལ་བར་བྱེད་དམ་མི་བྱེད། ཁྱེད་རང་གིས་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་སླར་ཡང་དེ་ཉིད་སྤྱོད་ཅིག་དང་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ངེད་ཀྱིས་ཞི་ལྷག་ཟུང་འཇུག་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཚེ་རྟོག་དཔྱོད་བྱེད་པའང་ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་རྟོག་དཔྱོད་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེའང་མི་འཐད་དེ་དབུ་མའི་སྒོམ་རིམ་རྣམས་ལས་ལྷག་མཐོང་གི་ཡེ་ཤེས་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དཔྱད་སྒོམ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི་ཐོབ་ཟིན་པའི་མཉམ་བཞག་ལ་དེའི་དཔྱད་པ་འགལ་ཞིང་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔགས་ཀྱི་ཕྱག་ཆེན་སྒོམ་པ་ལ་ཐོག་མར་ཡང་དཔྱད་སྒོམ་བྱེད་པར་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤྱིར་སྔགས་ལུགས་བཟློག་སྒོམ་དུ་གྲགས་པའི་ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ནི་ཕྱག་
རྒྱ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སུ་གསུངས་ཀྱི། ཟུང་འཇུག་གི་རྣལ་འབྱོར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་མངོན་དུ་གྲུབ་ཕྱིན་ད་དུང་དགོས་པར་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེད་ལ་རྣམ་རྟོག་ཆོས་སྐུ་ཞེས་པའི་ཆོས་སྐད་ཅིག་གྲགས་པ་འདིའི་དོན་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་སྣང་བའི་ཆོས་འདི་མཐའ་དག་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལས་མ་འདས་པས་སྣང་ཙམ་ཉིད་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་གྲུབ་པ། དཔེར་ན་ཆུ་ནང་གི་ཟླ་བརྙན་ཆུའི་རྫས་ལས་མ་འདས་པ་དེ་སྣང་ཙམ་ཉིད་ནས་ཆུར་གྲུབ་པ་བཞིན་དུ་ཐུགས་སུ་བྱོན་པའི་གསུང་སྒྲོས་ཡིན་པར་སྣང་བས་དོན་དེ་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་སྐལ་བར་མི་འགྱུར་ལ། གཞན་དུ་རྣམ་རྟོག་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པས་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་བྲེང་ཚབ་མཐུད་པ་ཙམ་གྱིས་གྲོལ་བར་སྨྲ་བ་ནི་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གོ་བར་བྱོས་ཤིག ། ཡང་འགའ་ཞིག་ཞི་ལྷག་ཅེས་པའི་སྒྲ་འདི་གསང་སྔགས་ལ་བབས་ཐོབ་མེད་པར་སྒྲོག་པའང་ཐོས་མོད། དེ་དག་ནི་ཐོས་པ་ཆུང་བར་ཟད་དེ། སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་འགྲེལ་མང་དག་ཅིག་ལས་ཞི་ལྷག་གི་རྣམ་བཞག་
མཛད་འདུག་པ་དང་། ཁྱད་པར་རྣལ་འབྱོར་མ་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པའི་དོན་སློབ་དཔོན་དཔའ་བོ་རྡོ་རྗེས་བཀྲལ་བར། དང་པོ་ཆོས་སྐུ་བསྟན་པ་ནི། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་ཀུན་ཞེས་པ་ཤེས་བྱེད་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་དང་། རྣལ་འབྱོར་ཀུན་གྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ། །ཞེས་པ་ནི་གོང་གི་ཞི་གནས་ལྷག་མཐོང་དེ་ཆོས་སྐུའི་བྱེད་པ་པོ་མཆོད་ཏུ་གྱུར་པར་བཤད་པའོ། ཞེས་ཞི་ལྷག་གི་མིང་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་དེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ཏུ་བཤད་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།

直译
"对此，有些人说道：'如此说来，密咒中所说的同类对治胜的逆修也会成为过失，而且你们自己所立的分别念即法身的安立也会被破坏。'
对此无过失。所说的逆修是指通过密咒殊胜方便所摄持的贪欲等能消除凡俗贪欲等，而此时具有方便摄持的贪欲等并非真实贪欲等，因为它们是贪欲等的对治故。
若问：'那么它就不成为逆修了？'回答：它确实是逆修。以贪欲为例，在业印时拥抱、亲吻、挤压性脉等行为虽与贪欲的作用类似，但一切都是相似而非相同，因为应当记住'类似'一词表明：'因为相似，所以并非真实。'否则，真正的烦恼能否自己对治自己？你自己用淫欲贪执对治淫欲贪执试试便知。
若又问：'那么我们在止观双运等持时所作的分别观察，因为被方便摄持，故无过失？'这也不合理，因为中观修次等中说明观察修是为了获得尚未获得的胜观智慧，而对于已获得的等持而言，此种观察既相违又无意义；此外，修习密咒大手印时从一开始就未说要进行观察修；总之，一般密续中所谓的逆修殊胜方便是作为成就大手印的方法而说，而非在已现前成就双运瑜伽大手印后仍需要，因此没有这种说法。
关于我们所谈的'分别念即法身'这一术语，其意义是：一切唯现为分别念的诸法，因为不离法界大乐，所以从显现之初即是法身，如水中月影不离水的实质，从显现之初即是水一样。这是内心领悟的教授，恐怕不是你的福分所及。请了解：我们从来不会说分别念本身就是法身，仅仅延续分别观察的链条就能解脱。
又听说有些人宣称'止观'这一术语在密咒中没有使用根据，这只是学识不足而已。在许多密续及其注释中都有止观的安立，尤其是瑜伽母《普行续》中所说的义理，被阿阇梨勇士金刚解释为：'首先宣说法身是以"大手印"等词表明，大手印即法界。"一切瑜伽"的内容是止与胜观。'又说："一切瑜伽自在王"是指前述止与胜观是法身的成就者、应供养者。这不仅仅是提到止观的名称，而且明显将其解释为成就大手印的最胜瑜伽。"


། ༈ །།གཉིས་པ་དེ་ལ་ཉམས་རྟོགས་སྐྱེ་ཚུལ་ལ། ཉམས་དང་རྟོགས་པ་གཉིས་ལས། །དང་པོ་ནི། ཞེན་པ་མེད་པའི་བདེ་ཆེན་རྒྱུན་ཆད་མེད། །མཚན་འཛིན་མེད་པའི་འོད་གསལ་སྒྲིབ་གཡོག་བྲལ། །བློ་ལས་འདས་པའི་མི་རྟོག་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །རྩོལ་མེད་ཉམས་མྱོང་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཤོག །ཅེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཞི་ལྷག་གི་རྣལ་
འབྱོར་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ན་སྐྱོན་མེད་པའི་ཉམས་གསུམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཞེན་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་ཉམས་དང་། ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་རིག་འོད་གསལ་སྒྲིབ་གཡོག་མེད་པའི་ཉམས་དང་། བློ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་མི་རྟོག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཉམས་སོ། །དེ་ལྟར་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཉམས་གསུམ་གའང་འབྱུང་དུ་རེ་བ་དང་མ་བྱུང་གིས་དོགས་པ་སོགས་གང་གིས་ཀྱང་མི་བསླད་པར་གཉུག་མའི་ངང་དུ་ལ་བཟླས་ཀྱང་རྩོལ་སྒྲུབ་མེད་པར་ངང་གིས་རྒྱུན་མི་འཆད་དུ་འབྱུང་བ་ཆོས་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཉམས་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ནི། ཆགས་ཞེན་དང་བཅས་པའི་བདེ་ཉམས། མཚན་འཛིན་དང་བཅས་པའི་འོད་གསལ། བློས་བཟུང་བའི་མི་རྟོག་པ་རྣམས་ཏེ་འདི་དག་གི །དང་པོས་འདོད་ཁམས་སུ་གོལ། གཉིས་པས་གཟུགས་ཁམས་སུ་གོལ། གསུམ་པས་གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་གོལ་བའི་ཕྱིར་ཆགས་ཞེན་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དེ་དག་
ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྤང་བར་བྱ་ཞིང་ཁྱད་པར་ཉམས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རྩོལ་བ་བྱེད་པ་དང་སྐྱེས་པ་ལ་ཆེད་དུ་འཛིན་པ་གཉི་གའང་སྐྱོན་ཡིན་པར་མཚུངས་ཏེ་སྔ་མས་ཉམས་མྱོང་སྐྱེ་བའི་གེགས་བྱེད་ཅིང་། ཕྱི་མས་སྐྱེས་པ་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་རེ་དོགས་མཚན་འཛིན་རྩོལ་སྒྲུབ་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་པ་སྤོང་བ་ཉིད་གནད་དུ་ཆེའོ་ཞེས་གདམས་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་མཛད་པའོ། འདི་སྐབས་ཀྱི་བདེ་ཉམས་ནི་ལུས་སེམས་གཉི་གའི་བདེ་བ་ཡིན་ལ། གསལ་ཉམས་ནི་ཤེས་པ་བྱིང་རྒོད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་བསྒྲིབས་པ་རང་རིག་རང་གསལ་དུ་མྱོང་བཞིན་པ་ནས་རྩོལ་མེད་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། རྟགས་བཅུ་འཆར་བ་སོགས་ཡིན་ཞིང་། མི་རྟོག་པའི་ཉམས་ནི་མི་རྟོག་པ་ཤས་ཆེ་བས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་མཐོང་བ་སོགས་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་སོ་སོར་ཆེད་འཛིན་དང་ཞེན་པ་མེད་པར་གཉུག་མའི་ངང་དུ་རོ་སྙོམས་ནས་བསྒོམས་ན་བདེ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་སོགས་དང་གསུམ་ཀ་དབྱེར་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་
རྩལ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་དེས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །ཉམས་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་། མདའ་བསྣུན་ཞབས་ཀྱིས། སེམས་འགགས་པ་དང་རླུང་འགགས་པ། །དཔལ་ལྡན་བླ་མའི་མན་ངག་ཡིན། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། སེམས་ཟིན་པས་རླུང་ཟིན། དེས་དྲོད་སྐྱེ། དེས་བདེ་བ་སྐྱེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གསལ་བ་དང་མི་རྟོག་པའང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་གནད་འདིས་ཁྲིད་སྲོལ་འདི་ལ་ཐབས་ལམ་སོགས་ཆེད་དུ་མ་བསྒོམས་ནའང་རྟགས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་སྔགས་ལམ་ཀྱི་དྲོད་རྟགས་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་སྣང་ངོ་། །སྤྱིར་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཉམས་གསུམ་ག་རོ་མཉམ་དུ་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་མ་ཡིན་པར་མངོན་དུ་རྟོགས་པའི་ཚེ་ནི་ཉམས་རྟོགས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་རྟོགས་པར་འཇོག་གི་ཉམས་མ་ཡིན་ཏེ་སྒྲིབ་པ་བསྲབས་པས་གཞི་ལ་བཞུགས་པའི་དོན་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དེ་སྐབས་ཀྱི་བདེ་བའང་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ལུས་སེམས་ཀྱི་འགྱུར་བའི་བདེ་
བ་སྤངས་པས་བདེ་སྡུག་གང་གི་ངོ་བོར་ཡང་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་འདི་ལ་དགོངས་ནས། ཧེ་བཛྲ་ལས། དེ་ལ་ཐོག་མ་དབུས་མཐའ་མེད། །སྲིད་མེད་མྱ་ངན་འདས་པ་མེད། །འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་བདེ་ཆེན་ཉིད། །བདག་མེད་གཞན་ཡང་མེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

直译
第二，关于生起体验与证悟的方式，分为体验和证悟两部分。
首先是体验：
"愿无执著大乐不间断，
愿无取相光明离遮蔽，
愿超思维无念任运成，
愿无勤奋体验不间断。"
如是在止观瑜伽等持时会生起无过失的三种体验：远离执著贪著的大乐不间断体验，远离对境执取相的自明光明无遮蔽体验，以及超越心识行境的无分别空性任运成就的体验。这三种体验——乐、明和无分别，不被希求其生起或忧虑其未生起等任何情绪所染污，在自然状态中安住，即使不特意修持也会自然不断生起，这是法性。
带有过失的体验是：伴随贪执的乐体验，伴随取相的光明，以及被心识执取的无分别。这些分别使人堕落于欲界、色界和无色界。因此，贪执等这些过失应当完全断除，特别是为了生起未生起的体验而精进用功，以及执著已生起的体验，这两者同样有过，因为前者障碍体验的生起，后者则导致已生体验中断。所以，放弃一切希望忧虑取相勤作等分别念最为关键，为此而发愿。
此处的乐体验是身心二者的安乐；明体验是心识不被沉掉等过失遮蔽，自明自觉地体验，乃至无勤了知诸法真实，出现十种征相等；无分别体验则是以无分别为主而见一切为空等。对这些体验不执著不贪著，在自然状态中平等安住修习，就会成就乐空双运等三者不可分离的瑜伽究竟力量，由此一切功德任运生起。
体验如是生起的原因，如达温仲巴所说："心止息和气止息，乃具德上师口诀。"也就是，由摄心而摄气，由此生暖，由暖生乐，依此而生明性和无分别。正因此要诀，此引导传统虽未专修生起次第等，却能如实生起十种征相等密乘道暖相。
一般而言，当乐明无分别三种体验平等一味，不仅仅是总相方式而是现证时，就已超越"体验"范畴，被归类为与体验对立的"证悟"，因为这是由减轻障碍而显现的基本义理。因此，此时的安乐称为"最胜不变乐"，因为已舍弃身心变化的乐，不住于乐苦任何本性。
考虑到这一义理，《喜金刚》中说："彼无始中际终，无有轮回涅槃，此即最胜大乐，无我亦无他。"
;


 །འདི་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་ལས་གསལ་བ་དང་སྟོང་པའི་ཆོས་ཤིག་ཟུར་དུ་འབྱེད་མི་རིགས་ཏེ་གསལ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་གི་རྣལ་མའི་སེམས་དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། སློབ་དཔོན་ཨཱཪྱ་དེ་བས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་ཡིས། །ལྷག་པར་མོས་པ་མི་འབྱུང་བ། །གསལ་བར་སྣང་བ་འདི་དེ་ནི། །རང་རིག་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། ཞེས་བསྟན་བཅོས་སྙིང་པོ་བརྒྱ་བར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།། ༈ །།གཉིས་པ་རྟོགས་པ་སྐྱེ་ཚུལ་ནི། བཟང་ཞེན་ཉམས་ཀྱི་འཛིན་པ་རང་སར་གྲོལ། །ངན་རྟོག་འཁྲུལ་པ་རང་བཞིན་དབྱིངས་སུ་དག །ཐ་མལ་ཤེས་པ་སྤང་བླང་བྲལ་ཐོབ་མེད། སྤྲོས་བྲལ་ཆོས་ཉིད་བདེན་པ་རྟོགས་པར་ཤོག །ཅེས་པས་བསྟན་ཏེ།
བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་ཉམས་སྐྱེས་པ་ལ་བཟང་རློམ་གྱི་ཤེས་པ་རང་སར་གྲོལ་ཞིང་། འཁྲུལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲེང་བའི་རྟོག་པས་ནི་གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པས་ངན་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ངན་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཆེད་དུ་མ་སྤངས་ཀྱང་མཉམ་པར་བཞག་པའི་མཐུས་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་དག་པས། ཐ་མལ་གྱི་ཤེས་པ་ཞེས་པ་གཉུག་མའི་སེམས་དེ་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན། སྤང་བྱ་སྒྲིབ་པའི་ཆོས་གང་ཡང་སྤངས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། བླང་བྱ་གཉེན་པོའི་ཆོས་དང་། སྤང་བྱ་སྤངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བྲལ་བ་དང་། སྤང་བླང་བྱས་པས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་དེ། དེའི་རང་བཞིན་དུ་མེད་ཅིང་མི་གནས་པའི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སྐྱེ་འགག་རྟག་ཆད་འགྲོ་འོང་གཅིག་ཐ་དད་སོགས་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྨོན་པར་མཛད་པའོ། །
དེ་ལྟར་ཐ་མལ་གྱི་ཤེས་པ་ལ་སྤང་བླང་བྲལ་ཐོབ་ཀྱི་མཚན་མ་མཐའ་དག་རང་སར་ཞི་བས་གནས་ལུགས་མཐོང་བར་བཞག་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། རྔ་བོ་ཆེའི་མདོ་ལས། དེ་ནི་སེམས་དང་བྱང་ཆུབ་དང་། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ནི་མཚན་ཉིད་གང་། །སེམས་ཀྱང་དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་དང་། ཏིང་རྒྱལ་ལས། གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཞན་ཡིན་ལ། །སྟོང་ཉིད་གཞན་དུ་མ་གསུངས་ཏེ། །གང་གིས་གཟུགས་ནི་རབ་ཤེས་པ། །དེས་ནི་སྟོང་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས། །གང་གིས་སྟོང་ཉིད་རབ་ཤེས་པ། །དེས་ནི་མྱ་ངན་འདས་པ་ཤེས། །རྣམ་པ་འདི་ནི་མི་ཤེས་པ། །དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་རྡུལ་དུ་བརླག །ཅེས་སོགས་ཕུང་པོ་ལྔ་ག་ལ་སྦྱར་བ་དང་། དཀོན་མཆོག་ཟ་མ་ཏོག་ལས། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐ་དད་པར་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །ཞེས་དང་། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལས། མྱ་ངན་འདས་དང་བྲལ་བའི་སེམས། །འཁོར་བ་ལས་འདས་མི་འགྱུར་ལ། །རྟག་དང་ཆད་ལས་ངེས་པར་
གྲོལ། །དེ་ཉིད་སྦྱོར་བ་གཉིས་མེད་གཞན། །ཞེས་སོགས་མཐའ་ཡས་པར་གསུངས་པ་ལྟར་འཁོར་འདས་སམ་བདེན་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནམ་དུའང་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་ནི་ཐ་མལ་གྱི་སེམས་གནས་ལུགས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ལ། དེ་དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཚེ་སྤང་བླང་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་སྒྲོག་རང་རྡལ་དུ་འགྲོ་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཀླུས། གང་ལ་མྱ་ངན་འདས་སྐྱེད་མེད། །འཁོར་བ་བསལ་བ་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ལ་འཁོར་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཅི་ཞིག་བརྟག །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་ཞིང་རྒྱུ་མཚན་དེས་ན། གནས་ལུགས་མ་མཐོང་བར་དེ་ལ་བླང་དོར་གྱི་མཚན་མ་རང་བ ཞིན་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

直译
"不应该从这样的大乐中分离出明性和空性作为独立的法，因为明空双运的真实心本身即是大乐。如同阿阇梨圣天在《百论心要》中所说：'远离分别妄念，不生起强烈执著，此明显显现，即是自明大乐。'
第二，关于证悟生起方式：
'愿善执体验自然解脱，
愿恶念迷乱自性界中净，
愿寻常心识离取舍无得，
愿证悟离戏法性真谛理。'
如前所述，当体验生起时，善妄执的心识自然解脱；随逐迷乱法的分别念因障碍见到实相义理而被视为恶念，虽不刻意断除，但通过等持力自然清净于真如界中。当所谓的'寻常心识'，即本然心显现时，了达无有任何所断障法的道理，同样，了达无有所取对治法、无有从断除所断而生的离系果及从取舍所得的果位等，这些皆无自性也不住于自性的道理如实通达，由此悟入远离生灭、常断、来去、一异等一切戏论边际的法性真谛，为此而发愿。
如是在寻常心识中，一切取舍离得之相自然平息，从而见到实相，这是有原因的。如《大鼓经》所说：'彼不见心与菩提，为二体性，菩提何特性，心即彼特性。'《三摩地王经》中说：'色之自性他非他，空性非说为别异，若人能知色自性，彼即能知真空性。若人能知空自性，彼即能知真涅槃。若不知此种道理，有所执者# 直译
"不应当从如此大乐中单独区分出明性和空性这一法，因为明空双运的真实心就是大乐。正如阿阇黎阿里耶提婆在《百颂论》中说：'远离分别后，不生起强烈希求，此明显显现，即是自明大乐。'
第二，关于证悟生起的方式：
'愿善执著体验的执取自然解脱，
愿恶分别妄念于自性界中清净，
愿平常心识离取舍无得无失，
愿证悟离戏法性真理。'
如前所述，当体验生起时，认为是好的执著自然解脱；随逐错乱法的分别念，因为障碍见到实相义理而被认为是恶的，因此是恶分别，虽然并非刻意断除，但通过等持力，自然于真如法界中清净。当所谓的平常心识——本然心显现时，通达无任何可断除的障碍法的道理，同样适用于：可取的对治法、从断除所断而来的离，以及通过取舍获得的果，它们都无自性、不住立，如实通达这一方式，由此证悟离一切生灭、常断、来去、一异等戏论边际的法性真实，为表明此意而发愿。
如是安立平常心识中一切取舍离得的相自然寂灭而见到实相有其原因。《大鼓经》中说：'彼不见心与菩提，为有二相，菩提之性相是何，心亦即是彼性相。'《三摩地王经》中说：'色之自性他非有，空性亦非他所说，谁能善知色自性，彼即善知于空性。谁能善知于空性，彼即了知于涅槃。若人不知此方式，有所缘者皆成尘。'等等，适用于所有五蕴。《宝箧经》中说：'烦恼与佛法之间，毫无差别可分。'《时轮金刚》中说：'离涅槃之心，不能超轮回，必定解脱常断，此即无二瑜伽。'
如是无量经典所说，轮涅或二谛所指之二相在任何时候都不存在、不可得，这无二之理就是平常心的实相法性真实。当如是见到时，取舍等相自然崩溃，如阿阇黎龙树所言：'于彼无生涅槃，亦无断除轮回，于彼何为轮回？涅槃又何所思？'因为这个原因，若未见实相，取舍相不可能自然转变。"


 །དེ་ལྟར་གནས་ལུགས་བླང་དོར་མེད་པའི་དོན་འདི་ཉིད་ཇི་ལྟ་བར་རྟོགས་ན། དྭགས་པོ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་མན་ངག་གཟིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཉུག་མའི་སེམས་ངོ་མཐོང་བ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་མཛད་པ་ཡིན་ཞིང་། སློབ་དཔོན་ཌོཾབི་པས་ཀྱང་། བསྟན་པ་ལས་ནི་སྤྲོས་པའི་
ཁྱད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤངས་ཏེ། གཉུག་མའི་རང་བཞིན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཤིན་ཏུ་གཟི་བརྗིད་དང་ལྡན་པའི་བློ་རྗེས་སུ་འཚོལ་ཏེ། གང་གི་ཚེ་དེས་ཀུན་ཏུ་འཁྱུད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ནམ་མཁའ་དང་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་འདྲེས་པར་གྱུར་ཏེ། སྔར་ཡུལ་རྣམས་ལ་དགའ་བ་དང་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་རྣམས་མེད་ཅིང་། ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བས་ཕྱག་རྒྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་། དབང་པོ་ལས་འདས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་རང་རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཐ་སྙད་ལས་འདས་པ་སྔར་མངོན་དུ་མ་བྱས་པའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཚུལ་འདི་གསལ་བར་བསྟན་པ་དང་། ཟབ་མོའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལས། འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སྐལ་ལྡན་གྱི་ཚད་དུ་གསུངས་ཏེ། དཔེར་མཚོན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། ཁྱེའུ་རིན་ཆེན་བྱིན་ལ། འཇམ་དཔལ་
གྱིས་བྱང་སེམས་ལས་དང་པོ་པ་ལ་ཆོས་ཇི་ལྟར་སྟོན་དྲིས་པའི་ལན་དུ། འདོད་ཆགས་མ་སྤོང་ཞིག །ཞེ་སྡང་མ་གཞིལ་ཅིག །གཏི་མུག་མ་སེལ་ཅིག །འཇིག་ཚོགས་ལས་གྱེན་དུ་མ་སྐྱོད་ཅིག །སོགས་ནས། སངས་རྒྱས་ཡིད་ལ་མ་བྱེད་ཅིག །ཆོས་མ་སེམས་ཤིག །དགེ་འདུན་ལ་མཆོད་པ་མ་བྱེད་ཅིག །བསླབ་པ་དག་ལ་མ་ལེན་ཅིག །སྲིད་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དོན་དུ་མ་གཉེར་ཅིག །ཆུ་བོ་ལས་མ་རྒལ་ཅིག །ཅེས་གདམས་ངག་འདི་ལྟ་བུ་འདི་ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གདམས་པར་བྱ་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱིས་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་སུ་ལུང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདི་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་འདི་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་བོ། །ཞེས་དེ་ལྟར་གདམས་ན་གལ་ཏེ་མི་སྐྲག་མི་དངང་ཞིང་དངང་བར་མི་འགྱུར་ན། ཨེ་མ་
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་སྟེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་གདམས་ངག་འདིས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །ཞེས་སྨྲས་པར་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཉིད་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པའང་ཡིན་ཏེ། བརྟག་གཉིས་ལས། རང་གི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་ཏེ། །འདི་ནི་བྱིན་རླབས་རིམ་པའི་ཕྱིར། །ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ། །ས་དང་ཆུ་དང་རླུང་དང་ནི། །མེ་དང་ནམ་མཁའ་ཉིད་དང་ནི། །རང་གཞན་རིག་པའི་ཚོར་བ་ཡིས། །ཀུན་གྱི་སྐད་ཅིག་མི་ནོན་ཏེ། །མཐོ་རིས་མི་ཡུལ་ས་འོག་གི །སྐད་ཅིག་ལས་ནི་གཟུགས་གཅིག་འགྱུར། །རང་གཞན་ཆ་ཡི་རྣམ་རྟོག་གིས། །གནོན་པ་ཉིད་ནི་ནུས་པ་མིན། །ཞེས་ལམ་དུས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་བསྡུས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེའི་རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པས་མཚན་མའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྫི་བར་མི་ནུས་པར་
བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འགའ་ཞིག་གིས་སེམས་ངོ་མཐོང་བའི་ཚད་རྣམ་རྟོག་ངོས་ཟིན་པ་ལ་བྱེད་པར་འདུག་ཀྱང་དེས་སེམས་ངོ་མཐོང་བའི་གོ་མི་ཆོད་དེ། ངོ་བོ་དང་རང་བཞིན་དོན་གཅིག་པས་རྣམ་རྟོགས་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་རྟོག་གློ་བུར་གྱི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

直译
"如是若如实了悟无取舍的实相义理，达波噶举的口诀持有者们用'见本然心自面'这一术语，而阿阇黎邬金巴也说：'舍弃从教法中生起的各种戏论差别，寻求本然自性菩提体性极其光辉的心，当被它完全拥抱时，如虚空与虚空融合，先前对境生起的喜爱、贪著等散乱差别消失，与虚空无别远离分别，被一切印加持，超越感官无生，具有自证行境，超越言说，以前未曾显现的方便智慧自性安乐本质为主体而生起。'如是明确说明此理，深奥经典中说，对此生信者为不退转具缘者的标准。
例如，《菩萨行教示经》中，珍宝授童子回答文殊询问如何向初学菩萨传法时说：'莫断贪欲，莫摧嗔恚，莫除愚痴，莫超越我执'等等，'莫忆念佛，莫思维法，莫供养僧，莫受学处，莫求有寂静，莫渡轮回暴流。'应当如是教导初学菩萨。为何如此？因为一切法的法性唯是安住。愚童们说法有生灭。此法界由无分别而揭示，如是随顺了悟诸法自性者即是菩提。如是教导时，若不恐惧、不战栗、不惊怖，应知：奇哉！此菩萨是不退转者，具有不退转地的根器，应以此教诫反复生起欢喜。
如是见真谛即是生起大手印智慧，如《密集续》所说：'自己证知智慧，超越言语行境，为获得加持次第，此即遍知智慧。地水风，火及虚空，自他证知感受，一切刹那不能压制。天界人间地下界，刹那中成一形，自他分别思惟，无力压制彼智慧。'如是说明道位大手印智慧一生起，即了悟能取所取摄持的一切法为一性，无法被任何相的戏论所压制。
又有些人认为见心自面的标准是识别分别念，但这并不能满足见心自面的条件，因为体性和自性是同义词，分别念并非心的自性或体性，因为分别念是暂时的错乱。"


 ༈ །གསུམ་པ་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཟུང་འཇུག་གི་ཉམས་ལེན་དགོས་པར་སྟོན་པ་ལ། སྙིང་རྗེ་ངོས་གཟུང་བ། དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་ཚུལ་ལོ།། ༈ །།དང་པོ་ནི། འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱང་། །མ་རྟོགས་དབང་གིས་མཐའ་མེད་འཁོར་བར་འཁྱམས། །སྡུག་བསྔལ་མུ་མཐའ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ལ། །བཟོད་མེད་སྙིང་རྗེ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བར་ཤོག །ཅེས་པས་བསྟན་ཏེ། དེའང་སྤྱིར་སྙིང་རྗེ་ལ་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་གཉིས་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་གསུམ་དུ་གསུངས་པའི་དང་པོ་གཉིས་ནི་ཁྲིད་སྲོལ་འདིའི་སྔོན་འགྲོའི་སྐབས་སུ་ཉམས་སུ་ལེན་བྱ་ཡིན་ལ། གནས་
ལུགས་ཀྱི་དོན་མཐོང་ནས་དམིགས་མེད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་ཞིང་། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་འདིར་བསྟན་གྱི་སྙིང་རྗེའང་ཕྱི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེའི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གོང་དུ་ལྟ་བའི་དོན་འཆད་པའི་སྐབས་བཤད་པ་ལྟར་འགྲོ་བ་འདི་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོར་བཞུགས་པ་ཡིན་ཡང་། དེ་ལྟར་དུ་མ་རྟོགས་པ་ཁོ་ནའི་དབང་གིས་མཐའ་མེད་པའི་འཁོར་བར་འཁྱམས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་མུ་མེད་པའི་ནང་དུ་བྱིང་བར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བཟོད་གླགས་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་དྲག་པོ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་རྩོལ་མེད་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞིང་། དེའང་གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་མཐོང་བའི་དབང་གིས་འབྱུང་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཉམ་གཞག་པས། །གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྫོགས་པ་ན། །དངོས་འཛིན་གདོན་གྱིས་ཟིན་པ་ལ། །ཁྱད་པར་དུ་ཡང་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ། །ཞེས་དང་། སློབ་དཔོན་ཀླུས། དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ནི། །རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་
བསྒོམས་བྱས་ན། །གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཆགས་པའི་བློ། །འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སྙིང་རྗེ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས། གཞན་གྱི་དོན་ཁོ་ན་ལྷུར་ལེན་པར་མཛད་པས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་མཐུན་པར་སྲིད་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་འཁོར་བ་འདོར་བར་མི་མཛད་ཀྱང་ཉེས་པས་གོས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཞིག་བསྒོམས་པས་བརྟན་པ་ཡང་། །གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བྲེད་ནས། །བསམ་གཏན་བདེ་བ་དོར་ནས་ཀྱང་། །མནར་མེད་པར་ཡང་འཇུག་པར་བྱེད། འདི་ནི་ངོ་མཚར་འདི་བ སྔགས་འོས། །འདི་ནི་དམ་པའི་ཚུལ་ལུགས་མཆོག །དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རང་ལུགས་དང་། །ནོར་རྣམས་བྱིན་པ་ངོ་མཚར་མིན། །ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་འདི་ཤེས་ནས། །ལས་དང་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་གང་། །དེ་ནི་ངོ་མཚར་བས་ངོ་མཚར། །རྨད་བྱུང་བས་ཀྱང་རྨད་དུ་བྱུང་། །སེམས་ཅན་སྐྱོབ་པའི་བསམ་པ་ཅན། །དེ་དག་སྲིད་པའི་འདམ་སྐྱེས་ཀྱང་། །དེ་བྱུང་ཉེས་
པས་མ་གོས་པ། །ཆུ་ཡི་པད་མའི་འདབ་མ་བཞིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །ཤོག་ཅེས་པ་དེ་ལྟར་སྨོན་པའི་ཚིག་གོ། ༈ །།གཉིས་པ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་ཚུལ་ནི། བཟོད་མེད་སྙིང་རྗེའི་རྩལ་ཡང་མ་འགགས་པའི། །བརྩེ་དུས་ངོ་བོ་སྟོང་དོན་རྗེན་པར་ཤར། །ཟུང་འཇུག་གོལ་ས་བྲལ་བའི་ལམ་མཆོག་འདི། །འབྲལ་མེད་ཉིན་མཚན་ཀུན་ཏུ་སྒོམ་པར་ཤོག །ཅེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེའི་རྩལ་དེའང་མ་འགགས་པར་འཆར་བཞིན་པ་ནས། བརྩེ་བའི་དུས་དེ་ཙམ་ཉིད་ན་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་གནས་ལུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡང་འོལ་སྤྱིི་ཙམ་མ་ཡིན་པར་མངོན་སུམ་རྗེན་པར་ཤར་བས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་རོ་མཉམ་དུ་འདྲེས་པའི་ཟུང་འཇུག་གི་ལམ་དེ་ནི་གོལ་ས་དང་བྲལ་བའི་ལམ་གྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། མཁའ་འགྲོ་མ་དྲྭ་བ་སྡོམ་པ་ལ། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། །སེམས་གང་གིས་ནི་རྟོགས་གྱུར་ན། །གང་ཕྱིར་དེ་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས། །དགེ་འདུན་དུ་ཡང་བསྟན་པའོ།

 ༈ །གསུམ་པ་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཟུང་འཇུག་གི་ཉམས་ལེན་དགོས་པར་སྟོན་པ་ལ། སྙིང་རྗེ་ངོས་གཟུང་བ། དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་ཚུལ་ལོ།། ༈ །།དང་པོ་ནི། འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱང་། །མ་རྟོགས་དབང་གིས་མཐའ་མེད་འཁོར་བར་འཁྱམས། །སྡུག་བསྔལ་མུ་མཐའ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ལ། །བཟོད་མེད་སྙིང་རྗེ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བར་ཤོག །ཅེས་པས་བསྟན་ཏེ། དེའང་སྤྱིར་སྙིང་རྗེ་ལ་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་གཉིས་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་གསུམ་དུ་གསུངས་པའི་དང་པོ་གཉིས་ནི་ཁྲིད་སྲོལ་འདིའི་སྔོན་འགྲོའི་སྐབས་སུ་ཉམས་སུ་ལེན་བྱ་ཡིན་ལ། གནས་
ལུགས་ཀྱི་དོན་མཐོང་ནས་དམིགས་མེད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་ཞིང་། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་འདིར་བསྟན་གྱི་སྙིང་རྗེའང་ཕྱི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེའི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གོང་དུ་ལྟ་བའི་དོན་འཆད་པའི་སྐབས་བཤད་པ་ལྟར་འགྲོ་བ་འདི་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོར་བཞུགས་པ་ཡིན་ཡང་། དེ་ལྟར་དུ་མ་རྟོགས་པ་ཁོ་ནའི་དབང་གིས་མཐའ་མེད་པའི་འཁོར་བར་འཁྱམས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་མུ་མེད་པའི་ནང་དུ་བྱིང་བར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བཟོད་གླགས་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་དྲག་པོ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་རྩོལ་མེད་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞིང་། དེའང་གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་མཐོང་བའི་དབང་གིས་འབྱུང་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཉམ་གཞག་པས། །གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྫོགས་པ་ན། །དངོས་འཛིན་གདོན་གྱིས་ཟིན་པ་ལ། །ཁྱད་པར་དུ་ཡང་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ། །ཞེས་དང་། སློབ་དཔོན་ཀླུས། དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ནི། །རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་
བསྒོམས་བྱས་ན། །གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཆགས་པའི་བློ། །འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སྙིང་རྗེ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས། གཞན་གྱི་དོན་ཁོ་ན་ལྷུར་ལེན་པར་མཛད་པས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་མཐུན་པར་སྲིད་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་འཁོར་བ་འདོར་བར་མི་མཛད་ཀྱང་ཉེས་པས་གོས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཞིག་བསྒོམས་པས་བརྟན་པ་ཡང་། །གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བྲེད་ནས། །བསམ་གཏན་བདེ་བ་དོར་ནས་ཀྱང་། །མནར་མེད་པར་ཡང་འཇུག་པར་བྱེད། འདི་ནི་ངོ་མཚར་འདི་བ སྔགས་འོས། །འདི་ནི་དམ་པའི་ཚུལ་ལུགས་མཆོག །དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རང་ལུགས་དང་། །ནོར་རྣམས་བྱིན་པ་ངོ་མཚར་མིན། །ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་འདི་ཤེས་ནས། །ལས་དང་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་གང་། །དེ་ནི་ངོ་མཚར་བས་ངོ་མཚར། །རྨད་བྱུང་བས་ཀྱང་རྨད་དུ་བྱུང་། །སེམས་ཅན་སྐྱོབ་པའི་བསམ་པ་ཅན། །དེ་དག་སྲིད་པའི་འདམ་སྐྱེས་ཀྱང་། །དེ་བྱུང་ཉེས་
པས་མ་གོས་པ། །ཆུ་ཡི་པད་མའི་འདབ་མ་བཞིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །ཤོག་ཅེས་པ་དེ་ལྟར་སྨོན་པའི་ཚིག་གོ། ༈ །།གཉིས་པ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་ཚུལ་ནི། བཟོད་མེད་སྙིང་རྗེའི་རྩལ་ཡང་མ་འགགས་པའི། །བརྩེ་དུས་ངོ་བོ་སྟོང་དོན་རྗེན་པར་ཤར། །ཟུང་འཇུག་གོལ་ས་བྲལ་བའི་ལམ་མཆོག་འདི། །འབྲལ་མེད་ཉིན་མཚན་ཀུན་ཏུ་སྒོམ་པར་ཤོག །ཅེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེའི་རྩལ་དེའང་མ་འགགས་པར་འཆར་བཞིན་པ་ནས། བརྩེ་བའི་དུས་དེ་ཙམ་ཉིད་ན་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་གནས་ལུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡང་འོལ་སྤྱིི་ཙམ་མ་ཡིན་པར་མངོན་སུམ་རྗེན་པར་ཤར་བས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་རོ་མཉམ་དུ་འདྲེས་པའི་ཟུང་འཇུག་གི་ལམ་དེ་ནི་གོལ་ས་དང་བྲལ་བའི་ལམ་གྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། མཁའ་འགྲོ་མ་དྲྭ་བ་སྡོམ་པ་ལ། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། །སེམས་གང་གིས་ནི་རྟོགས་གྱུར་ན། །གང་ཕྱིར་དེ་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས། །དགེ་འདུན་དུ་ཡང་བསྟན་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
三、显示空性与悲心双运的修行之必要性
第三部分是展示空性与悲心双运的修行之必要性，分为：认识悲心，以及悲心与空性如何双运。
一、认识悲心
"虽然众生本性恒时即佛陀，
因不了知而流转无边轮回中。
愿对无尽痛苦的众生们，
生起无法忍受的强烈悲心。"
这段文字表明：一般来说，悲心分为缘众生的悲心、缘法的悲心和无缘悲心三种。前两种是在这个教法传承的前行阶段修习的对象，而在见到实相之义后生起无缘悲心，所谓"空性是悲心的本质"，这里所说的悲心就是后者。
那么，这种悲心的特点是什么呢？如前面解释见地内容时所说，虽然这些众生的本性恒常安住于佛陀法身的本体中，但正因为不了知这一点，他们在无边无际的轮回中流转，沉溺于无尽的痛苦海洋中。对这些众生产生无法忍受的强烈悲心，这种悲心会源源不断、自然而然地生起，这也是因为见到实相之义而产生的。正如经中所说："菩萨入于等持中，以熏修力而圆满时，对执实相为鬼所缠者，尤其生起强烈悲心。"
又如龙树菩萨所说："如是修习空性时，瑜伽士若能修持，则必定会生起心，执著于利益他众。"因此，菩萨们依靠这种悲心，专注于利益他人，虽然他们接触世间但不舍弃轮回，却不会被过失所染污。如同经中所说："已修持坚定者，因他人痛苦所震撼，甚至舍弃禅定乐，甘愿投入无间狱。这是奇迹值得赞，这是最高圣者行，他们的自性与布施，财物不足为奇特。了知法性本空已，仍宣说业果道理，此乃奇中更奇事，稀有中尤为稀有。具救护众生之心者，虽生于轮回泥潭中，不被所生过失染，如同水中莲花叶。"
"愿"是表达祈愿的词语。
二、悲心与空性如何双运
"无法忍受的悲心力量不阻塞，
慈爱之时本体空性义显露。
双运远离偏堕的殊胜道，
愿日夜不离恒时持续修。"
这段文字的意思是：就在这种无缘悲心的力量不阻碍而显现时，在慈爱生起的那一刻，远离戏论的实相本体、空性的意义不只是概念上的认知，而是赤裸明显地显现出来。这种空性与悲心融为一体的双运之道，是远离一切偏堕的最殊胜道路。
这与《空行母网修法》中所说："空性悲心不可分，若有心能证悟此，彼即被说为佛陀、佛法以及僧伽。"


 །
ཞེས་གསུངས་ཤིང་། རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་ལས་ཀྱང་། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་དབྱེ་བ་ནི། །མར་མེ་དང་ནི་སྣང་བ་བཞིན། །སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་གཅིག་པ་ཡང་། །མར་མེ་སྣང་བ་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་དོན་བྱང་སེམས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡང་ཡིན་ཏེ། མན་སྙེ་ལས། འདིར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ་རབ་ཏུ་མི་གནས་པའི་སེམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །ཤེས་རབ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཐབས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཟུང་དུ་མ་ཆུད་པས་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ན་ཉམས་སུ་བླངས་པས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་མི་ནུས་ཤིང་དེ་མི་ནུས་པས་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་དུའང་མི་འགྱུར་ཏེ། གསང་བ་འདུས་པ་ལས། རྣལ་འབྱོར་ཐབས་ཀྱི་ཚུལ་མིན་ཞིང་། །ཤེས་རབ་གཅིག་པུ་ཉིད་ཀྱང་མིན། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་འཇུག་པ། །རྣལ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས། །ཞེས་དང་། གང་ཞིག་ཐབས་ནི་འབྱུང་བ་ཉིད། །འཇིག་པ་ཤེས་རབ་སྲིད་མཐར་
བྱེད། །ཅེས་དང་། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་རྒྱ་མ ཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། བདུད་ཀྱི་ལས་ནི་གཉིས་ཏེ། ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བའི་ཐབས་དང་། །ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་སྟེ། །བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱའོ། །ཞེས་དང་། ཇོ་བོ་རྗེ་ཡི་ལམ་སྒྲོན་དུ། །ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་དང་། །ཤེས་རབ་བྲལ་བའི་ཐབས་དག་ཀྱང་། །གང་ཕྱིར་འཆིང་བ་ཞེས་གསུངས་པས། །དེ་བས་གཉིས་ཀ་སྤང་མི་བྱ། ཞེས་དང་། མངོན་རྟོག་རྒྱན་ལས། ཤེས་པས་སྲེད་ལ་མི་གནས་དང་། །སྙིང་རྗེས་ཞི་ལ་མི་གནས་དང་། །ཞེས་སྲིད་ཞི་གཉི་ག་ལ་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ཐོབ་པ་ལ། ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག་དགོས་པར་གསུངས་པ་སོགས་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་མ་ཟད་སྟོང་ཉིད་མ་རྟོགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ཁོ་ནས་གཞན་དོན་བྱེད་པར་རློམས་ཀྱང་གཞན་དོན་མི་འགྲུབ་པའི་ཁར་རང་ཉིད་ཀྱི་དགེ་སྦྱོར་རླུང་ལ་བསྐུར་བས་བསླད་ནས་གཞན་དོན་འབྱུང་འགྱུར་རྣམས་ལའང་རེ་ཞིག་གེགས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། སྟོང་ཉིད་གཅིག་པུ་བསྒོམས་
པས་ཉན་རང་གི་ལམ་དུ་གོལ་བར་འགྱུར་བས་གཞན་དོན་ལ་ཡུན་རིང་པོའི་གེགས་སུ་འགྱུར་བ། ཇི་སྐད་དུ། དམྱལ་བར་འགྲོ་བ་བྱང་ཆུབ་ལ། །གཏན་གྱི་གེགས་བྱེད་མ་ཡིན་ཏེ། །ཉན་ཐོས་དང་ནི་རང་རྒྱལ་དག །བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པའི་གཏན་གྱི་གེགས། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ངེས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་གོལ་སའང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གོལ་ས་དང་བྲལ་བའི་ཟུང་འཇུག་གི་ལམ་འདི་ཟུང་འཇུག་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་འབྲལ་བ་མེད་པར་ཉིན་དང་མཚན་མོས་མཚོན་པའི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྒོམ་དགོས་པར་སྨོན་ལམ་མཛད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གདམས་པ་སྟེ། སེམས་འགྲེལ་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །ཁམས་དང་ཕུང་སོགས་རྣམ་རིག་གི །རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་བསྒྲིབས་ཤིང་། །རྟག་ཏུ་སྟོང་ཉིད་མཚན་ཉིད་བཞེད། །སྙིང་རྗེས་བརླན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། །འབད་པས་སྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ནས་སྔར་ཉམས་སྐྱེ་ཚུལ་སྟོན་པའི་ཚིགས་བཅད་
གཅིག་གིས་ཚོགས་སྦྱོར་གྱི་ལམ་དང་། རྟོགས་པ་སྐྱེ་ཚུལ་གྱི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་དང་། དེ་ཕྱིན་ཚིགས་བཅད་གཉིས་དང་བཅས་པ་འདིས་མཐོང་བསྒོམ་གྱི་ལམ་བསྟན་པར་ཤེས་དགོས་སོ།

直译如下
"如是所说，《金刚顶》中亦云：'空性与悲心区别，如同灯与光明般，空性悲心为一体，亦如灯光之关系。'
这一意义也是菩提心与般若波罗蜜多，如《秘密疏》中所说：'此中空性与悲心不二的无住之心，就是菩提心和般若波罗蜜多。'
若智慧空性与方便大悲二者不能双运，而仅修持一方面，则无法获得无上果位，因无法获得此果位，也无法成就金刚瑜伽。《密集经》云：'瑜伽非仅方便法，亦非仅有智慧一，方便与智慧双运，诸如来说此瑜伽。'又云：'凡是方便之生起，消灭乃智慧究竟。'
《龙王海所问经》中云：'魔业有二：一是离智慧之方便，二是离方便之智慧，知其为魔业当舍弃。'
阿底峡尊者在《道灯论》中说：'离方便之智慧，及离智慧之方便，因为说是束缚故，是故二者不应舍。'
《现观庄严论》云：'以智不住于有边，以悲不住于寂边'，说明为获得不住于轮涅二边的涅槃，需要方便智慧双运，此类教言无量无边。
不仅如此，若仅有未悟空性的悲心，虽自诩为利他，不但无法成就利他，还会污染自己的善行而付诸东流，甚至暂时成为未来利他事业的障碍。而单修空性则会堕入声闻缘觉之道，成为长期利他的障碍。如经中所说：'堕入地狱者，非为菩提永久障，声闻与缘觉，乃是获得菩提永久障。'因此，这也是大乘道中的偏失处。
这种远离偏失的双运之道，在未获得双运金刚持大尊的果位之前，应当不离昼夜所代表的一切时间中持续修持，这是以发愿方式而作的教诫。正如《心释》中所说：'诸佛之菩提心，不被界蕴等诸识，妄念所障碍，恒时空性为特征，以悲润湿之心，应当精进修持。'
此后，先前一个偈颂显示修行生起的方式，表明资粮加行道；一个偈颂显示证悟生起的方式；以及后面的两个偈颂，应当理解为显示见道与修道。"


 །འོ་ན་འདི་ཡན་ཆད་དུ་སྤྱོད་པ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྒོམ་པ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་བསྟན་པར་གྲུབ་སྟེ། སྤྱིར་སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྲོས་བཅས་སྤྲོས་མེད་གཉིས་སུ་གསུངས་པའི་སྔ་མ་ལ་ཕྱིའི་སྤྱོད་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་ནང་གི་སྤྱོད་པར་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ལས་ནང་གི་སྤྱོད་པ་ཉིད་མཆོག་ཡིན་པས། དེ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ཉམས་སུ་ལེན་པ་འདི་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའང་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལ་གནས་པས་དགོས་པ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའང་། གསང་བ་འདུས་པ་ལས། འདི་དེ་རྣལ་འབྱོར་མཆོག་དེའི་ཕྱིར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་འོས། །དེ་ལས་རབ་བྱུང་སྦྱོར་བ་ནི། །མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་གྲགས། །དེ་ཕྱིར་ལྷ་ཡི་ཏིང་འཛིན་རྣམས། །མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་ཡང་དག་
འབྱུང་། །ཕྱག་རྒྱ་དཀྱིལ་འཁོར་གསང་སྔགས་རྣམས། །རྣལ་འབྱོར་དེ་ལས་རྣམ་དག་ཉིད། །ཞི་བ་རྒྱས་པ་གཉིས་ཀྱི་ལས། །སྔགས་ལས་སྐྱེས་པ་གཞན་གང་ཡང་། །ཆུ་བོ་གང་གཱའི་བྱེ་མའི་གྲངས། །ཇི་སྙེད་དངོས་གྲུབ་ཕྲ་མོ་དང་། །ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་གཞན་ཉིད་རྣམས། །ཇི་སྙེད་ས་ལ་རྣམ་གྲགས་པ། །རྣལ་འབྱོར་འདི་ལས་སྐྱེས་པ་རུ། །ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་གསུངས་པ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་། ཐབས་ཤེས་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྒོམ་པ་སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའང་། །འདུས་པ་ཕྱི་མར། གང་གང་དབང་པོ་ཡུལ་རྣམས་ཀྱིས། །བརྟེན་ནས་བྱེད་པར་བྱ་བའི་ཡིད། །ཡིད་དེ་མན་ཞེས་བྱ་བར་བཤད། །ཏྲ་ཡིག་སྐྱོབ་པའི་དོན་ལས་ཏེ། །འཇིག་རྟེན་སྤྱོད་ལས་ངེས་གྲོལ་བའི། །གང་བཤད་དམ་ཚིག་སྡོམ་པ་ནི། །སྐྱོབ་པ་རྡོ་རྗེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །སྔགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་པར་གསུངས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་དོན་འཇིགས་མེད་ཞབས་ཀྱིས་བཀྲལ་བར། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་
གང་ཡིད་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ་མ་ན་ཞེས་བཤད་དོ། །མ་ན་ཤེས་པ་ལའོ་ཞེས་པའི་བྱིངས་བཀླགས་པ་ལས། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མ་ནའོ། །དེའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་པས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་སྐྱོབ་པའི་དོན་ལས་ཏེ་ཡོངས་སུ་མི་སྟོང་བའི་དོན་གྱི་ཏྲའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་བསྔགས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ་དེའི་སྤྱོད་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་ཞིང་། སྤྱོད་པ་དེ་སྤྱོད་པའི་མཆོག་ཡིན་པའང་། མན་སྟེར། ལུས་དང་ངག་དག་ཀྱང་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཁོ་ནས་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ནི་སྤྱོད་པ་གཞན་ལས་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཡང་དག་པའོ། །ཞེས་བཤད་དོ།། ༈ །།རྩ་བའི་ས་བཅད་ལྔ་པ་ལམ་དེ་མཐར་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སྨོན་པ་ནི། སྒོམ་སྟོབས་ལས་བྱུང་སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་དང་། །སེམས་ཅན་སྨིན་བྱས་སངས་རྒྱས་ཞིང་རབ་སྦྱངས། །སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་འགྲུབ་པའི་སྨོན་ལམ་རྫོགས། །རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་མཐར་ཕྱིན་སངས་རྒྱས་ཤོག །ཅེས་པ་སྟེ་འདི་ལ་གཉིས་དངོས་དང་
ཞར་བྱུང་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ཅུང་ཟད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་བཤད་པ་དང་། །རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་བཤད་པའོ།། ༈ །།དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་གདམས་ངག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉམས་སུ་བླངས་པས་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོས་པའི་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ལ། དེའང་སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་སོགས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཞིང་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་པ་དང་། ལམ་དུས་སུ་ཐོག་མར་མངོན་ཤེས་སོགས་བསྐྱེད་ནས་རིམ་གྱིས་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་མཐར་དབྱུང་དགོས་པས་ན་འབྲས་བུའི་ཐོག་མར་ཡང་སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་ཉིད་འཇོག་སྟེ། དེ་ལ་སྤྱན་ནི་ལྔ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་དྲུག་གོ །

直译如下
"那么，此前是否未宣说行为呢？正是通过宣说修持已经成立了对行为的宣说。一般而言，密续中将行为分为有相行和无相行两种，前者称为外行，后者称为内行。其中内行最为殊胜，这内行除了修持大手印瑜伽之外别无他法。这也被称为普贤行，住于此行能成就一切所需。如《密集经》所说：'此为最胜瑜伽故，应受如来顶礼敬，由此出生诸修法，无量广大极闻名。因此诸天三摩地，无量生起皆真实，手印坛城与真言，从此瑜伽得清净。寂静增长二种事，从咒所生及其他，如恒河沙数众多，所有微小诸成就，以及其他手印成，地上广为所知晓，心金刚所宣说者，皆从此瑜伽而生起。'
应当了知，修持方便智慧无二智慧即是密乘之行。如《后续密集经》所言：'凡诸根对境所依，所造作之意识，彼意称为意识，字根"曼"是救护义，从世间行为确定解脱，所说誓言戒律，一切救护金刚尊，称之为密咒行持。'
无畏足解释其义为：'由诸根等造作者，彼意为意之本体，解释为"曼那"。"曼那"从"知晓"词根而来，是空性智慧之"曼那"。由断除二障而获得普贤本体，是救护义，即"不空"义之"特拉"。唯有空性与悲心无二之智慧才受赞叹，此为其行持。'
此行为是最殊胜的行为，如《秘密疏》所言：'由于身语唯依清净心而得清净，故心之行为较其他行为更为殊胜，故为圆满。'
第五大科，对此道圆满果位的发愿：
'由修持力生起天眼与神通，成熟众生清净诸佛刹土，圆满成就诸佛法愿，愿证圆满成熟清净三者之佛果。'
这分两部分：正文与附带略说道次第。首先分为两部分：解释天眼与神通，以及解释圆满成熟清净三者。
第一部分：这样依照无误教授修持，通过修持力量所获得的听闻究竟果位，就是圆满证悟一切法的无上佛果。此果具足天眼、神通等极其清净的功德，且圆满成熟清净三者已达究竟。在修道时首先生起神通等，然后逐渐圆满成熟清净三者，因此果位之初也首先安立天眼与神通。其中，眼有五种，神通有六种。"
;


སྤྱན་ལྔ་ནི། ཤའི་མིག་དང་། ལྷའི་མིག་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་རྣམས་སོ།། ༈ །།དང་པོ་ནི། མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའི་ཤའི་མིག་གིས་དཔག་ཚད་བརྒྱ་མཐོང་བ་ཡོད་དོ་སོགས་ནས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐོང་བ་ཡོད་དོ། །ཞེས་པའི་བར་གསུངས་པ་ལྟར་དང་། གཉིས་པ། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་པ་རྣམས་ནས་འོག་མིན་གྱི་བར་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ལྷའི་མིག་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གང་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷའི་མིག་དེ་ནི་ལྷ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ། །ཞེས་ལྷའི་མིག་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་གཟིགས་པར་གསུངས་པ་དང་། གསུམ་པ་ནི། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། བཞི་པ་ནི། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་བཞེད་པ་ལྟར་སྟོབས་བཅུ་ལས། གནས་དང་གནས་མིན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སྤངས་པའི་ལྷག་མ་དགུ་པོ་རྣམས་དང་། ལྔ་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པ་རྟོགས་པ་ཉིད་དོ། །མངོན་ཤེས་དྲུག་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། གཞན་སེམས་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་
གནས་རྗེས་དྲན་དང་། ལྷའི་མིག་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལས་དང་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་སྟོན་པ་དང་། གཉིས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཞིང་གི་སྒྲ་ཐོས་པ་དང་། གསུམ་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བར་སོ་སོར་ཤེས་པ་དང་། བཞི་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སོ་སོའི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་མར་ཤེས་པ་དང་། ལྔ་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་འཆི་ལས་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དང་བཅས་པ་ཤེས་པ་དང་། དྲུག་པ་སྒྲིབ་ཐོགས་མཐའ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་གནས་པས་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། །འདིར་ལྷའི་མིག་གསུང་པ་ནི་སྤྱན་ལྔའི་སྐབས་ཀྱི་དེ་དང་མི་མཚུངས་ཏེ་དེ་ནི་རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞིང་། འདི་བསྒོམས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་རྣམས་ལམ་དུས་སུའང་འབྱུང་བར་བཤད་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་ཇི་ལྟར་འཇོག་ཅེ་ན། འཇིགས་མེད་ཞབས་ཀྱི་དགོངས་རྒྱན་དུ། ལམ་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་
ཚོགས་ཀྱི་སར་དང་། གོང་མ་གོང་མའི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུའང་རིམ་གྱིས་བསྐྱེད་པས་མཆོག་དང་རབ་མཆོག་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྤྱན་ལྔ་རྣམས་སོ་སོར་འཐོབ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་རྣམས་ཀྱང་སྟེ། ཞེས་དང་། ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སར་བརྗོད་ཅེ་ན། ས་བརྒྱད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་དག་གཉི་ག་སོ་སོར་འཐོབ་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ནི་དེ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ནི་སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་མཐར་ཐུག་པ་སྟེ་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆད་པར་འཇུག་པ་སོགས་ཀྱིས་ཐུན་མོང་མིན་པ་ཤེས་བར་བྱའོ།། ༈ །།གཉིས་པ་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་བཤད་པ་ནི། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། སྤྱོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་ནས་སྤྱན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་
སོགས་པའི་མཐུ་ཆེན་པོ་དང་། ཐབས་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སེམས་ཅན་མཐའ་དག་སྨིན་པར་མཛད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྨོན་ལམ་མཐར་ཕྱིན་པར་མཛད་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།

直译如下
五眼是：肉眼、天眼、慧眼、法眼和佛眼。
第一，肉眼：如经中所说："菩萨的肉眼能见百由旬之远"，乃至"能见三千大千世界"。
第二，天眼：菩萨能了知从四大天王天到色究竟天的所有天人的天眼。而菩萨的天眼，那些天人却不能了知。天眼能特别见到十方一切众生的死亡和转生。
第三，慧眼：是了悟无我的智慧。
第四，法眼：按照世亲论师的观点，是十力中除了知处非处智力之外的其余九种力。
第五，佛眼：是对一切法在一切方面圆满证悟。
六神通是：神变通、天耳通、他心通、宿命通、天眼通和漏尽通。
其中，第一神变通是示现神变神通；第二是听闻无边刹土的声音；第三是如实分别了知一切众生的心意；第四是了知一切众生各自过去和未来的连续转生；第五是了知众生的生死以及业果道理；第六是了知一切障碍本性不住而彻底断除。
这里所说的天眼与五眼中的天眼不同，因为五眼中的天眼是从异熟（业报）而生，而这里的天眼是从修持而生。
那么，如果这些眼和神通在修道阶段也能生起，如何安立为佛陀的不共功德呢？无畏足在《庄严意趣》中说："在修道过程中，于资粮位及更高阶位的心境中，逐渐产生，因殊胜及最殊胜等差别而分别获得五眼和六神通。"
又问：如何说佛眼和六神通是菩萨地中所说的呢？答："菩萨于第八地分别获得这两种，而在佛地则圆满清净究竟。"正如所说，在佛地，这些眼和神通极其清净且达到究竟，由于能无障碍地遍及一切对境等特点，应知是不共的。
第二，解释圆满成熟清净三者：菩萨们依住于增上意乐、发愿和广大行为，通过大威力的眼和神通等以及无量方便，使一切众生成熟，清净佛土，圆满成就如来一切功德法的愿，从而获得圆满证悟。


 །དེ་ལ་སེམས་ཅན་སྨིན་པ་ནི་མདོ་རྒྱན་ལས། དང་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་ཉིད་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དགུའི་ཚུལ་དུ་སྨིན་དགོས་པར་གསུངས་པའི་མཇུག་ཏུ། ཇི་ལྟར་རྨ་དང་ཟས་ལ་དེ་དག་གི །གཟིགས་དང་སྤྱད་དུ་རུང་བ་སྨིན་འདོད་ལྟར། །དེ་བཞིན་རྟེན་འདིར་ཕྱོགས་གཉིས་ཞི་བ་དང་། །དེ་བཞིན་སྤྱད་པ་ཉིད་དུ་སྨིན་པ་བསྟན། །ཡུལ་ཅན་བྲལ་བར་སྨིན་བྱེད་དེ་བཞིན་དུ། །ཡོངས་སྨིན་རབ་སྨིན་མཐུན་པར་སྨིན་བྱེད་གཞན། །ལེགས་པར་སྨིན་བྱེད་རྟོགས་པར་སྨིན་བྱེད་དང་། །རྟགས་སྨིན་གང་དུ་སྨིན་བྱེད་བཤད་པར་འདོད། ཅེས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟར། དཔེར་ན་རྨ་སྨིན་ནས་སོས་སུ་རུང་བ་
དང་། ཟས་སྨིན་ནས་བཟར་རུང་བ་བཞིན་གདུལ་བྱ་རྣམས་སྤང་བྱ་སྤོང་རུང་གཉེན་པོ་སྐྱེ་རུང་དུ་སྨིན་པ་སྟེ། ནང་གསེས་སུ་དབྱེ་ན་བྲལ་བར་སྨིན་པ་སོགས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། །དེ་དག་ནི་འདིར་མ་སྤྲོས་སོ། །ཞིང་སྦྱོང་པ་ནི། བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་ལས། དེ་ལྟར་མ་ལུས་ཕྱོགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དུ། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཞིང་གི་བཀོད་ལ་འཇུག །ཅེས་དང་། རྡུལ་གཅིག་སྟེང་ན་རྡུལ་སྙེད་ཞིང་རྣམས་ཏེ། །ཞེས་དང་། ཞིང་རྣམས་རྒྱ་མཚོ་རྣམ་པར་དག་བྱེད་ཅིང་། །ཞེས་སོགས་འབྱུང་བ་ལྟར། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་དང་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞིང་རྒྱ་མཚོ་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་དང་། ཞིང་དེ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྒྲུབ་པ་སྟེ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བདུན་ནི། ཐུན་མོང་ཡོངས་དག་དེ་བཞིན་དུ་དབང་སྒྱུར། རབ་ལོངས་སྤྱོད། སེམས་ཅན། རྒྱུ། འབྲས་བུ་རྣམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་དོ། །འདི་དག་ནི་རྒྱས་པར་མ་
སྤྲོས་ཏེ་མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པ་སོགས་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་འགྲུབ་པའི་སྨོན་ལམ་རྫོགས་པ་ནི་མདོ་ནས་གསུངས་པའི་སྨོན་ལམ་རྣམ་པ་བཅུ་སོ་སོ་ལ་སྨོན་ལམ་གྲངས་མེད་པ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་གི་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་གྱི་བྱང་སེམས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱོགས་ཙམ་མཚོན་པ་ལས་ཟད་པར་བརྗོད་ནུས་པའི་སྐབས་མེད་པས་བྱིས་པའི་བློས་ནམ་ཡང་གཞལ་བར་མི་རིགས་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་ནས་འབྱུང་བ་ལྟར། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་ཡོན་ཏན་དང་འཕྲིན་ལས་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་དབང་གིས་སྐུ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གཅིག་པུ་དང་། ཆོས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་དང་། གཟུགས་སྐུ་ལ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་གསུམ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་བསྣན་པའི་བཞི་དང་། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ལྔ་སོགས་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བར་དུ་
དབྱེ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ། ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་མཁྱེན་པ་གཉིས་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོགས་ལྔ་དང་། སྐུ་ཇི་སྙེད་པ་དང་གདུལ་བྱ་ཇི་སྙེད་པའི་དབྱེ་བས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཡོན་ཏན་ལ་བྲལ་སྨིན་གྱི་ཡོན་ཏན་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་སོགས་དེ་མཚུངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་དང་། འཕྲིན་ལས་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྲིན་ལས་དང་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་འ ཕྲིན་གཉིས་ནས་བརྩམས་ཏེ་གཞལ་དུ་མེད་པའི་བར་དུ་དབྱེ་བ་སོགས་སོ། །འདི་དག་ཀྱང་མདོ་རྒྱུད་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་དོན་ནི་བུདྡྷ་ཞེས་པ་སངས་པའམ་རྒྱས་པ་ལ་འཇུག་པས། ཇི་སྐད་དུ། མ་རིག་གཉིད་ལས་སངས་ཕྱིར་དང་། །ཤེས་བྱ་ལའང་བློ་རྒྱས་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་པད་མ་ལྟར་སངས་རྒྱས། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ།

直译如下
关于成熟众生，《经庄严论》中说，首先菩萨自身需以九种特征方式成熟，其后又说："如同希望疮伤与食物，成熟以便可看与食用，同样此处两方成熟为，寂静以及可修习，作为离主体成熟者，全熟、极熟、调和成熟其他，善熟、证悟成熟者，相成熟与何处成熟者欲说。"等等广泛解释。
例如，如同疮伤成熟后可以痊愈，食物成熟后可以食用，同样使所化众生成熟为能断所断、能生对治的状态。细分有离主体成熟等八种类型。这里不作详述。
清净佛土，如《普贤行愿品》中说："如是尽无余一切方向中，深入诸佛刹土庄严。"又说："一尘之上尘数刹。"又说："清净诸刹土海洋。"等等。为了通达并亲证无量无边器世间界的特性智慧，进入刹土海，并以七种遍清净成就那些刹土的清净。七种遍清净是：共同遍清净、同样主宰、圆满受用、众生、因、果的遍清净。这些未作广述，可从《十地经》等了解。
成就诸佛法的愿圆满，是指经中所说十种愿，每一愿都包含无数亿百千眷属愿，当这些全部圆满成就时，诸佛法也全部圆满。
所谓"佛法"，是唯佛境界，即使是圣菩萨们也只能表达一部分而无法完全描述，凡夫心识更不应妄加测量。然而，依照经论所说，按身、智慧、功德和事业归纳：
身可分为唯法身一种，法身与色身二种，将色身分为二种的三身，加上自性身的四身，以及五智为体性的五身等，乃至不可言说；
智慧可分为如所是智和尽所有智二种，镜像智等五智，以及随身数量和所化众生数量而有无量区分；
功德有离染成熟功德六十四种等，同样有无量区别；
事业有任运成就事业和相续不断事业等，乃至不可计数的区分等。
这些应从经续论典中如实了解。
"佛"（Buddha）的字义是"觉醒"或"增长"，如经中所说："因从无明睡中觉醒，因对所知智慧增长，佛陀如莲花般开敷。"
;


 །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྦྱངས་སྨིན་མཐར་ཕྱིན་ནས་གདོད་སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་ཏེ་སངས་རྒྱ་བ་ཡིན་ལ། སྔགས་སུ་མི་ཚེ་གཅིག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་
ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ་ནའང་། ཐབས་མཁས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་སྟོབས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་མྱུར་དུ་མཐར་ཕྱིན་པར་གོ་དགོས་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཛྙཱ་ན་ཀ་རས་སྔགས་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་པར། འཕགས་པ་ཞི་བའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་དྲིས་པ་ལས། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་སྟོབས་ཆུང་བའམ་ཕྱུགས་ཀྱི་ཤིང་རྟས་ཡུན་རིང་ཞིག་གིས་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་གནས་དེར་རྐང་མགྱོགས་གྲུབ་པའམ་ཉི་མའམ་ཟླ་བས་ནི་མྱུར་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་དག་བསྐལ་པ་རབ་འབྱམས་དག་གིས་འདའ་བའི་ས་དེ་དག་རིག་སྔགས་འཆང་རབ་ཏུ་བརྟུལ་བས་འཇུག་པས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་འཐོབ་པ་ནི་མཐུ་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དྲངས་པ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་ཞར་བྱུང་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ཅུང་ཟད་སྨོས་པ་ནི་གྲུབ་ཆེན་ནཱ་རོ་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཚིག་བསྡུས་སུ་གསུངས་པ་ལྟར་བརྒྱུད་པ་འདིའི་ཐུན་མོང་མ་
ཡིན་པའི་ཆོས་སྐད་དུ་མཛད་པ་རྣལ་འབྱོར་བཞིའི་རིམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཆད་ན། དང་པོ་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཐོབ་ནས་གནས་པ་ལ་ལྷག་མཐོང་ཤར་ཞིང་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཉམས་འཁོར་ཡུག་ཏུ་འབྱུང་བའི་སྐབས་རྩེ་གཅིག་གི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ། གཉིས་པ་སྣང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་མཐའ་དག་ཆོས་དབྱིངས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ལས་མ་འདས་པར་མཐོང་བས་གཉིས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲོས་འཛིན་ཐམས་ཅད་རང་གྲོལ་ཏུ་སོང་། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཟུང་འཇུག་གི་ཡེ་ཤེས་ལྷག་མཐོང་མཚན་ཉིད་པ་ཐོབ་པས་ཞི་ལྷག་གི་རྣལ་འབྱོར་ཇི་ལྟ་བར་ཟུང་དུ་ཆུད་པ་སྤྲོས་བྲལ། གསུམ་པ་དེ་གོང་ནས་གོང་དུ་གོམས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་མ་རོ་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་ཤིང་། རྩོལ་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནུབ་པ་མེད་པ་རོ་གཅིག །བསྒོམས་པའི་འོད་གསལ་དང་གཞིའི་འོད་གསལ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པས་གནས་ལུགས་ཀྱི་སྒྲིབ་གཡོགས་མཐའ་དག་གཞི་མེད་དུ་དྭངས། མཉམ་རྗེས་ཀྱི་ས་མཚམས་ཞིག་མཐར་ཐུག་གི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་
འབྱུང་བ་སྒོམ་མེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱའོ།

直译如下
这样，菩萨们完成清净成熟后，最终圆满一切本初愿而成佛。在密乘中，当一生中现证佛果位时，也应理解为通过不可思议的方便善巧和三摩地特殊力量，迅速圆满成熟清净三者。如智藏论师在《密乘入门释》中引用：《圣寂慧所问经》说："例如，微弱力量的人或牛车需经长时间才能到达的地方，具足神足通者或日月却能迅速到达。同样，波罗蜜多行者需经无量劫方能跨越的诸地，持咒瑜伽士以极大精进入门，即能于此生获得，这是依靠力量不同的缘故。"
第二，附带略说道次第：依照大成就者那洛巴在《大手印略语》中所说，用此传承特有的法语解释四瑜伽次第：
第一，获得止禅一心专注后，于安住中生起胜观，周遍生起乐明无念的体验，此阶段称为"专注瑜伽"。
第二，见到现象与心所摄的一切法皆不离法界大乐的本性，由此二元戏论执著全部自解脱。获得空性悲心双运的真实胜观智慧，如实契入止观瑜伽，称为"离戏"。
第三，通过不断熟练修习，了悟一切法多种现象为一味，无勤智慧恒常不灭，称为"一味"。
修持的光明与基础光明融为一体，实相的一切遮蔽完全消融无基，破除定中与后得的界限，一切究竟功德任运生起，这称为"无修瑜伽"。


 །དེ་དག་ལའང་སོ་སོར་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོར་ཕྱེ་བས་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ལ་སོ་སོར་རྣམ་དབྱེ་ཞིབ་མོ་དང་། ཡོན་ཏན་སྐྱེ་ཚུལ་སོགས་རྒྱས་པར་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་སྒྲོས་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱོས་ཤིས། །དེ་དག་ཕར་ཕྱིན་ཐེག་པའི་ས་ལམ་དང་སྦྱོར་ན་རྩེ་གཅིག་གསུམ་ཚོགས་ལམ། སྤྲོས་བྲལ་ཆུང་འབྲིང་སྦྱོར་ལམ། སྤྲོས་བྲལ་ཆེན་པོ་མཐོང་ལམ། རོ་གཅིག་ནས་སྒོམ་མེད་འབྲིང་པོའི་བར་སྒོམ་ལམ། སྒོམ་མེད་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བཞེད་ཅིང་དོན་ལའང་གནས་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། །མཐའ་ཡས་ཕ་རོལ་ཚོགས་རྣམས་ལེགས་བསགས་ནས། །ཆོས་ལ་སེམས་དཔའ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་ངེས་ཕྱིར། །དོན་གྱི་རྣམ་པ་རྗོད་པའི་རྒྱུན་ཅན་རྟོགས། །དེ་ཡི་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་དོན་རིག་ནས། །དེར་སྣང་སེམས་ཙམ་ལ་ནི་ཡང་དག་གནས། །དེ་ནས་ཆོས་དབྱིངས་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། །བྲལ་བ་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་
རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། བློ་དང་ལྡན་པའི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་སྟོབས། །རྟག་ཏུ་ཀུན་ནས་མཉམ་པར་སོང་བ་ཡིས། །དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཉེས་ཚོགས་ཚང་ཚིང་དང་། །དུག་སྨན་ཆེན་པོས་དུག་བཞིན་སེལ་བར་བྱེད། །ཐུབ་པས་གསུངས་པའི་དམ་ཆོས་ལེགས་བཞག་པ། །རྩ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བློ་གྲོས་བཞག །དྲན་རྒྱུ་རྟོགས་པ་ཙམ་རིག་བསྟན་པ་དག །མྱུར་དུ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་འགྲོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཤླཽ་ཀ་དང་པོས་ཚོགས་ལམ། དེ་ནས་ཕྱེད་ཀྱིས་སྦྱོར་ལམ། དེ་ནས་ཤླཽ་ཀ་ཕྱེད་ཀྱིས་མཐོང་ལམ། བློ་ལྡན་སོགས་ཀྱིས་ཤླཽ་ཀས་བསྒོམ་ལམ། དེ་ནས་ཤླཽ་ཀ་གཅིག་གིས་མི་སློབ་ལམ་བསྟན་པ་དང་། དེ་རྒྱས་པར་རྒྱན་གྱི་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་སྐབས་ནས་ཀྱང་བསྟན་པ་ལྟར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོའི་སྐབས་སུ་སྤྲུལ་སྐུའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་དངོས་སུ་གདམས་ངག་ནོད་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མང་པོར་བགྲོད་པ་སོགས་ལམ་སོ་སོའི་ཡོན་
ཏན་ཁམས་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དག་ཏུ་སོ་སོར་འཐོབ་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའི་ལམ་ཇི་ལྟ་བར་བགྲོད་ཕྱིན་ལམ་རྟགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མེ་དང་ཚ་བ་བཞིན་ཡིན་པས་ཤུལ་དུ་ལུས་པ་མི་སྲིད་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུན་སྣང་དུ་གྲུབ་པར་སྟོན་མི་སྟོན་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཡོད་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཅིག་ལ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་ུབཏང་ན་རྣམ་སྨིན་གྱི་ལུས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་སུ་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་རྣམ་སྨིན་གྱི་ལུས་དེས་ཅུང་ཟད་བསྒྲིབས་པར་ཡང་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་རྫོགས་རིམ་སྦྱོར་བ་ཡན་ལག་དྲུག་པ་སོགས་བསྒོམས་པ་ནའང་ས་ལམ་གྱི་འགྲོས་དེ་དག་དང་གནད་གཅིག་སྟེ། །རང་བྱུང་རྒྱལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་མོ་ནང་དོན་དུ། དང་པོར་དབང་ཐོབ་བསྐྱེད་རྫོགས་ནི། །ལེགས་ཤེས་མོས་སྒྲུབ་ཚོགས་ལམ་སྟེ། །རྩ་རླུང་ཐིག་ལེའི་གནད་ཤེས་ནས། །ཀུན་བཟང་སྤྱོད་གནས་དྲོད་ཐོབ་ནས། །སྦྱོར་ལམ་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡིན། །དེ་ཚེ་བརྟུལ་ཞུགས་སྤྱོད་པ་ཡིས། །སྦྱོར་ལམ་བགྲོད་ནས་མཐོང་
བར་སྦྱོར། །འདི་ནི་སོ་སོར་སྡུད་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་ལྡན་ལམ་ཡིན་ཏེ། །རྩ་ནི་སྦྱོང་བ་ཞེས་ཀྱང་བཤད། །བསམ་གཏན་ཡན་ལག་རྫོགས་པ་ཡིས། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་འཐོབ་གསུངས། །སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཞུགས་པའོ། །ཞེས་སོགས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་འགྲེལ་པས་བཀྲལ་བ་ལྟར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་བཞི་དབང་བཞིའི་འགྲོས་དང་སྦྱར་བའང་། མདའ་བསྣུན་ཞབས་ཀྱིས། རིག་པ་བརྩེ་གཅིག་བུམ་པའི་དབང་། །བདེ་བ་སྤྲོས་བྲལ་གསང་བའི་དབང་། །གསུམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྦྱོར། །བསྒོམ་དུ་མེད་པ་བཞི་པའོ།

直译如下
这些也各自分为小、中、大，变成十二种，其中各自的详细区分、功德生起方式等详细内容，应当依照前辈们的口传教授来了解。
如果将这些与波罗蜜多乘的地道相结合，则专注（瑜伽）三种为资粮道；离戏小、中为加行道；离戏大为见道；从一味到无修中为修道；无修大为佛地。这在实际上也是如此，如《现观庄严论》所说："菩萨善积集，无边福智资，为极确定法，了悟义相续，知彼仅言说，安住唯心现，尔后即证知，离二相法界。"
又云："具慧无分别，智力恒遍行，依此能遣除，过失丛林集，如大药消毒。善安立圣教，智置法界根，忆念唯了知，速达功德海。"
第一偈颂示资粮道，接下半偈示加行道，再半偈示见道，"具慧"等一偈示修道，后一偈示无学道。这也是在《庄严论》教授随后宣说的章节中所详述的，具备所有这些特征。
那么，在大资粮道阶段，是否也能直接从化身佛处获得教授，并以神变游历多个世界等各道的广大功德呢？对于实相义理的了悟，在道路行进过程中，道相的功德就如火与热性一样，不可能缺失；但是否在所有众生共同显现中显示，则视情况而定。若就一生获得果位而言，在异熟身未转变为智慧身之前，也有被异熟身略微障碍的说法。
在修持无上密续的圆满次第六支瑜伽等时，地道的进程与前述相同要点，如自生佛在《甚深内义》中所说："首先获得灌顶后，生圆次第善了知，信解修行即资粮道。了解脉气明点要点后，安住普贤行获得暖相，即是安住于加行道。此时以行持誓言行，经加行道而趋见道。这是各别摄（阶段），具足四种禅定之道，也称为净化脉。圆满禅定支分，说能获得五种神通，进入身坛城。"等等广泛解说，如释论所解释。
四瑜伽与四灌顶相结合，如箭师足所说："觉性专注为瓶灌，乐离戏为密灌，第三为平等相应，无修即为第四。"
;


 །ཞེས་དང་། ནཱ་རོ་པས། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པ་ཡི། །དང་པོ་རྣམ་རྟོག་གློ་བུར་བ། །དེ་ཉིད་ལ་ནི་ལྟ་བ་ཡི། །མ་རིག་པ་ལས་ལོག་པ་ནི། །རིག་པ་གསལ་ལ་འཛིན་མེད་དུ། །རྟོགས་ན་རིག་པའི་དབང་ཞེས་བྱ། །དུག་ལྔ་ཡེ་ཤེས་ལྔར་གནས་ན། །བུམ་པའི་དབང་དུ་འདོད་པའོ། །དེ་ལ་འགག་པ་མེད་པའི་རྩལ། །ཕྱོགས་ཆ་མེད་པར་འཆར་བས་ན། །སྟོང་པའི་ངང་ན་བདེ་བར་འཆར། །གསལ་བ་གཉིས་པའི་
དབང་དུ་འདོད། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་ནམ་མཁའི་ངང་། །ཟུང་འཇུག་རོ་གཅིག་ཆེན་པོ་ལ། །སྣང་སེམས་བདེ་བ་ཆེན་པོར་མྱོང་། །ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དབང་དུ་བཤད། །དབང་གསུམ་དབྱེར་མེད་སེམས་སུ་འདུས། །སེམས་ཉིད་མཁའ་ལྟར་དག་པ་ན། །མཉམ་གཞག་རྗེས་འཇོག་མེད་པ་ཉིད། །བདེན་གཉིས་ཟུང་འཇུག་བཞི་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །འོ་ན་ཕྱག་ཆེན་གྱི་ཁྲིད་ཚུལ་འདི་ལྟར་ཉམས་སུ་བླངས་པས་འབྲས་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དུས་ཅི་ཙམ་གྱིས་འགྲུབ་ཅེ་ན་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ཡང་རབ་ལ་མཆོག་གྲུབ་པའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་བསྟན་པའི་དབང་གིས་མི་ཚེ་གཅིག་ལ་འགྲུབ་པ་དང་། དེ་ཡང་རྩོལ་མེད་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞིང་། གཞན་ཡང་དབང་པོའི་རིམ་པས་བར་དོ་དང་སྐྱེ་བ་བདུན་དང་བཅུ་དྲུག་ཚུན་ཆད་དུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྔགས་ཟུང་འཇུག་གི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱང་ཕར་ཕྱིན་ཐེག་པའི་ལམ་ལས་ཆེས་མྱུར་
བ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྡོ་རྗེས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཅུ་པའི་རྒྱས་འགྲེལ་དུ་གཞན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་འདི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། བླ་མ་དམ་པའི་མན་ངག་གིས་དཔྱད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ངེས་པར་རྟོགས་པས་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་ཤེས་དགོས་སོ།། ༈ །།རྩ་བའི་ས་བཅད་གསུམ་པ་སྨོན་ལམ་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། ཕྱོགས་བཅུའི་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཐུགས་རྗེ་དང་། །རྣམ་དཀར་དགེ་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པའི་མཐུས། །དེ་ལྟར་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྱིས། །སྨོན་ལམ་རྣམ་དག་ཇི་བཞིན་འགྲུབ་གྱུར་ཅིག །ཅེས་པ་གཞན་ནི་གོ་སླ་ལ། དགེ་བ་ཇི་སྙེད་པ་ཅེས་པའི་སྒྲས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་དགེ་བ་གཉི་ག་བསྡུས་པ་ཡིན་ཞིང་། འགའ་ཞིག་གིས་འདུས་མ་བྱས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དགེ་བར་མི་འདོད་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་རང་ལུགས་འཁོར་ལོ་ཐ་མའི་མདོ་རྣམས་སུ། །ཀུན་གཞི་ངང་ལུགས་དགེ་བ་ནི། །ཞེས་སོགས་གསལ་བར་ལན་མང་
དུ་གསུངས་པ་ལྟར། འདུས་བྱས་དགེ་སྡིག་གི་ཟླས་ཕྱེ་པའི་དགེ་བ་མིན་ཀྱང་རྣམ་བྱང་དགེ་བའི་ཆོས་མཐའ་དག་གི་གོ་འབྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཆ་ནས་དགེ་བར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། སྨོན་ལམ་རྣམ་དག་ཅེས་པས་འདིར་བསྟན་གྱི་སྨོན་ལམ་ཉིད་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་མཐའ་ཡས་པའི་སྐྱེ་འཕགས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་ཇི་སྙེད་པ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ངེས་དོན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྨོན་ལམ་གྱི་རིམ་པ་རགས་པ་ཙམ་ཞིག་བློའི་ནུས་པ་དང་འཚམ་པར་བཀྲལ་ཟིན་ནས། ད་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཁྲིད་སྲོལ་འདིའི་ཕྱག་བཞེས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། བླ་མ་བརྒྱུད་བའི་རིམ་པ་གཉིས་མདོ་ཙམ་འཕྲོས་དོན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི། གོང་དུ་ས་བོན་ཙམ་སྨྲོས་པ་ལྟར། སྔགས་ལུགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། མདོ་སྔགས་རྟོག་པ་བསྲེས་པའི་ལུགས་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཞིང་། སྔ་མ་ལའང་རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་ནོད་པ་ལས་སྤྲོས་བཅས་ཀྱི་དབང་སྔོན་དུ་འགྲོ་མི་དགོས་པ་སློབ་དཔོན་ནུས་ལྡན་དང་། སློབ་མ་དབང་
པོ་ཡང་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རྣམ་བཞག་གཅིག་དང་། སློབ་མ་དེ་ལས་དབང་པོ་དམན་ཙམ་ལ་སྤྲོས་བཅས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པའི་རྣམ་གཞག་གཅིག་དང་བཅས་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ།

直译如下
那洛巴云："证悟大手印，首先即离念，于此而观照，从无明转为，觉性明无执，若证是觉性灌顶，五毒住五智，即是瓶灌顶。对此无阻碍力，无偏向而显现，于空性中乐显，明觉为第二灌。俱生智慧即，乐空无别虚空性，双运一味大境中，现心体验为大乐，说为智慧灌顶。三灌无别摄于心，心性如空清净时，无有等持与后得，二谛双运是第四。"
那么，按照此大手印教授修持，需多长时间才能成就大手印果位呢？并非一定固定，对于极其卓越的最上根器者，由获得殊胜成就上师的教授之力，可在一生中成就，而且能无勤而成就。其他不同根器者则可在中阴或七世、十六世之内成就。
即使从显密双运道的角度来说，也比波罗蜜多乘道快得多，如俱生金刚在《十真实广释》中说："此与他之波罗蜜多方式的瑜伽士有差别，因为通过殊胜上师的口诀，以观察空性双运的如是性必定了悟，所以极为殊胜。"应当如此了知。
第三大科，发愿的结尾：
"十方诸佛及佛子，大悲及诸白善力，愿我与一切众生，清净愿望如是成。"
此中其他词义容易理解。"诸善力"一词包含有为与无为二种善法。虽然有些人不承认无为法界为善，但按照我们的宗派，在第三转法轮诸经中："阿赖耶自性善"等多次明确提及，虽不是与有为善恶对立的善，但因为具有开显一切清净善法的能力，故立为善法。"清净愿"指此处所述的愿为主，也包含无量凡圣清净愿。
如是已按照智力所及解释了了义大手印愿文的大概次第，现在作为附带内容，略述大手印传承修法的种类和上师传承次第两点。
首先，如前简述，分为密乘特有方式和显密混合方式两种。前者又分为两种：一是从智慧金刚灌顶获得，无需先行繁复灌顶，这是针对具足能力的上师和最上根器弟子的规定；二是针对稍逊根器的弟子，需要先行繁复灌顶的规定。
;


 །སྔ་མ་ལ་ཅིག་ཅར་བའི་གང་ཟག་ནི་དབང་གི་བྱིན་རླབས་ཁོ་ནས་དང་། བརྡ་བསྟན་པས་དང་། གདམས་ངག་ཅུང་ཟད་བསྟན་པས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་དཔེར་ན་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་གྲུབ་པ་བརྙེས་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་བོད་ཡུལ་དུ་བརྒྱུད་པ་འདི་ལ་འདི་ལྟ་བུས་གྲོལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཆེས་མང་དུ་ཡོད་པས་ཚུལ་འདི་ལ་ནི་ཁྲིད་རིམ་ཐར་ཆགས་སུ་སྟོན་དགོས་པའི་ངེས་པའང་མེད་ཅིང་། མི་ལ་ནས་བརྒྱུད་པའི་སྤྲོས་བཅས་ཐབས་ལམ་དང་སྤྲོས་མེད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་སྦྱོར་དུ་གྲགས་པ་གཉིས་ལས། ཕྱི་མའི་ཚུལ་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་རིམ་གྱིས་པའི་དབང་དུ་མཛད་དེ། རང་བྱུང་ཞབས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་སྦྱོར་གྱི་ཁྲིད་ཡིག་ལས། སྔོན་འགྲོ་ལ་བླ་མ་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པས། སློབ་མ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཉམས་
སུ་ལེན་ཞིང་ཚེ་འདིའི་བྱ་བ་སྤངས་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཐོག་མར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཐོབ་ཅིང་དབང་གིས་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ལ། དབེན་ཞིང་ཉམས་དགའ་བའི་གནས་སུ་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱའོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་སོགས་བརྒྱུད་པའི་ཕྱག་ལེན་ལ་ངེས་པར་ཡོད་པ་ལྟར་ཡིན་ལ། སྔོན་དུ་འགྲོ་རྒྱུའི་སྨིན་བྱེད་དེའང་བླ་མེད་ཀྱི་རྒྱུད་སྡེའི་ལྷ་གང་རུང་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་བྱས་པས་འཐུས་མོད། །འོན་ཀྱང་ཕྱག་བཞེས་སུ་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ་ཡབ་ཡུམ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་དབང་བསྐུར་བ་ཉིད་མཛད་པར་སྣང་སྟེ། གྲུབ་ཆེན་བློ་གྲོས་རིན་ཆེན་གྱིས་ཀྱང་སྙན་རྒྱུད་རྡོ་རྗེའི་ཚེག་རྐང་གི་ལུང་དང་བཅས་ནས་བཤད་འདུག་པ་དང་དོན་གྱིས་ཀྱང་འཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྲིད་ཚུལ་འདི་ལ་དབང་ཐོབ་མ་ཐག་ནས་བསྐྱེད་རིམ་ལ་ཞུགས་ཏེ་དེ་ལ་གོམས་ནས་མཚན་མེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་འཇུག་པའི་སྲོལ་གཅིག་དང་། མཚན་མེད་ཞི་ལྷག་གི་རྣལ་
འབྱོར་ལ་ཅུང་ཟད་གོམས་ནས་བསྐྱེད་རིམ་ལ་ཞུགས་པས་གསལ་སྣང་ཐོབ་སླ་ཞིང་དངོས་གྲུབ་མྱུར་བར་བཞེད་པ་གཅིག་བཅས་ཕྱག་བཞེས་གཉིས་སྣང་ཞིང་གཉི་གའང་བསྐྱེད་རིམ་གྱི་ཕྱི་ནས་མཚན་བཅས་མཚན་མེད་ཀྱི་རྫོགས་རིམ་གཉིས་གཅིག་གི་བོགས་གཅིག་གིས་འདོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཟུང་འཇུག་ཏུ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་མདོ་སྔགས་ཐུན་མོང་གི་ལམ་སྲོལ་འདི་ནི། མདའ་བསྣུན་ཡབ་སྲས་ཀྱི་བཞེད་པ་བཞིན་མངའ་བདག་མཻ་ཏྲི་པས་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་ཕྱག་བཞེས་སུ་བཏབ་ཅིང་ཚུལ་འདི་སྟོན་པའི་གཞུང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཅུ་པའང་བརྩམས་པར་མཛད་པ་འདིའི་ལུགས་དངོས་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལ་དྭགས་པོ་རིན་པོ་ཆེས། དགེ་བཤེས་ལྕགས་རི་བ། སྙུག་རུམ་པ། རྒྱ་ཡོན་བདག །བྱ་ཡུལ་བ་སོགས་བཀའ་གདམས་ཀྱི་བླ་མ་མང་པོ་བསྟེན་ནས་ཇོ་བོ་རྗེའི་གདམས་ངག་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ལམ་རིམ་གསན་ནས་དེའི་ཁྲིད་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་བརྒྱན་པར་མཛད་པས། བཀའ་ཕྱག་ཆུ་བོ་གཉིས་འདྲེས་སུ་གྲགས་པ་སྟེ་ཚུལ་འདིས་ཀྱང་ཡུན་
ཧ་ཅང་མི་རིང་བར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ལ་རེག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྒོམ་མེད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་སྦྱོར་གྱི་ཁྲིད་ཀྱི་མིང་དོན་ལས་མི་འདའོ།

直译如下
前者中的顿悟者，仅通过灌顶加持、指示符号或稍微传授教授就能获得解脱，例如如印度成就上师们的传记所示。特别在藏地，此传承中有众多通过这种方式获得解脱的记载，因此这种方法不一定需要按照次第逐步教导。从密勒日巴传下的繁复方便道和无戏俱生双运两种传承中，这属于后者。
第二，就渐次行者而言，如自生尊者的《俱生双运引导文》中说："作为前行，具相上师应对如法修持、舍弃今生事务、为无上菩提而精进的弟子传授。首先获得戒律誓言和发起殊胜菩提心，通过灌顶使心相续完全成熟，然后在清净愉悦之处修持。"等等，这是传承中必定存在的修法。
作为前行的成熟法，虽然通过任何无上部续本尊进行即可，但在实际修持中，似乎是通过胜乐轮双身坛城进行灌顶。大成就者智慧宝也以耳传金刚偈颂为依据进行解释，实际意义也可以看出。
这种教授方法有两种修持传统：一种是获得灌顶后立即进入生起次第，熟练后再进入无相瑜伽；另一种是先稍微修习无相止观瑜伽，然后进入生起次第，这样更容易获得清晰显现并迅速得到成就。这两种做法都是在生起次第后，通过有相无相圆满次第相互增益的方式，作为双运来修持。
后者即显密共同道，按照箭师父子的观点，由主尊弥勒巴特别强调并实践，并著有《十真实论》阐述此法，这是此传承的真正体系。对此，达波仁波切向铁山师、纽仁巴、嘉雍达、夏域巴等众多噶当派上师学习，听受了阿底峡尊者三士道次第教授，也用这种教授方法来装饰，因此被称为"噶当噶举二河汇流"。通过这种方式，在不太长的时间内能触及大手印成就，因此本质上不离无修俱生双运教授的含义。


 །དེའང་དྭགས་པོ་རིན་པོ་ཆེས་མནལ་ལྟས་དང་མི་ལས་ལུང་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཁོ་བོས་བཀའ་གདམས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཀྱང་འགྲོ་བ་མང་པོ་ལ་ཕན་པར་འདུག་ཅེས་གསུངས་པ་དང་། ད་ལྟ་ཁོ་བོས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བག་ཙམ་ཐོགས་པ་འདི་བཀའ་གདམས་པའི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་དྲིན་ཡིན་གསུངས་པ་དང་། རྔ་བརྡུངས་པས་རི་དྭགས་མང་པོས་ཉན་པ་དང་། དེ་དག་ལ་འོ་མ་འགྱེད་པར་རྨིས་པ་སོགས་ཐམས་ཅད་ཁྲིད་ཚུལ་ཕྱི་མ་འདི་ལ་དོན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་དོན་ནི་སྙིགས་མ་ཤས་ཆེར་བདོ་བའི་དུས་སུ་སོན་པས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་སྐལ་ལྡན་ཆེས་ཉུང་བར་གྱུར་ཀྱང་། དབང་རྟུལ་སྐལ་བ་དམན་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ལམ་རིམ་གྱིས་ཁྲིད་པས། མཐར་སྐལ་པ་རབ་ཏུ་འཕོས་པས་སྔགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་སྣོད་དུ་གྱུར་ཏེ་ཚེག་གཅིག་ལ་
གྲོལ་བ་ཐོབ་པའམ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཀྱང་ཐབས་དེས་མཛད་པ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དོན་མཐོང་ནས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་བའི་ལམ་ལ་བཀོད་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྗེ་བཙུན་ཉིད་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་ད་ལྟ་ཡན་དུ་ཁྲིད་ཚུལ་འདིས་གདུལ་བྱ་སྐལ་བ་མཆོག་དམན་ཐམས་ཅད་མ་བརྟགས་པར་བཀྲི་བའི་ཕྱག་བཞེས་ཡོད་ཅིང་། དེའི་སྟེང་དུ་སྐལ་ལྡན་ལ་སྔགས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ཟབ་མོ་སྟོན་པའི་ཚེ་ནི། འདིའི་རྒྱུ་དུས་ཀྱི་གདམས་ངག་གམ་གཞི་ཁྲིད་ཀྱི་མིང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་མའི་རྒྱུད་བརྟག་མི་དགོས་པའང་ཟབ་མོའི་དོན་འདི་ལ་མོས་ནས་འཇུག་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པས་ཀྱང་ཕན་ཡོན་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བར། བསོད་ནམས་ཆུང་བས་ཆོས་འདི་ལ། །ཐེ་ཚོམ་ཙམ་ཡང་མི་སྐྱེ་སྟེ། །འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པས་ཀྱང་། །སྲིད་པ་ཧྲིལ་པོར་བྱེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། ཁྱེའུ་རིན་ཆེན་བྱིན་གྱིས་འཇམ་དཔལ་ལ་གོང་དུ་དྲངས་པ་བཞིན་
བླང་དོར་མེད་པའི་དོན་སྨྲས་པའི་ཚེ། དམིགས་པ་ཅན་གྱི་དགེ་སློང་བརྒྱད་མ་མོས་པས། དེ་དག་ཁྲག་དྲོན་མོ་སྐྱུགས་ཏེ་ཤི་ནས་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། དགེ་སློང་དེ་དག་གི་ཟབ་མོའི་ཆོས་སོམ་ཉི་དང་བཅས་པས་ཐོས་པའི་མཐུས་དེང་ཁོ་ནར་དམྱལ་བ་ལས་ཐར་ཏེ་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷར་སྐྱེ་ཞིང་། བསྐལ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་སངས་རྒྱས་ཁྲག་ཁྲིག་བཅུ་མཉེས་པར་བྱས་ནས་གདོད་སངས་རྒྱ་བར་ལུང་བསྟན་པའི་ཚུལ་འབྱུང་བ་དང་། འཇམ་དཔལ་གནས་པའི་མདོ་ལས། ཟབ་མོའི་ཆོས་ལ་མ་མོས་པའི་དགེ་སློང་བརྒྱ་ད མྱལ་བར་ལྷུང་བ་ན་ཆོས་དེ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱི་མོད་ལ་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷར་སྐྱེ་ཞིང་ཕྱི་ནས་བྱམས་པའི་འཁོར་དུ་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པར་ལུང་བསྟན་པ་སོགས་མདོ་སྡེ་རྣམས་ནས་མང་དུ་འབྱུང་བ་ལྟར་ངེས་པས་སོ། ༈ །གཉིས་པ་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པ་ལ། སྔགས་ལུགས་ཐུན་མོང་མིན་པའི་བརྒྱུད་ཚུལ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཆང་། ཏཻ་ལླི་པ། ནཱ་རོ་པ། མར་པ་ལོ་ཙཱ་སྟེ་བརྒྱུད་ཚུལ་གཅིག་དང་། རྡོ་
རྗེ་འཆང་། བློ་གྲོས་རིན་ཆེན། མདའ་བསྣུན་ཞབས། ཤ་བ་རི་པ། མེ་ཏྲི་པ། མར་པ་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཏེ། དེ་ནས་བརྒྱུད་པ་ཉིས་འདོམ་གྱིས་དབང་ཕྱུག་མི་ལ་རས་པ། རྗེ་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུ་སོགས་ཀཾ་ཚང་གི་དོན་བརྒྱུད་བཞིན་དུ་བརྒྱུད་པ་ཡིན་ཞིང་། མདོ་སྔགས་རྟོག་པ་བསྲེས་པའི་འཆར་ཚུལ་འདི་མདའ་བསྣུན་ཞབས་ནས་བརྒྱུད་པའི་ཆུ་བོ་ཕྱི་མ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་དང་། དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ལམ་རིམ་གྱིས་བརྒྱན་པའི་དབང་གིས་རྒྱ་ཆེན་སྤྱོད་བརྒྱུད། ཟབ་མོ་ལྟ་བརྒྱུད། ཉམས་ལེན་བྱིན་རླབས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ནི། ཐུབ་པའི་དབང་པོ། རྒྱལ་ཚབ་མ་ཕམ་པ། ཐོགས་མེད། དབྱིག་གཉེན། འཕགས་གྲོལ། བཙུན་གྲོལ། མཆོག་གི་སྡེ། དུལ་བའི་སྡེ། སྣང་མཛད་བཟང་པོ། སེང་གེ་བཟང་པོ། ཀུ་ས་ལི་པ་ཆེ་ཆུང་། གསེར་གླིང་པ། ཇོ་བོ་རྗེ་དཱི་པམ་ཀ་རའི་བར་དུའོ།

直译如下
达波仁波切依据梦境预兆和密勒日巴的授记说："我通过噶当派法也利益了许多众生。"又说："如今我能稍微利益众生，这是噶当派诸上师的恩德。"又梦见敲鼓时许多野兽前来聆听，以及向它们分发牛奶等等，这一切都是指第二种教授方法的意义。
这些意思是：由于处于五浊增盛的时期，具有金刚乘不共法根器的人变得极少，对于钝根、福分低劣的所化众生，通过三士道次第引导，最终使其根器转变，成为密乘不共法的法器，在一刹那获得解脱；或者即使不能如此，也通过这种方便使他们见到大手印的含义，安置于不退转道路上，这是其根本意趣。
因此，从至尊（密勒日巴）亲自开始直到现在，这种教授方法不加分别地引导一切上中下根器的所化众生，这是既有的修行传统。此外，在向具福缘者示现密乘甚深方便道时，则作为此法的因位教授或基础引导。
不需要观察弟子根机，更不用说对这甚深义理生起信解，即使只是生疑，也能获得巨大利益。如《宝鬘论》中说："福德微小者，对此法连疑也不生，对此若生疑，也能摧毁整个轮回。"
又如《菩萨行教示经》中，当童子宝施对文殊说出如上引用的无取舍义理时，八位执著的比丘因不信而吐血身亡，转生地狱。世尊预言："那些比丘由于带着怀疑听闻甚深法的力量，当下从地狱解脱，转生兜率天，并在六十八劫中令一百亿佛欢喜，最终将成佛。"
《文殊住处经》中也提到：一百位对甚深法不信的比丘堕入地狱后，仅仅因为听闻这法，立即转生兜率天，后来在弥勒眷属中获得阿罗汉果位。诸多经典中有类似记载，这是确定的。
第二，上师传承次第：密乘不共传承方式是：金刚持、帝洛巴、那洛巴、玛尔巴译师，这是一种传承；另一种是：金刚持、智慧宝、箭师足、夏巴日巴、弥勒巴、玛尔巴秋吉罗卓，然后通过双重传承至自在密勒日巴、月光童子等，按照岗仓实修传承传下。
显密结合的传授方式，就是从箭师足传下的后一脉流，在此基础上用三士道次第装饰，形成了广大行传承、甚深见传承、修持加持传承三者。其中第一种：本师释迦牟尼、补处弥勒、无著、世亲、圣解脱、尊解脱、最胜部、调伏部、明作贤、狮子贤、大小库萨里、金洲、至尊阿底峡尊者。
;


། ༈ །།གཉིས་པ་ནི། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས། འཇམ་དཔལ། ཀླུ་སྒྲུབ། ཨཱ་ཪྱ་དེ་བ། ཟླ་གྲགས། རིག་པའི་ཁུ་བྱུག་གཉིས། ཇོ་བོ་རྗེའོ།། ༈ །།གསུམ་པ་ནི།
རྡོ་རྗེ་འཆང་། ཏཻ་ལླི་པ། ནཱ་རོ་པ། ཌོམྦི་པ། ཇོ་བོ་རྗེའོ། །ཇོ་བོ་ནས་བརྒྱུད་པ་སུམ་འདོམ་གྱིས། དགེ་བཤེས་སྟོན་པ། སྤྱན་སྔ་བ། བྱ་ཡུལ་བ། སྒམ་པོ་པའམ། བྱ་ཡུལ་བས་དགེ་བཤེས་སྐུ་མཆེད་གསུམ་ག་ལ་ཐུག་པ་དང་། འབྲོམ་སྟོན་མན་ཆད་ལ་བསྟེན་པའི་སྣེ་ཟུར་བ་དང་། སྙུག་རུམ་པ་དང་། རྒྱ་ལྕགས་རི་བ་དང་། ཤ་བ་གླིང་པ་སོགས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒམ་པོ་པས་གསན་པ་སྟེ་དེ་ཕྱིན་དོན་བརྒྱུད་ལྟར་རོ།། ༈ །།འདིར་སྨྲས་པ། བཅོས་མའི་སྒོམ་པ་དྲུག་ཁྲིའི་དུག་ཅན་བུ། །འཁྲུད་པར་བཞེད་ནས་ལྷན་སྐྱེས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེའི། །དག་བྱེད་མཆོག་འདི་འཕགས་བོད་མཁས་གྲུབ་ཀྱི། །ཚངས་པ་མགུ་བར་བྱེད་པའི་དཀའ་ཐུབ་ཅན། །སྐལ་ལྡན་ཤིང་རྟ་དྭགས་པོ་སྙི་སྒོམ། ངོ་མར་གྱུར་པ་དེས། །ལམ་གསུམ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བྱས་མོད་ཀྱིས། །ཕྱི་དུས་རྟོག་གེས་དཀྲུགས་པའི་དམིགས་པ་ཅན། །མགྲིན་པ་ཕྲ་མོར་གྱུར་པའི་ཡི་དྭགས་ཀྱི། །སྣོད་དང་མ་འཚམ་པ་ལ་ཅི་བྱར་ཡོད། །འོན་ཀྱང་ལུང་དང་བླ་མའི་མན་ངག་གིས། །ཡིད་ཆེས་
བསྐྱེད་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་བསྙད་པ་ནི། རང་ཉིད་ཁོ་ནའི་དོན་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ། །ཞེས་ངེས་དོན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྨོན་ལམ་གྱི་འགྲེལ་བ་མདོར་བསྡུས་ཙམ་བསྙད་པ་འདི་ནི། རང་ཉིད་ཀྱི་གཅུང་པོར་གྱུར་པ་སཱ་ཙྪ་སྐུ་སྐྱེ་ཀརྨ་ངེས་ལེགས་བསྟན་འཛིན་གྱིས་རིང་མོ་ནས་བསྐུལ་བ་བཞིན་༧སི་ཏུ་པ་བསྟན་པའི་ཉིན་བྱེད་ཀྱིས་ཆུ་གླང་ལོར་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་འཁོར་དུ་རྫོགས་པར་བྲིས་པ་དགེ་ལེགས་སུ་གྱུར་ཅིག །མངྒ་ལཾ་ཤྲཱི་ཛ་ཡ་པུཥྚིཾ་བྷ་ཝ་ཏུ། གུ་ཎས་ལན་གཅིག་ཞུས་སོ།

直译如下
第二是：圆满佛、文殊、龙树、圣天、月称、二种智鸠（此处指逻辑学家，可能是法称和陈那），至尊阿底峡。
第三是：金刚持、帝洛巴、那洛巴、多米巴、至尊阿底峡。从阿底峡传下的三重传承：格西敦巴、见前巴、夏域巴、冈波巴；或者夏域巴传给全部三位格西兄弟；冈波巴还从仲敦巴以下的涅祖巴、纽仁巴、嘉铁山巴、夏瓦林巴等所有人那里听受，此后按照实修传承传下。
此处所言：为了清洗，六万种人造禅修的毒水，特意将俱生大手印，这最胜净化法，印藏智者成就者，能令梵天喜悦的苦行者，有缘车乘达波尼公，明显将此分为三道，但对后世被戏论搅扰的执著者，变成细喉饿鬼的，不适合此法器又有何用？然而，依靠经教和上师口诀，为了生起信心略加解说，仅仅为了自身利益而已。
此略释了义大手印愿文，是应自己的弟弟萨察活佛噶玛宁列丹增长期以来的请求，由司徒丹巴尼杰在水牛年于图登曲科尔寺圆满撰写。愿吉祥！祝愿吉祥、光荣、增长！古纳校对一次。
;


། །།མཁོ་རྒུའི་ལོངས་སྤྱོད་འཛོམས་ཀྱང་མ་བསགས་ཤིང་། །འདོད་ཡོན་འཁོར་མང་ཚོགས་ཀྱང་མ་ཞེན་པར། །བསླབ་གསུམ་སྡེ་སྣོད་རིག་པའི་བང་མཛོད་དེ། །སྤོང་དང་ཀློང་པའི་སྙིང་གི་དབུས་སུ་བསྐྱིལ། །ཅེས་པ་འདི་འང་རྫོགས་ཆེན་དཔོན་སློབ་ཀརྨ་ངེས་དོན་གསུང་རབ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་དུ་འབོད་པ་དེས་ཐུན་སེང་ཞིག་ལ་མཁའ་ལྡིང་ཕུག་ཏུ་བྲིས་པ་དགེ་ལེགས་འཕེལ། །སརྦ་མངྒ་ལཾ།།
ངེས་དོན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྨོན་ལམ་གྱི་འགྲེལ་པ་གྲུབ་པ་མཆོག་གི་ཞལ་ལུང་།

直译如下
虽然拥有一切所需受用，却无贪著之积累；
虽然欲妙眷众云集，却无执著贪恋；
三学藏经智慧宝库，
安置于舍离与广阔心之中央。
此文亦是由圆满大尊师徒卡玛宁顿松绕丹贝嘉参（噶玛确定教法胜幢）所称者在休息时于卡丁洞中所写，愿善妙增长！一切吉祥！
《了义大手印愿文注释·殊胜成就者口传》


